Even vertwijfeling bij economen te lande, toen vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) gisteren in Terzake plots pertinent ontkende dat bedrijven de opbrengst van de 'centenindex' moeten delen met de overheid. Het bleek een lapsus van de minister te zijn, maar dat werd pas na de uitzending duidelijk. Hoe zit het dan wel in elkaar?
Als zelfs een minister even in de war is: delen werkgevers nu wel of niet winst van 'centenindex' met de overheid?
Nog even herhalen: wat is die centenindex ook weer?
Eén keer in 2026 en één keer in 2028 beperkt de regering de automatische loonindexering.
Dat wordt nu een 'centenindex' genoemd, omdat die beperkte indexering een vast bedrag gebruikt in plaats van een percentage op het loon.
Concreet: verdien je minder dan 4.000 euro bruto, of krijg je een pensioen van minder dan 2.000 euro, dan verandert niets. Dan krijg je dus de normale, procentuele indexering van je loon.
Verdien je meer dan 4.000 euro bruto, dan wordt je loon of uitkering enkel geïndexeerd op het deel tot 4.000 euro (of 2.000 euro bruto voor uitkeringen). Het gaat dan over een vast bedrag van 80 euro bovenop je brutoloon.
De krant De Tijd legde gisteren al uit dat bedrijven de opbrengst van de centenindex voor een stuk met de overheid delen. Dat zit zo: normaal gezien levert een indexsprong de begroting niet geweldig veel op. De Gentse econoom Gert Peersman legde dat gisteren ook uit in Terzake.
"De ambtenarenweddes gaan daardoor natuurlijk wat omlaag (ze stijgen minder snel, red.), maar tegelijk verminderen ook de belastinginkomsten, omdat we in ons land vooral belastingen op arbeid hebben. Wel een gunstig effect zou jobcreatie kunnen zijn: omdat lonen goedkoper worden voor bedrijven zouden die meer mensen kunnen aanwerven."
Dat laatste effect zie je typisch op de jobs met lage lonen, maar voor die mensen geldt deze nieuwe ingreep in de index net niet. "Dus dan zal daar geen jobcreatie zijn."
Om wel een voordelig effect te genereren op de begroting besloot de regering om een indexsprong in de stijl van wijlen premier Dehaene door te voeren. Dat betekent dat bedrijven (een deel van) de winst van die besparing delen met de overheid.
Concreet: werkgevers moeten bij de toepassing van de centenindex de indexering van de lonen bóven de 4.000 euro bruto nog altijd betalen, maar dan slechts voor de helft. Dat bedrag gaat dan niet naar de werknemers, wel naar de federale overheid.
Vergist
Toen Peersman dat in Terzake "bizar" en "een doos van Pandora" noemde, ontstond verwarring bij vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit), die tegenover hem zat. De minister counterde de Gentse econoom met de boodschap dat die laatste "niet correct geïnformeerd" was.
"Het stond wel in de kranten vandaag: ik heb het overal gelezen", reageerde Peersman. Waarop Vandenbroucke met een lachje riposteerde: "Ja, maar ik zat aan tafel."
Kort na de uitzending moest de minister daar alsnog op terugkomen: Peersman had het wel degelijk bij het rechte eind. Dat bevestigen verschillende kabinetten ons vandaag nogmaals. "Ja, hij heeft zich vergist", klinkt het nu ootmoedig bij het kabinet Vandenbroucke. Peersman en de krant De Tijd hebben al excuses gekregen van de minister.
Pijnlijk
"Professoren kunnen zich ook vergissen", zo gaf Axel Ronse, Kamerfractievoorzitter van meerderheidspartij N-VA vanavond toe in Terzake. Daarmee verwees hij naar de Frank Vandenbroucke, die naast een politieke ook een academische carrière heeft.
Hoe het ook zij: volgens Ronse "blijft dit nog altijd een demping van de loonkosten" die in België nog altijd gevoelig hoger liggen dan in de landen waarmee we concurreren.
Raoul Hedebouw, voorzitter van de links-radicale PVDA, vond het optreden van Vandenbroucke vooral pijnlijk voor een socialistische minister.
Hij verwijst naar het feit dat Vooruit altijd gezegd heeft dat ze de loonindexering zouden redden, maar dat Vandenbroucke nu niet wist wat er beslist is. "Dat Frank Vandenbroucke zelf niet weet wat hij onderhandeld heeft (...) dat kan er bij mij niet in."
