Gevangenispersoneel mag niet meer klagen: logo en slogan 'Justitie wankelt' verboden in officiële mails

Begin deze maand schreven de gevangenisdirecteurs een open brief waarin ze nog maar eens aan de alarmbel trokken: de gevangenissen zitten overvol, en de situatie is onhoudbaar. Er zou dringend een politiek initiatief moeten genomen worden, zo schreven ze, zo niet dreigden ze ermee als directeur zelf de deuren van hun instelling te sluiten. 

Om hun actie kracht bij te zetten, ontwikkelden ze ook een onderschrift dat in alle officiële communicatie automatisch werd meegegeven. Een wankelende vrouwe justitia balanceert op een stapel matrassen, met in haar linkerhand een weegschaal en in haar rechterhand een geheven zwaard. De tekst luidt: 'Justitie wankelt. Overbevolking is onveilig, vandaag voor ons, morgen voor u.' 

Blijkbaar neemt de voltallige ministerraad hier bijzondere aanstoot aan. Gisteren werd in de nieuwsbrief 'Prison News' (een interne nieuwsbrief van het gevangeniswezen) aan het personeel gevraagd om dit logo niet langer  te gebruiken.

"Om de gesprekken in alle sereniteit verder te zetten en alle oplossingen alle kansen te geven, moeten we vragen, ingevolge de boodschap van de minister na bespreking op de ministerraad van afgelopen vrijdag, om het logo in de digitale e-mailhandtekening en andere officiële communicatie ten aanzien van derde partijen te verwijderen." 

Het gevangeniswezen laat weten dat ze de mening van hun politieke overheid respecteren.

"We vinden dat het logo en de slagzin wel in lijn zijn met de deontologische code van ambtenaren, maar voeren alle vragen van onze politieke overheid zorgvuldig uit zolang die geen bedreiging vormen voor het veilig en wettelijk uitvoeren van haar opdracht", zegt Kathleen Van De Vijver, woordvoerder van het Gevangeniswezen. 

De FOD Justitie benadrukt dat ze "loyaal en constructief blijven meewerken aan alle structurele oplossingen die bijdragen aan de rechtsstaat en het vertrouwen in Justitie". 

De gevangenisdirecteurs zijn absoluut niet tevreden met de reactie van de ministerraad. Zij vragen maatregelen en krijgen als enige concrete reactie een formeel verbod om het logo en de slogan nog te gebruiken. 

Vorige week nog ging een delegatie van gevangenisdirecteurs langs bij minister van Justitie Verlinden (CD&V). Ze legden er nogmaals uit dat de situatie onhoudbaar dreigt te worden en dat er dringend noodmaatregelen moeten genomen worden. "De dringende nood aan maatregelen met een voelbaar effect op zeer korte termijn is sterk benadrukt," zo staat te lezen in de nieuwsbrief. 

Begin deze week waren er 466 grondslapers in onze gevangenissen. In totaal zaten er 13.325 mensen in de cel. In vergelijking met 4 augustus, dag dat de noodwet in werking trad, zijn dat er 275 meer. 

Minister Verlinden toonde begrip voor de bijzonder moeilijke omstandigheden en herhaalde dat ze de situatie blijft aankaarten binnen de regering. Of ze daar ook veel gehoor en steun krijgt, is niet duidelijk. 

"Er zijn niet altijd eenvoudige oplossingen voorhanden", zei ze nog aan de delegatie.  Ze wil aan volgende 3 punten wel bijzondere aandacht besteden. 

• Vooreerst wil ze meer werk maken van het overbrengen van gedetineerden zonder verblijfsrecht in België. Die maatregel wordt regelmatig aangekondigd, maar blijkt in de praktijk telkens zeer moeilijk uit te voeren.  

• De minister wil ook een betere doorstroom van geïnterneerden. Er zou zeer snel een beperkte extra capaciteit bijkomen voor deze groep. Er zitten meer dan 1.000 geïnterneerden in onze gevangenissen, een plek waar ze niet thuishoren. Het gevangeniswezen is al langer vragende partij om deze categorie mensen over te hevelen naar de psychiatrie. 

• De derde prioriteit is het inperken van de voorlopige hechtenis. Hoe ze deze maatregel wil uitvoeren, wordt in de nieuwsbrief niet uitgelegd. 

Gevangenisdirecties waren niet onder de indruk van de ontmoeting met de minister. Toen ze gisteren te horen kregen dat ze de handtekening onder hun mailverkeer moesten aanpassen, was hun misnoegdheid nog groter. 

In De Standaard publiceren voormalig gevangenisdirecteur Hans Claus en voorzitter van de commissie toezicht in Gent Pierre Lefranc een open brief . "Als het moreel kompas van onze beleidsmakers het laat afweten, moet het principe ‘één man, één cel’, maar bij wet worden afgedwongen", schrijven ze. 

Claus verduidelijkt in De Ochtend dat zo'n wettelijke begrenzing eigenlijk "de normaalste zaak van de wereld zou moeten zijn". "In de psychiatrie en jeugdzorg wordt overal gewerkt met een beperkte capaciteit. We zijn zowat het enige instituut waar die normaliteit, en daarmee ook de menselijkheid, is opgeheven."

Per maand komen er volgens Claus nog zo'n 150 gedetineerden bij in Belgische gevangenissen. "Als er geen maatregelen genomen worden, dan gaan we in een zeer moeilijke situatie belanden, waarschijnlijk inclusief onlusten." 

"Je kan het protest telkens opnieuw de kop indrukken, maar als je het probleem nooit ten gronde oplost, dan zullen de problemen zich ophopen en op een bepaald moment hun weg naar buiten vinden", waarschuwt Claus.