Op heel wat scholen is er geen of weinig toezicht op wat leerlingen kunnen doen met de schoollaptop. Leerlingen kunnen in vele gevallen onbegrensd naar eender welke website surfen. Dat is merkwaardig, want smartphones mogen sinds dit jaar niet meer op school om "focus, concentratie en schoolprestaties te bevorderen". Ouders zitten met de handen in het haar: "op de voordeur zit nu wel een slot, maar de achterdeur staat wijd open."
Ouders klagen aan: "Hypocriet om gsm-gebruik te begrenzen terwijl op schoollaptop alles mogelijk is"
Marjan Temmerman
Gepubliceerd:
Het mag niet meer op school: sinds 1 september is er een verbod om smartphones te gebruiken voor leerlingen tot en met het 4e middelbaar. Wat het gebruik thuis betreft, adviseren allerlei experten om ook te waken over het gebruik.
Op de website van de Vlaamse overheid is te lezen dat het smartphoneverbod er is om verschillende redenen:
Om de focus, concentratie en schoolprestaties te bevorderen tijdens de lessen
Om het welbevinden van leerlingen en het sociaal klimaat op school te versterken
Uit voorzorg om de risico’s voor de veiligheid, ontwikkeling en gezondheid van kinderen en jongeren te verminderen.
Alles mag, alles kan?
"En nu stel ik vast dat op de verplichte schoollaptop alles kan", vertelt Bert Maurissens. Zijn zoon zit in het 3e middelbaar. In het 1e middelbaar moest er via school verplicht een laptop gekocht worden. Op school wordt die veel gebruikt en thuis wordt het huiswerk daarop gemaakt.
De laatste weken viel op dat huiswerk dat voordien een half uurtje duurde, nu soms uren in beslag neemt. Vader Maurissens, die zelf ICT'er is, beslist om zelfs eens op de computer te kijken en te testen wat er allemaal kan op de laptop van school. Hij schrikt zich te pletter bij de mogelijkheden.
Want alles blijkt mogelijk: van WhatsApp en Snapchat, tot surfen zonder safe browsing (resultaten van zoekopdrachten worden niet gefilterd), porno kijken…
Een mogelijkheid voor de ouders om de laptop eenvoudig zelf te beheren, zodat deze bijvoorbeeld ‘s nachts niet stiekem kan worden gebruikt of sociale media te blokkeren of zelfs maar om tijdsrestricties in te stellen blijkt dan weer niet mogelijk.
Ouders voelen zich niet gehoord
Na een rondvraag in bredere kring, blijken er heel wat ouders met gelijkaardige verhalen van onmacht te zijn.
"Mijn dochter is betrapt op het spelen van Tetris tijdens de les op de schoollaptop."
"De hardware van de schoollaptop is beveiligd tegen virussen, en toegang tot Microsoft Copilot is geblokkeerd, maar de leerlingen kunnen zonder problemen apps installeren zoals ChatGPT, Snapchat, Roblox, TikTok en YouTube. Onze zoon heeft die apps dan ook meteen geïnstalleerd."
"Mijn zoon zit in het 5e leerjaar en heeft plots een eigen laptop van school. Die gaat mee naar huis voor huiswerk, maar hij kijkt vooral naar YouTubefilmpjes."
"Het probleem stelt zich zélfs tijdens de les. Leerlingen openen extra tabbladen en schakelen met sneltoetsen ongemerkt tussen schoolwerk en spelletjes." Die laatste getuigenis doet denken aan het examen geneeskunde op schoollaptops waar achteraf ook bleek dat ongemerkt tussen verschillende tabblads kon geschakeld worden.
Vader Maurissens vat het probleem samen: "Het is een bizarre situatie waarbij ouders moeten toestaan dat hun kinderen op de schoollaptop meer kunnen dan ze op een privé-gsm mogen."
"Iemand met de nodige IT-kennis kan het wel voor elkaar krijgen om de laptop te begrenzen", zo zegt hij, "maar 95 procent van alle ouders zal dit helaas met lede ogen moeten aanzien. Je hebt namelijk beheerdersrechten nodig voor het schoolaccount en die heeft enkel de school."
Het voelt alsof ik mijn zoon ‘s morgen naar school stuur met water en fruit, maar dat hij dan op school gewoon bier en sigaretten krijgt aangeboden
Hij probeerde het overigens aan te kaarten op school, maar kreeg daar te horen dat ze niks kunnen doen."Het voelt een beetje aan alsof ik als ouder mijn zoon ‘s morgen naar school stuur met water en fruit, maar dat hij dan op school gewoon bier en sigaretten krijgt aangeboden en ik me als ouder daar gewoon bij moet neerleggen."
Niks aan te doen?
Volgens Wouter Hustinx kan een school of scholengroep wel makkelijk ingrijpen. Hij is expert digitaal leren aan de PXL hogeschool. "Een goed voorbeeld zijn de laptops van het werk. Daar zitten heel vaak beperkingen op wat mag en kan."
"Het is natuurlijk wel de vraag of dat een goed idee is", voegt hij er wel meteen aan toe. "Maar het is zeker een debat waard."
"We zien ook wel op scholen dat de ICT-coördinator veel taken heeft," weet Hustinx. "In eerste plaats moet die ervoor zorgen dat technisch alles werkt. Voor het pedagogische aspect is er wellicht minder tijd."
Bij de scholenkoepels is te horen dat er op heel wat scholen een ICT-beleidsplan is, maar niet overal. Zo'n ICT-plan is niet verplicht, maar wel vanaf 1 september 2026. Het is dus moeilijk om zicht te krijgen op hoe zorgzaam scholen omspringen met data, hoeveel de schoollaptop in de lessen gebruikt wordt en hoeveel vrijheid leerlingen hebben.
