Eén nagelnieuwe Belgische F-35 staat nog aan de grond op de Azoren, wat is er aan de hand?

Volgens minister van Defensie Theo Francken (N-VA) heeft het toestel dat nog steeds niet in België is een "geïsoleerd probleem". "Net als bij andere wapensystemen worden geen technische details vrijgegeven." De eerste 3 Belgische F-35's zijn op maandag 13 oktober op de luchtmachtbasis van Florennes geland. Op het vierde toestel is het dus nog steeds wachten en dat roept wel wat vragen op. 

Ook Patrick Bolder, defensiestrateeg bij het Haags centrum voor strategische studies en luitenant-kolonel op rust van de Nederlandse luchtmacht (die ook met F-35's vliegt), weet niet wat er aan de hand is. Maar hij vindt het niet zo verwonderlijk, benadrukt hij in De Ochtend op Radio 1. "Dit is niet zo heel bijzonder, het gebeurt wel vaker bij dit soort hoogtechnologische toestellen." 

Bolder geeft als achtergrond mee dat er 30 jaar bespaard is op defensie, zowel in Nederland als in België. "In die tijd is er ook een hoop kennis en expertise verdwenen. Er zijn minder technici, er is weinig opleidingscapaciteit om nieuwelingen op te leiden. Dat moet nu weer opgebouwd worden. In Nederland hebben we ook gezien dat die transitie (de overgang naar het gebruik van een nieuw soort gevechtsvliegtuigen, red.) op zich heel goed gaat, maar dat heeft even wat tijd nodig. Ik denk dat de Nederlandse luchtmacht heel goed zou kunnen helpen. Er is wel een goeie samenwerking."

Het probleem met deze F-35 zal volgens hem ook zeker verholpen kunnen worden. "Het staat nu op een locatie die wel ver weg is. Dan moet je misschien eerst technici invliegen om te bekijken wat er precies aan de hand is. Dat zijn misschien Amerikanen uit de fabriek? Je moet bekijken welke onderdelen je nodig hebt. Kan dat daar gemonteerd worden? Moet het vliegtuig uit elkaar gehaald worden en waar ga je dat dan doen?" 

Volgens Bolder is het een opstapeling van problemen. "Ik denk dat dit Murphy’s law is: alles wat mis kan gaan, gaat ook mis, maar ik zou me geen zorgen maken over het toestel." 

De F-35's hebben wel vaker last van softwareproblemen. "Software die blijft haperen, dat zijn kinderziektes die er intussen uit zouden moeten geholpen zijn. Maar zo’n toestel wordt continu gemoderniseerd. Dat is ook de grote kracht ervan. Je kan op relatief eenvoudige wijze door software-aanpassingen de capaciteit van zo'n toestel verhogen. Maar dat zijn miljoenen regels in de programmatuur." 

"Ik denk dat dit een samenloop van omstandigheden is, die heel vervelend is. Voor ieder vlieguur dat zo’n toestel maakt, moet je er misschien wel 15 uur aan sleutelen. Dus sowieso moet je niet verwachten dat je continu F-35's in de lucht hebt."