Een paar weken geleden zaten de begrotingsgesprekken nog muurvast, plots was er gisteren dan toch een akkoord. Hoe is het zo snel kunnen gaan? Wie zijn de winnaars of verliezers? En zijn de moeilijkste struikelblokken voor de regering nu overwonnen?
Plots was er een begrotingsakkoord, maar zijn de grote struikelblokken nu overwonnen?
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Er werd al weken gesproken over een regeringscrisis en nieuwe verkiezingen gluurden om de hoek. Maar na een laatste marathonvergadering van bijna 20 uur was er gisterenochtend plots dan toch witte rook voor het langverwachte begrotingsakkoord.
Hoe is het plots zo snel kunnen gaan?
"Ik denk dat de sleutel in de eerste plaats bij MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez ligt", zegt VRT NWS-Wetstraatjournalist Ivan De Vadder.
"Hij heeft zich maandenlang hardnekkig verzet tegen een grote btw-verhoging en een indexsprong. Uiteindelijk is hij toch akkoord gegaan met een afgezwakte belastingverhoging en een beperkte indexering van de lonen."
Volgens politicoloog Nicolas Bouteca (UGent) begon het besef ook steeds meer te groeien dat als de onderhandelingen zouden mislukken, we zouden afstevenen op nieuwe verkiezingen. "Dat wilde geen enkele partij, ook de MR niet. Bouchez doet het momenteel niet zo goed in de peilingen en heeft misschien daarom een serieuze bocht gemaakt."
Met verkiezingen zouden ook de al afgesproken hervormingen verloren gaan
Ivan De Vadder, politiek journalist VRT NWS
"Maar er zijn nog andere partijvoorzitters die openingen hebben gemaakt. Denk aan Conner Rousseau van Vooruit, die eerder deze maand al had gezegd dat hij er niet tegen was om de hoge lonen niet meer volledig te indexeren. Hij had ook al aangegeven dat een btw-verhoging van 21 naar 22 procent bespreekbaar was. Er is in al die tussentijd onder de waterlijn wel wat werk verricht."
"Verkiezingen zouden ook alles wat men al heeft bereikt met deze regering op de helling zetten", zegt De Vadder. "Al de hervormingen die in de pipeline zitten, zoals de pensioenhervorming, zouden dan verloren kunnen gaan. Want behalve de beperking van de werkloosheid in de tijd en de kernuitstap is er nog niets door het parlement goedgekeurd."
"Iedereen wist ook: hoe sneller er een begrotingsakkoord is, hoe beter. Want pas als alles is goedgekeurd, kunnen ook al de vorige hervormingen uit het paasakkoord en het zomerakkoord vorm krijgen en beginnen te renderen."
"Bijvoorbeeld de nieuwe pensioenplannen. Die zorgen op termijn voor behoorlijk wat besparingen op het overheidsapparaat, doordat je minder uitgeeft aan die pensioenen. Zolang die maatregelen niet goedgekeurd zijn, brengen ze ook niets op."
En dan is er nog de rol van premier Bart De Wever. "Je mag kritiek hebben op zijn methode. Dat hij te ambitieus was en te veel hervormingen in een keer wilde doorvoeren, maar uiteindelijk heeft zijn manier van werken wel tot een akkoord geleid", zegt De Vadder.
Winnaars en verliezers?
"In mijn ogen zijn er in dit akkoord geen winnaars, maar ook geen echte verliezers", zegt Ivan De Vadder. "Iedereen heeft water in de wijn gedaan, kan zichzelf op de borst kloppen, maar ook iedereen gaat dit begrotingsakkoord voelen in de portefeuille. Zowel aan de rechter- als de linkerkant van het politieke spectrum."
"Er is geen algemene btw-verhoging, en geen indexsprong, maar er zijn wel behoorlijk wat taksen bijgekomen. Ondernemers en zeker vennootschappen gaan toch wel een zekere tol moeten betalen. De belasting op een effectenrekening (een soort beleggingsrekening, red.) wordt verdubbeld, geld uit vennootschappen halen wordt ook duurder. Er is een bankentaks, een pakjestaks… Allemaal dingen die de achterban van de MR en de N-VA raken."
"Langs de andere kant, bij de socialisten, maar ook bij CD&V, ligt de beperkte indexering van de lonen en uitkeringen gevoelig. Het blijft opvallend dat je al een hoger loon hebt vanaf 4.000 euro bruto. Bij pensioenen is het zelfs 2.000 euro bruto. Dat is toch een maatregel die veel mensen gaan voelen."
"Ik denk dat De Wever wel een serieuze stap vooruit heeft gezet in het overeind houden van zijn regering", zegt Bouteca. "Hij staat nu sterker als premier en hij kan het beeld van Arizona als hervormingsregering opnieuw in de markt zetten. Dat is als premier toch wel een belangrijke realisatie."
Zijn de moeilijkste struikelblokken overwonnen?
"Absoluut. Het grote voordeel is dat dit een meerjarenbegroting is en dat is redelijk uniek", zegt De Vadder. "Normaal gezien maakt een regering elk jaar een begroting voor het komende jaar. Nu hebben we een begroting voor de hele regeerperiode. Dat is ook waarom het zo moeilijk is gegaan en zo lang heeft geduurd allemaal."
"Op 5 jaar tijd kan er nog van alles veranderen in de samenleving. Er zullen onvoorziene obstakels opduiken, maar het geeft de regering nu tenminste de tijd om zich daarop te concentreren, in plaats van heel die begroting om de haverklap te moeten opmaken."
Nog veel losse eindjes in het akkoord die discussie kunnen veroorzaken
Nicolas Bouteca, politicoloog UGent
Bouteca is het daar niet helemaal mee eens: "De crisis is bezworen, maar er blijven nog heel wat losse eindjes en onduidelijkheden. Hoe zit het met justitie, bijvoorbeeld? Er zou extra geld voor justitie komen, maar CD&V-voorzitter Sammy Mahdi zei eerder dat er eigenlijk 13 tot 16 miljard euro besparingen voor nodig waren om dat extra geld te kunnen voorzien. Er zal de komende tijd nog heel wat gedebatteerd worden over die losse eindjes."
"Ook in het dossier over Euroclear (de financiële instelling in Brussel waar zo'n 185 miljard euro Russisch geld geblokkeerd ligt en waarvan de EU én België al de winsten gebruikt om Oekraïne te steunen, red.). In dat dossier gaan we misschien opnieuw op zoek moeten naar geld en dan zal je ongetwijfeld opnieuw terechtkomen in diezelfde tegenstelling tussen links en rechts."
