De Congolese regering en de door Rwanda gesteunde M23-rebellen hebben een raamakkoord ondertekend dat op langere termijn tot een volwaardig vredesakkoord in Oost-Congo moet leiden. Eerder sloten Congo en Rwanda ook al een akkoord dat een einde aan het conflict zou moeten maken.
Eerste voorzichtige stap naar vrede in Oost-Congo? Regering en M23-rebellen tekenen voorlopig akkoord
Freek Willems
Gepubliceerd:
Delegaties van de Congolese regering ondertekenden het akkoord in Doha, de hoofdstad van Qatar. Daar is de voorbije maanden onder toezicht van Qatar en de Verenigde Staten onderhandeld tussen de 2 partijen.
Dit raamakkoord is nu een voorzichtige stap in de zoektocht naar vrede in Oost-Congo. Er worden onder meer afspraken in gemaakt over de uitwisseling van gevangenen en de procedures en tijdlijn voor de verdere gesprekken over een volwaardig vredesakkoord.
In een video op X zegt Benjamin Mbonimpa, hoofdonderhandelaar voor M23, dat het akkoord 8 "protocols" bevat over de "grondoorzaken" van het conflict. Verdere uitleg daarover gaf hij echter niet.
Het akkoord is dus zeker nog geen volwaardig vredesakkoord. Veel verandering op het terrein moet er dan ook nog niet verwacht worden, geeft Mbonimpa aan. Die zal er pas komen "als er over die protocols wordt onderhandeld, één voor één, tot er een definitief akkoord wordt bereikt".
Miljoenen doden en ontheemden
Het oosten van Congo wordt al decennia geteisterd door geweld, dat hoofdzakelijk terug te leiden is tot etnische spanningen en een strijd om grondstoffen, waar Oost-Congo rijk aan is.
Meer dan 100 gewapende groeperingen strijden er om de controle van (delen van) de regio. De M23-rebellen zijn daar de grootste van. Eerder dit jaar veroverden ze de grote steden Goma en Bukavu, aan het Kivu-meer, dat grenst aan Rwanda. Intussen bezetten ze een aanzienlijk deel van de provincies Noord- en Zuid-Kivu.
De M23 krijgen de steun van het regime van Paul Kagame in Rwanda. Volgens de Verenigde Naties worden ze ook actief bijgestaan door zo'n 4.000 Rwandese militairen. Mensenrechtenorganisaties als Amnesty International beschuldigden de M23 van groepsverkrachtingen, ontvoeringen en executies van burgers.
Door de oorlog in Oost-Congo zijn momenteel zeker 7 miljoen mensen ontheemd, in binnen- en buitenland. Sinds de jaren 90 werden naar schatting al meer dan 6 miljoen mensen gedood bij het bredere conflict in de regio. Daardoor is het een van de dodelijkste conflicten sinds de Tweede Wereldoorlog.
De Verenigde Naties hebben het over "een van de meest langdurige, complexe, ernstige humanitaire crisissen ter wereld".
Tweede akkoord
Eerder dit jaar sloten de Congolese en Rwandese regering al een soortgelijk raamakkoord en een uitgebreider vredesakkoord. Maar dat bracht niet meteen een einde aan het geweld in de regio, vooral omdat de M23 niet bij dat akkoord waren betrokken.
Nu dat wel het geval is, is de vraag of een einde van het conflict in zicht is. De onderhandelaars van Congo en M23 temperen alvast de verwachtingen en geven toe dat er nog veel werk nodig is om de oorlog definitief te beëindigen.
