Wie zijn 'spookpassagiers' die drugsbendes naar onze luchthaven sturen? "Voor enkele duizenden euro's halen ze koffers vol cocaïne op"

Begin deze maand zijn 2 verdachten van 19 en 23 jaar oud opgepakt met cocaïne ter waarde van minstens 4,3 miljoen euro in hun reiskoffers. Het duo had zich met goedkope vliegtuigtickets toegang verschaft tot de luchthaven van Zaventem, waarna ze de valiezen van de bagageband kwamen halen.

108 kilogram cocaïne is een grote vangst voor de douane op Brussels Airport, maar het fenomeen op zich is niet nieuw. "Het is dan ook een zeer eenvoudige truc die wordt toegepast door criminele organisaties om cocaïne in redelijk grote hoeveelheden binnen te smokkelen", zegt Mickaël Splingard, substituut-procureur des Konings bij het parket.

Hoe gaat het in zijn werk? In de luchthaven van herkomst worden alleen de koffers op het vliegtuig gezet, wellicht met de hulp van lokale medewerkers van de drugsbendes. Er gaat dus geen passagier mee. Als er een persoon aan de koffers is verbonden, gaat dat doorgaans om een valse identiteit of een gewone passagier die er niets mee te maken heeft.

In Zaventem komen die koffers terecht in de gewone stroom op de bagageband en worden ze afgehaald door mensen die naar de luchthaven komen met een goedkoop vliegtuigticket. Zo kunnen ze na de securitycheck en paspoortcontrole rechtstreeks naar de bagageband gaan om de koffers op te halen en opnieuw naar buiten te lopen.

"De invoer van cocaïne gebeurt vooral vanuit Midden- en Zuid-Amerika", vertelt Splingard. "Maar we zien dat er ook een lijn is vanuit Afrika. We veronderstellen dat de cocaïne eerst van Zuid-Amerika naar Afrika wordt vervoerd, omdat daar minder controles zijn."

"Hun slaagkans is dus groter om eerst zonder veel gedoe Afrika te bereiken en vervolgens van daaruit via de Europese luchthavens de cocaïne op de Europese markt te krijgen." De koffers die deze maand onderschept zijn, kwamen uit Liberia, in West-Afrika. 

"De mensen die de koffers moeten ophalen, zijn kleinere vissen. Dat zijn mensen die voor een paar duizend euro worden aangesproken om naar de luchthaven te gaan", zegt Splingard.

"Ze boeken dan het goedkoopst mogelijke ticket, of de organisatie doet dat voor hen. Voorts is het enige dat aan die mensen wordt meegegeven, de plek waar de koffers toekomen en hoe ze eruitzien. Dat gebeurt via applicaties op de gsm." 

"En als ze zien dat er controle is aan de douane, verstoppen ze zich een tijdje op het toilet", voegt hij er nog aan toe. 

Het fenomeen van de spookpassagiers past binnen een groter plaatje, zegt de magistraat. "Er zijn verschillende manieren om drugs in te voeren via de luchthaven van Zaventem. Dit is er één van, maar we zien dat die vrij frequent voorkomt. Daarom ook dat we de modus operandi (de manier van handelen) goed kennen."

Over welke methoden gebruikt worden om de drugskoffers te onderscheppen, kunnen politie en parket niet veel kwijt. "Laten we zeggen dat er bepaalde alarmbellen afgaan bij de douanediensten die aangeven dat een controle zich opdringt. En dat wij dus de mogelijke uithalers kunnen controleren en eventueel arresteren."

Wie opgepakt wordt, riskeert een jarenlange gevangenisstraf. "Dat gaat over mededaderschap aan de invoer van verdovende middelen in het kader van een vereniging, met een maximumstraf van 10 jaar cel. In de praktijk liggen die wat lager, maar de correctionele rechtbank van Brussel durft in soortgelijke zaken wel 4 tot 5 jaar celstraf uitdelen."

Het gaat overigens niet alleen over cocaïne. De laatste jaren ziet de douane een grote stijging van de invoer van cannabis via Zuidoost-Azië. Daarbij worden mensen gerekruteerd om gratis naar bijvoorbeeld Thailand te reizen, op voorwaarde dat ze een aantal koffers met cannabis terug meebrengen.  

"De haven van Antwerpen blijft de grootste toegangspoort voor de toestroom van cocaïne naar de Benelux en bij uitbreiding het hele Europese continent, maar ook de luchthaven is interessant voor criminelen", zegt Splingard.

De douane sprak vorig jaar over een verontrustende stijging van het aantal drugsvaststellingen op Zaventem. In 2024 werd 1.071 kilogram cocaïne onderschept. Bijna 80 procent werd in bagage aangetroffen. 

Daarnaast wordt ook nog steeds gebruik gemaakt van zogenoemde 'bolletjesslikkers', passagiers die tientallen bolletjes cocaïne inslikken en in hun lichaam vervoeren. Om die praktijk tegen te gaan, werd eerder dit jaar een 'bodyscanner' in gebruik genomen op de luchthaven."

Maar het blijft een moeilijke strijd voor de politiediensten. "De luchthaven is een stad op zich, met zo'n 30.000 werknemers. De stroom aan passagiers is enorm. Alles 100 procent controleren is onmogelijk", besluit Splingard.