1 op de 3 leerkrachten al geconfronteerd met radicalisering in de klas: Vlaamse regering keurt actieplan goed

Begin dit jaar gaf Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir de opdracht voor een bevraging die het probleem van radicalisering in het onderwijs in kaart moest brengen. Bijna 1.000 leerkrachten en directies werden bevraagd, daaruit blijkt dat een derde van hen de voorbije jaren leerlingen tegenkwam die interesse toonden in radicaal of extremistisch gedachtegoed.

"Het gaat allang niet meer alleen om grootstedelijke scholen, ook in kleinere gemeenten en landelijke regio's duiken signalen op", zegt Demir. "Vooral bij jongeren tussen 12 en 16 jaar. Zij komen vooral via sociale media en peergroepen in contact met radicale ideeën."

"Jihadistisch extremisme blijft veruit de dominantste vorm, maar tegelijk groeit een nieuwe golf van extremisme en online haatcultuur bij jonge jongens waarbij vrouwenrechten geviseerd worden en oerconservatieve waarden worden opgelegd. Tussen die uitersten zie je één rode draad: verachting voor gelijkwaardigheid van meisjes, haat tegen andersdenkenden en afkeer van onze open samenleving. Dat mogen we nooit normaal gaan vinden", zegt Demir.

Daarom is er nu een actieplan radicalisering afgeklopt door de Vlaamse regering, met verschillende maatregelen voor het onderwijs. Zo krijgt het personeel van de gemeenschapsinstellingen voortaan ondersteuning van experts in radicalisering. Dat moet hen helpen om problematisch gedrag sneller te herkennen en op te volgen.

Voor schooldirecties en leerkrachten komen er praktijkgerichte modules om hen te leren moeilijke gesprekken aan te gaan over radicalisering. Die modules worden ook geïntegreerd in de lerarenopleidingen. Dat moet (toekomstige) leerkrachten helpen om correct om te gaan met radicaliserende leerlingen die nog niet uit de klas worden gehaald.

De scholen krijgen nu ook één aanspreekpunt waar ze terechtkunnen bij signalen van radicalisering. In tegenstelling tot vandaag, zullen de betrokken jongeren daarna worden opgevolgd door de geschikte diensten en niet meer door de school zelf.

Scholen krijgen daarbij een helder stappenplan: wanneer melden, hoe melden en wie welke rol opneemt. Zo moeten scholen niet langer zelf hun weg zoeken en is de opvolging snel, duidelijk en gecoördineerd.

Voor de leerlingen zelf komt er lesmateriaal rond identiteit, om hen kritisch te leren denken en mediawijsheid bij te brengen. Dat is vooral bedoeld voor jongeren tussen 12 en 16 jaar.

Verder krijgen ook de lokale besturen meer slagkracht. De gemeenten krijgen extra subsidies om de Lokale Integrale Veiligheidscellen Radicalisme (LIVC-R) te versterken. Die moeten personen die zich in een radicaliseringsproces bevinden vroeg detecteren en geïndividualiseerde opvolgtrajecten uitwerken voor hen. Dat gebeurt in nauw overleg tussen politie, justitie, onderwijs en welzijn.

"Preventie begint lokaal. Onze steden en gemeenten kennen hun buurten, scholen en verenigingen het best", zegt Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits. "Door hen te versterken en de samenwerking met politie, onderwijs en socio-preventieve partners te verdiepen, bouwen we samen aan gemeenschappen die weerbaar zijn tegen extremisme en schadelijke polarisatie."

Om sneller in te kunnen grijpen bij extremistische organisaties zal een subsidie al kunnen worden geschorst bij vermoedens of signalen van extremistische betrokkenheid. Tenminste, als die vermoedens worden bevestigd door de Vlaamse verbindingsofficier, volgt een definitieve uitsluiting van Vlaamse steun.

De dreiging is nooit verdwenen en duikt opnieuw op, vooral vanuit jihadistisch extremisme, klinkt het bij Demir en Crevits. Dat kwam onlangs nog nadrukkelijk naar voren toen 3 jongvolwassenen een jihadistisch geïnspireerde aanslag beraamden op politici, waaronder premier Bart De Wever en de Nederlandse politicus Geert Wilders. Het trio werd opgepakt voor poging tot terroristische moord.

"We mogen niet naïef zijn", zeggen de ministers. "De signalen zijn ernstig. Scholen, welzijn, justitie en veiligheidsdiensten moeten nog sterker kunnen samenwerken. Daarom schakelen we een versnelling hoger, met duidelijke afspraken, betere informatiedeling en meer ondersteuning voor wie op het terrein elke dag met deze realiteit geconfronteerd wordt."