Grote technologiebedrijven investeren miljarden in de ontwikkeling van artificiële intelligentie (AI), maar voorlopig levert dat weinig tot geen winst op. Experts maken zich dan ook grote zorgen: is er een financiële zeepbel aan het ontstaan rond AI en wat gebeurt er als die zeepbel barst? Intussen wordt er ook uitgekeken naar de resultaten van chipontwikkelaar Nvidia, want die zouden wel eens bepalend kunnen zijn.
Barst straks de AI-zeepbel? "Miljarden investeringen leveren nog geen winst op"
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Grote technologiebedrijven investeren miljarden in AI, maar boeken voorlopig weinig winst met die technologie.
"De hype rond AI is groot, maar dat uit zich nog niet in winsten", zegt AI-onderzoeker Tim Brys.
Daarom leeft de vrees dat we in een financiële zeepbel zitten door AI-bedrijven. Indien die barst, heeft dat grote gevolgen voor de economie.
Volgens Robbe van Hauwermeiren (Belfius Private) is er echter geen sprake van een AI-zeepbel, omdat de huidige economische situatie daarvoor niet geschikt is en de bedrijven volgens hem wel degelijk winst mogen verwachten.
De waarderingen van grote AI-ontwikkelaars op de beurs nemen ongelooflijke proporties aan. Bedrijven als OpenAI, Facebook-eigenaar Meta en chipontwikkelaar Nvidia doen miljardeninvesteringen in datacenters, personeel of in aandelen van andere technologiebedrijven.
Nvidia, momenteel het hoogst gewaardeerde bedrijf ter wereld, kondigt trouwens later vanavond haar kwartaalcijfers aan. Die aankondiging is een make or break-moment voor de AI-sector: als de resultaten lager zijn dan verwacht, volgt er mogelijk een kettingreactie waarbij ook andere AI-bedrijven dalen in marktwaarde. Met andere woorden: het zal uitwijzen of de AI-hype al dan niet dimt of net toeneemt.
De vrees voor de AI-bubbel houdt vele analisten in spanning. De Bank of England waarschuwde onlangs dat de waarde van techbedrijven plots volledig kan kelderen als de AI-ontwikkeling stokt door energieproblemen of problemen met datavergaring, of als de beloofde inkomsten uitblijven. Zowat alle grote AI-ontwikkelaars draaien momenteel nog verlies op hun AI-technologie.
Is AI daarom een zeepbel die op het punt staat te crashen en zo de hele economie te raken?
Wat is een financiële zeepbel?
"We spreken van een financiële zeepbel wanneer de aandelenmarkt volledig onrealistisch is geworden", legt Robbe van Hauwermeiren, Head of Investment Strategy at Belfius Private, uit.
"In dat geval worden bepaalde bedrijven of aandelen veel te hoog gewaardeerd op de beurs in vergelijking tot hoeveel ze echt waard zijn. Als dat verschil te groot wordt, barst de bubbel en levert dat een beurscrash op, met gevolgen voor de hele economie."
Marktwaarde versus effectieve waarde
Even een lesje beurseconomie. Op de beurs krijgen bedrijven een waarde toegekend op basis van de totale waarde van al hun uitstaande aandelen. Die waarde zegt veel over hoe populair een bedrijf is bij beleggers, en mogelijk ook hoe winstgevend.
Toch betekent een hoge beurswaarde niet altijd dat een bedrijf echt zoveel waard is. Om na te gaan of een bedrijf over- of ondergewaardeerd is, gebruiken economen vaak de P/E-verhouding: de aandelenprijs gedeeld door de bedrijfswinst. Zo kan je nagaan of de marktwaarde van een bedrijf wel betrouwbaar is in vergelijking met de effectieve winst of waarde die het creëert.
Financiële zeepbellen zijn uiterst zeldzaam, benadrukt hij. Een van de bekendste voorbeelden is de zogenaamde dotcombubbel van de jaren 90. "Na de ontwikkeling van het internet repten allerlei technologiebedrijven zich om in te spelen op de hype rond het internet", legt hij uit.
Er sprongen tal van bedrijven uit de grond die dachten dat ze grote winst zouden boeken door hun diensten op het internet aan te bieden: plots leek ieder bedrijf '.com' (dotcom) achter zijn naam te willen hebben.
"Maar uiteindelijk kwamen de verwachtingen van veel bedrijven niet overeen met het werkelijke gedrag van consumenten en van de markt. Heel wat bedrijven kregen plots een bijzonder hoge beurswaarde, terwijl ze zelfs nog nooit winst hadden gemaakt", gaat hij verder. "De P/E-verhouding lag veel te hoog, uiteindelijk spatte de bubbel en crashte de beurs."
Waarom we wél in een zeepbel zitten
AI-onderzoeker Tim Brys gelooft dat we in een AI-zeepbel zitten. "De hype rond AI is groot, maar dat uit zich nog niet in winsten", zegt hij. Veel grote techbedrijven stellen dan ook dat het nog niet hun bedoeling is om grote winsten te boeken. OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, stelt zelfs dat het pas tegen 2029 winst verwacht.
"Ze hopen hun investering later terug te verdienen wanneer meer klanten bereid zijn om te betalen, zoals wanneer de technologie efficiëntiewinst oplevert in bedrijven die hun technologie gebruiken", legt hij uit. Maar Brys is niet zeker of de technologie ooit winstgevend wordt. Zo heeft ChatGPT ook vandaag al amper betalende gebruikers.
