Je verzetten tegen houtkap in tropisch regenwoud is niet meer van deze tijd. Dat vindt Jaap van de Waarde, die voor WWF het Congobekken helpt beschermen. De lokale bevolking heeft het recht om zich te ontwikkelen, maar moet dat op een duurzame manier kunnen doen. Als Europese consument kan je dat steunen door hout of chocolade met een certificaat te kopen.
Waarom je beter duurzaam gekapt hout koopt dan je vast te ketenen aan een boom
Samenvatting:
Jaap van der Waarde van WWF pleit voor duurzame productie van hout en chocolade uit het Congobekken.
De lokale bevolking moet de kans krijgen om zich te ontwikkelen door producten uit het bos te verkopen.
Daarom helpt WWF houtbedrijven om zich te certificeren, en de bevolking om duurzame cacaobedrijfjes op te zetten.
Europese consumenten kunnen helpen door die producten te kopen, ook al zijn ze iets duurder.
Op de komende VN-klimaatconferentie vragen landen uit het Congobekken financiële steun van het Westen om hun bossen te beschermen, maar dat geld dreigt er niet te komen.
De 3 grote tropische wouden die onze planeet telt, liggen misschien aan de andere kant van de wereld, maar toch bepalen wij in Europa wel degelijk mee wat er gebeurt. Dat vertelt Jaap van der Waarde in De Wereld Vandaag. Hij is hoofd natuurbescherming bij WWF voor het Congobekken, het op één na grootste regenwoud ter wereld. Van der Waarde woont in Kameroen, maar is vandaag even in Brussel.
De landen rond die wouden verkopen ons bijvoorbeeld heel wat producten. In het geval van het Congobekken gaat het dan bijvoorbeeld om Angola, Burundi, Kameroen, Tanzania en Zambia. "Die landen staan onderaan de sociale ladder", zegt Van der Waarde. "Ze willen zich ontwikkelen en dingen verkopen zoals tropisch hardhout en chocolade."
Waarom je beter duurzaam gekapt hout koopt dan je vast te ketenen aan een boom
"Kameroen is de vijfde grootste cacaoproducent ter wereld. Daar is land voor nodig, en als je dat niet goed organiseert, leidt dat bijna altijd tot ontbossing. Op die manier hebben we wel degelijk impact op wat er daar gebeurt."
Je aan bomen vastketenen, is geen oplossing
Van der Waarde vindt niet dat wij, in België, die producten dan maar moeten vermijden. Nee, we moeten zorgen dat ze op de juiste manier geproduceerd worden.
"Wees niet overal tegen. Vroeger ketenden mensen zich vast aan de bomen tegen de houtkap. Maar het WWF heeft zich al lang geleden gerealiseerd dat dat niet de oplossing is."
"Ze hebben echt belastingsinkomsten en werkgelegenheid nodig. Ze hebben ook recht op ontwikkeling. Wat je moet doen, is zorgen voor goed beheer en verantwoorde productie. Daar moeten wij ook voor betalen, want het is allemaal ook net iets duurder."
"Dat vind ik de verantwoordelijkheid van ons, als Europese consument. Koop producten die verantwoord geproduceerd zijn. Koop hout met een FSC-certificaat. Daar vraag ik in de bouwmarkt ook altijd naar."
"Vorig jaar toonde een artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature nog aan dat FSC-gecertificeerde bossen veel meer wilde dieren hadden zoals bosolifanten en gorilla's."
Cacao of stropen
Voorlopig staat het Congobekken er nog het best voor van de 3 grote tropische oerwouden op Aarde. "Maar dat komt vooral doordat het met die andere 2 nog veel slechter gaat. Het Congobekken is wel nog wat we een 'carbon sink' noemen: het neemt nog meer CO2 op dan het afgeeft en da's belangrijk voor het klimaat."
Daarom probeert Van der Waarde dat Congobekken zo veel mogelijk te beschermen. Het WWF helpt de nationale overheden hun natuurgebieden te beheren. De houtbedrijven proberen ze zover te krijgen dat ze zich certificeren. En met de lokale bevolking zetten ze dorpsbossen en coöperatieve cacao-bedrijven op.
Hoe begin je aan die gesprekken met de lokale inwoners? "Zij praten heel duidelijk vanuit hun eigen belang: what's in it for me?", legt Van der Waarde uit. "Dat gaat over cash geld. Ze hebben het bijvoorbeeld vaak over schoolgeld voor hun kinderen."
"Wel, cash geld genereren, dat kan met stroperij. De mensen bekijken ons met een scheef oog: 'Mag ik dat van jou weer niet?' Ze zien het pandalogo van WWF en denken: die zijn er voor de olifanten, de dieren."
"Daarom praten we heel duidelijk vanuit hun belang. We zetten bijvoorbeeld cacao-coöperaties op. Zo helpen we mensen om cacao op een verantwoorde manier te produceren. De productie gaat omhoog, de kwaliteit stijgt en ze krijgen een betere prijs. Dat vinden ze heel erg prettig."
Westers geld voor Congobekken
Toch krijgt het Congobekken nog steeds af te rekenen met dezelfde bedreigingen die ook het regenwoud in Zuidoost-Azië en het Amazonewoud hebben uitgedund: grote palmolieplantages, mijnbouw, waterkrachtcentrales en spoorwegen.
Ook daarover zal gepraat worden op de VN-klimaatconferentie in Belém, binnen 2 weken. Niet toevallig pakt WWF net volgende week uit met een nieuw rapport over de waarde van de tropische bossen.
De landen van het globale Zuiden, waaronder die van het Congobekken, zullen in Belém tegenover het Westen komen te staan. "Die landen zeggen: wij zijn open voor handel en besprekingen, maar het moet van 2 kanten komen", zegt Van der Waarde. "Wij hebben het bos en willen dat beschermen, maar dan moeten jullie er wel voor betalen."
Zal dat er ook van komen? "Op de klimaatconferentie in Glasgow, in 2021, zijn er miljarden beloofd. Bij de vorige klimaatconferentie zijn de plannen ingediend. En op deze klimaatconferentie moet het geld op tafel komen."
"Maar de verwachtingen zijn helaas dat dat niet meteen zal gebeuren. Een aantal landen heeft ofwel helemaal geen plannen ingediend of zegt: er is oorlog in Europa. Of ze hebben nog andere problemen. Er zijn heel wat argumenten waarom regeringen nu terughoudend zijn om geld toe te zeggen."
"Dat is de zorg: dat als er geen geld op tafel komt, die landen toch maar zullen doen wat er in Indonesië en Maleisië is gebeurd. En dan raken we de bossen van het Congobekken toch nog kwijt."
