Bij 18 procent van de dreigingsmeldingen die het Coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse (OCAD) ontving in 2024, ging het om minderjarigen. Er is bovendien sprake van een "snelle radicalisering bij minderjarigen", stelt het orgaan in het donderdag gepubliceerde jaarverslag. Daarnaast ziet OCAD de laatste jaren ook meer kleine cellen en terreurnetwerken opduiken.
OCAD waarschuwt voor snelle radicalisering bij minderjarigen: "Komen online in contact met propaganda"
Het aantal minderjarigen dat betrokken is bij plannen tot extremistisch of terroristisch geweld in België lijkt de voorbije jaren toegenomen te zijn, aldus OCAD. Het is een fenomeen dat ook in het buitenland waarneembaar is. Zo waren er onder andere in Frankrijk, Zweden en Duitsland meerdere dergelijke aanslagen of plannen tot aanvallen. Het illustreert voor OCAD dat jongeren kwetsbaar zijn voor online radicalisering, maar het vormt eveneens een uitdaging voor de autoriteiten om te voorkomen dat jongeren overgaan tot actie.
"De voorbije 3 jaar was bijna een derde van de personen die in België plannen tot een aanslag beraamden jonger dan 18 jaar", klinkt het. "Als we kijken naar de geïdentificeerde daders van dreigingsmeldingen, blijken minderjarigen in 2024 eveneens in stijgende lijn te zitten."
Ook in de Gemeenschappelijke gegevensbank Terrorisme, Extremisme, Radicaliseringsproces ontwaart OCAD een toename van het aantal minderjarigen: vorig jaar ging het om een dertigtal minderjarigen met volledig statuut in de databank. De vaststellingen zijn in lijn met wat eind mei al bleek in het jaarverslag van het federaal parket: de verdachten in terreurzaken worden steeds jongeren.
Uit een onderzoek van VRT NWS werd duidelijk hoe snel jongeren online radicaliseren.
Bekijk: VRT NWS-onderzoeksjournalist Tim Verheyden laat het traject online zien
Lone wolves
De meeste dreigingsmeldingen en potentiële daders vallen nog altijd onder het profiel van de 'lone wolf'. Ze handelen met andere woorden alleen. Toch zien de veiligheidsdiensten de voorbije jaren ook een heropleving van de kleine cellen en netwerken, vooral binnen de jihadistische context. Deze netwerken bestaan hoofdzakelijk online en zijn los gestructureerd, met zowel binnenlandse als buitenlandse leden.
Het gaat daarbij meestal om jonge mensen, soms zelfs minderjarigen, die daarvoor niet gekend waren binnen extremistische of terroristische milieus. Binnen deze groepen wordt intensief jihadistische propaganda gedeeld. Vaak nemen enkele individuen het voortouw en spreken openlijk de intentie uit om op termijn een aanslag te plegen.
Ook in rechts-extremistische kringen duiken gelijkaardige kleine cellen en losse netwerken op. In 2024 werden opnieuw verschillende van deze kleinere netwerken en cellen opgerold door het parket en de veiligheidsdiensten. In de meeste gevallen ging het om verdachten met een islamistisch-jihadistisch profiel. De overgrote meerderheid van de dreigingen wordt geuit door mannen.
Minder meldingen
OCAD telde vorig jaar 287 dreigingsmeldingen, of 13 procent minder dan in 2023 (332). Na onderzoek bleek dat 213 van de dreigingen betrekking hadden op extremisme of terrorisme. De meldingen kwamen van partnerdiensten zoals het parket, het Centrum voor Cybersecurity of radicaliseringsambtenaren.
18 procent van de auteurs van deze dreigingen is minderjarig. Bij de dreigingsmeldingen is bij iets meer dan de helft jihadistisch-islamitisch extremisme de drijfveer. Een van de belangrijke vaststellingen in 2024 was voor OCAD de snelheid waarmee (vooral) jongeren radicaliseren.
De keuze van doelwitten in de dreigingsmeldingen werd sterk beïnvloed door de ideologie van de (potentiële) dader. In 2024 richtten de belangrijkste dreigingen zich, in volgorde van frequentie, op: de Joodse gemeenschap en Israëlische belangen, specifiek aangewezen personen, het algemene publiek, politieke autoriteiten, politie en leger, openbare gebouwen, ongelovigen, specifieke gemeenschappen, gevangenispersoneel en kritieke infrastructuur.
