Nooit zo veel grondslapers en groot tekort aan servies in gevangenis Hasselt: "Soep in uitgewassen conservenblik"

"De situatie in de gevangenis van Hasselt is op dit moment schrijnender dan schrijnend." Zo steekt Johan Brom, voorzitter van de Commissie van Toezicht, van wal. "De overbevolking is nog nooit zo groot geweest."

"De theoretische capaciteit van de gevangenis is 420 op de mannensectie en 30 op de vrouwensectie. Toch verblijven er vandaag 601 mannen en 42 vrouwen in de gevangenis van Hasselt", vertelt hij.

Dat heeft als gevolg dat er vandaag 27 mensen op de grond slapen in een Hasseltse cel. "Dat aantal is nog nooit zo hoog geweest", aldus Brom. 

"De laatste 12 matrassen zijn nu voor de grondslapers uit het magazijn gehaald. Mochten er nog grondslapers bijkomen, dan wordt het improviseren. Ik heb totaal geen idee wat dan de oplossing kan zijn. Dekens op de grond? Of hangmatten? Het feit dat we al in die richting moeten denken, zegt genoeg."

"Daarnaast is er al 3 maanden een tekort aan soepkommen en drinkbekers. Wanneer dat servies stuk of verloren gaat, is het aan de gedetineerden zelf om te bekijken waarin ze hun soep kunnen laten schenken."

"Zo bestellen sommige gevangen iets uit blik uit de buitenkantine om dat conservenblik vervolgens uit te wassen, zodat ze daar hun soep kunnen uit drinken. Anderen zoeken iets anders, als het maar op een grote kom lijkt."

De overbevolking brengt volgens Brom ook heel wat frustraties met zich mee. "Bijvoorbeeld als het over voedsel gaat", legt hij uit. "De keuken van de gevangenis van Hasselt is voorzien voor 450 mannen en vrouwen, geen 643."

"Als je met die keuken zoveel gedetineerden op korte tijd moet bedienen, heeft dat natuurlijk invloed op de hoeveelheid en de kwaliteit van het eten. Dat laatste gaat dan niet alleen over hoe de maaltijden smaken, maar in zo'n situatie wordt een warme maaltijd ook al snel lauw tot koud."

"De frustraties uiten zich onder meer in onderlinge agressie, maar ook in agressie tegenover het personeel, dat zelf al met de handen in het haar zit omdat het onderbemand is", vertelt Brom. 

"De frustraties bij de gedetineerden worden nog in de hand gewerkt door het personeelstekort. Zo kunnen niet alle gedetineerden tegelijkertijd gelost worden wanneer er bijvoorbeeld advocatenbezoeken, medische onderzoeken, wandelingen en familiebezoeken op de planning staan."

"Daardoor blijft er vaak minder tijd over voor bezoeken en andere dingen waar de gedetineerden net hard naar uitkijken. Niet alleen omdat ze hun geliefden kunnen zien, maar ook om even uit hun cel weg te zijn."

"De meeste cellen in Hasselt hebben een oppervlakte van 12 vierkante meter. Als je daar met 3 personen verblijft - 2 in een stapelbed en 1 op een matras op de grond - wordt het gevoel dat je opgesloten zit alleen nog maar versterkt. Als je dan naar buiten mag gaan, maar je wordt daarin beperkt? Dat geeft de nodige frustraties."

De Commissie van Toezicht ziet niet meteen hoe de situatie opgelost moet worden. "De gevangenisdirectie en het personeel roeien met de riemen die ze hebben", zegt Brom. "Maar er moet dringend iets aan deze situatie veranderen."

"In deze gevangenis zitten niet alleen veroordeelden, maar ook beklaagden. Veel gedetineerden zitten in afwachting van hun proces ontzettend lang vast, je zou je de vraag kunnen stellen of dat wel het geval zou moeten zijn. Dat zou al een verschil kunnen maken, maar het is niet aan de gevangenisdirectie om daar beslissingen over te nemen."

Het bijbouwen van gevangenissen is volgens Brom geen structurele oplossing voor het overbevolkingsprobleem. "Het aanleggen van extra snelwegen heeft het fileprobleem ook niet opgelost. De rechtelijke en wetgevende macht moeten bekijken wat ze kunnen doen om die overbevolking aan te pakken. Beste overheid, doe hier iets aan."

Het Gevangeniswezen kan alleen maar bevestigen dat de overbevolking in de Belgische gevangenissen moeilijke situaties met zich meebrengt. "Dit is een humanitaire crisis voor de gedetineerden en een noodtoestand voor het personeel", zei de directeur van het Gevangeniswezen eerder deze week nog. Ze vroeg toen ook om noodmaatregelen.

Woordvoerster van het Gevangeniswezen Valérie Callebaut bevestigt dat er vandaag mensen op de grond slapen in de gevangenis van Hasselt. "Het is er nu rustig, maar wel overbevolkt", zegt ze. "Het is moeilijk om mensen over te plaatsen, omdat de andere gevangenissen ook overvol zitten. In het hele land slapen 516 gedetineerden op de grond."