Volgens recent onderzoek door het Massachusetts Institute of Technology (MIT) haalt liefst 95 procent van de bedrijven vandaag nog geen rendement op hun investeringen in AI. En terwijl meer dan de helft van de Vlamingen overtuigd is van de efficiëntiewinst die het gebruik van generatieve AI kan meebrengen, weet slechts 28 procent hoe ze dat voor elkaar kunnen krijgen, blijkt nog uit de Digimeter.
"Wat veel mensen ook lijken te vergeten is dat computerchips snel verouderen", zegt Brys. "Alle computersystemen in datacenters die nu worden gebouwd tegen kosten van miljarden euro’s, moeten na enkele jaren al weer vervangen worden."
De hele situatie wordt volgens Brys nog instabieler als je kijkt naar de financiële cirkelconstructies die er momenteel ontstaan tussen de grote AI-bedrijven. Sommige grote technologiebedrijven investeren namelijk in elkaar. Zo steken OpenAI en Nvidia geld in elkaars bedrijf. Als de ene in waarde stijgt, profiteert de andere automatisch mee, en omgekeerd.
Daardoor lijken omzet en groei hoger dan ze in werkelijkheid zijn: het geld blijft in dezelfde kring rondgaan en duwt de waarderingen steeds verder omhoog, zonder dat er altijd echte nieuwe waarde wordt gecreëerd. "Als de bubbel uiteindelijk barst heeft dat grote gevolgen voor de economie", zegt Brys. "Hij barst dus beter vroeger dan later."
Waarom we niét in een zeepbel zitten
"Volgens Robbe van Hauwermeiren, Head of Investment Strategy at Belfius Private, zitten we niet in een financiële AI-bubbel. "Eerst en vooral is de economische situatie vandaag geen omgeving waarin je bubbels mag verwachten", zegt hij.
"Historisch gezien gingen zeepbellen steeds gepaard met een soepel bankbeleid of veel overheidsuitgaven. Met andere woorden: een ontspannen situatie waarin er veel durf en euforie is op de markt, de rente laag ligt en mensen gretig lenen en investeren", legt hij uit.
Vandaag liggen de rentes van centrale banken net hoog, zegt hij, en zijn beleggers en overheden veel voorzichtiger. "Het zijn onzekere tijden en mensen zijn zich bewust van de risico’s. Bij de dotcombubbel hing die sfeer van onzekerheid er niet."
Maar is het geen probleem dat AI nog niet winstgevend is? Volgens Van Hauwermeiren niet per se. "Ook historisch gezien duurt dat nu eenmaal een aantal jaren. Ik ben ervan overtuigd dat AI-technologie wel degelijk consumenten zal overtuigen."
Hij denkt wel dat er winnaars en verliezers kunnen zijn in de huidige AI-wedloop. "Na de dotcombubbel verloor Amazon 95 procent van zijn waarde, maar nadien werd het het succesvolle bedrijf dat we vandaag kennen. Wie toen in Amazon had belegd, kwam er goed uit", zegt hij.
Meer nog: de technologiesector is volgens hem de voorbije 15 jaar de beste plek geweest voor beleggers. "Ze heeft jaar na jaar sterke, gradueel stijgende rendementen opgeleverd, gemiddeld zo’n 18 procent sinds 2010. Als je naar de brede trend sinds 2010 kijkt, zitten we eigenlijk gewoon netjes op dat pad."
"In de praktijk functioneert de markt vaker goed dan slecht. Waarschuwingen voor zeepbellen, die eigenlijk constant opduiken, mag je dus gerust met een korrel zout nemen. Als mensen hebben we nu eenmaal een sterkere angst voor verlies dan we waarderen hoe vaak het wel goed gaat", vindt hij.
Heeft AI-technologie zijn hoogtepunt bereikt?
Luc Steels, hoogleraar informatica aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), een Vlaamse pionier in AI-onderzoek, vindt wel dat er sprake is van een AI-zeepbel. Tekstmodellen zoals ChatGPT zijn volgens hem vandaag gewoon nog niet slim genoeg. "Ze voorspellen woorden op basis van massa’s data, maar denken niet echt zelf na. In abstract of wiskundig redeneren zijn ze zwak."
Hij vergelijkt het met een rekenmachine: "Die rekent altijd juist. Een chatbot verzint soms dingen. Als je als bedrijf alles moet nakijken, is er geen efficiëntiewinst."
In de academische wereld leeft volgens hem al langer het gevoel dat AI stagneert. Nieuwe GPT-versies worden niet als echte doorbraken gezien en veel projecten mislukken. Cijfers van S&P Global tonen dat in 2024 42 procent van de bedrijfsproefprojecten met generatieve AI faalde, tegenover 17 procent in 2023.
Volgens Steels is het vooral een hypegevoel rond AI dat bedrijven nerveus maakt: "Er is angst om achter te blijven, maar die is niet rationeel." Hij pleit voor nuchterheid. Het idee dat we binnenkort de zogenaamde 'General Artifical Intelligence' zullen zien – AI die slimmer is dan mensen – wuift hij weg.
"Wat mij betreft, is dat pure nonsens. AI is daar nog lang niet slim genoeg voor. Ik twijfel persoonlijk of ons dat ooit zal lukken, maar de techbedrijven die deze technologie verkopen hebben er natuurlijk alle baat bij om hun klanten dat wel te doen geloven."
