'This is not a murder mystery': wat is feit en wat is fictie in aflevering 1 'The lovers'?

Magritte wordt in de reeks wakker naast het levenloze lichaam van Sheila Legge. In enkele sensuele scènes wordt gesuggereerd dat René Magritte zijn vrouw Georgette op het landgoed meteen bedriegt met performancekunstenares Sheila Legge. Maar was dat ook in realiteit zo?   

Ja, Magritte zou inderdaad een kortstondige affaire gehad hebben met haar. Volgens sommige bronnen in 1936 tijdens The International Surrealist Exhibition in Londen (waar in deze reeks naartoe gewerkt wordt, zie ook later in dit artikel). Volgens andere bronnen zou het een jaar later, in 1937, geweest zijn, wanneer Magritte opnieuw in Londen verblijft. 

Hij zou zijn vriend Paul Colinet gevraagd hebben om zijn vrouw wat meer gezelschap te houden tijdens zijn afwezigheid. Dat draait echter anders uit dan Magritte voorziet: Colinet begint op zijn beurt een affaire met Georgette. 

Dat leidt er dan weer toe dat Magritte en zijn echtgenote tot 1940 niet meer samen zijn. Uiteindelijk weten ze hun huwelijk wel te redden. Ze blijven samen tot aan de dood van Magritte, in 1967. 

Na enkele minuten zijn we in aflevering 1 al getuige van een wild feestje op de eerste avond in het kasteel, met veel drank en drugs. Het is een feit dat sommige surrealisten experimenteerden met drugs om "hun geest te verruimen" en creatiever te kunnen zijn. Magritte gaat echter voor een rationele benadering van het surrealisme. 

In de serie leren deze kunstenaars elkaar in Engeland kennen, maar in realiteit kennen de meesten elkaar al van in de jaren 20, begin jaren 30 in Parijs, dan het epicentrum van de artistieke beweging. René Magritte heeft er zelf ook enkele jaren gewoond. 

"Parijs was toen het epicentrum van alles wat kunst, mode, alles wat zottigheid was, feesten, uitgaan", legt Lauren Versnick (Sheila Legge) uit in de making of-reeks 'This is not fiction', die elke week na de aflevering ook op VRT 1 en VRT MAX te zien is. 

"Tegen de kerk, tegen de bourgeoisie, tegen de gevestigde orde, voor vrijheid, zij wilden het anders doen", gaat Versnick verder. "Ze wilden met hun werken de wereld veranderen op een positieve manier."

"De surrealisten zijn interessant omdat ze zich aan het afzetten waren", legt regisseur Hans Herbots uit. "Ze kwamen uit een tijd die vol regels en beklemmendheid zat en zij hebben de omwenteling ingezet naar een soort verandering."

"In de serie zien we dat drugsgebruik", zegt Pierre Gervais, die Magritte speelt. "Ik denk dat heel veel mensen toen ook samen sliepen. Maar je voelt wel dat het Magritte zijn ding niet is, hij is veel minder losbandig."  

Magritte heeft meer het imago van een ambtenaar, een boekhouder, hoewel ook dat eigenlijk niet klopt. "Magritte was zeker niet braaf en bourgeois", legt Aster Van de Vijver, regisseur van 'This is not fiction', uit. "Hij had zelfs moeite met de term surrealist. Hij wilde gewoon niet tot een club behoren. Hij verzette zich tegen alles." 

Magritte en Georgette wonen uiteindelijk slechts een paar jaar in Parijs, van de zomer van 1927 tot de zomer van 1930.

Magritte wil al snel terugkeren naar België omdat hij zich niet thuis voelt in de hiërarchisch gestructureerde surrealistische kring rond André Breton. Eén incident zou uiteindelijk de definitieve doorslag gegeven hebben voor hun terugkeer naar België. 

Wanneer Breton tijdens een etentje tegen Georgette zegt dat ze het kruisje van haar gouden halsketting (een teken van geloof) maar moet weggooien, wordt Georgette erg boos. Magritte steunt zijn vrouw en het koppel verlaat vroegtijdig het etentje. Er bestaan verschillende versies van hoe die avond precies verlopen is, maar het is tekenend voor het feit dat het koppel zich niet thuis voelt in de kringen waarin ze in Parijs vertoeven. Niet lang daarna beslissen ze Parijs te verlaten. 

Het personage Nash is het enige kunstenaarspersonage dat volledig fictief is in de reeks. Er is voor zijn karakter wel inspiratie geput uit de karakters van bestaande personen, 2 vrouwen die zich ook in dezelfde kringen begaven: Nusch Eluard (1906-1946) en Ady Fidelin (1915-2004). 

Nusch Eluard is een Frans model en performancekunstenares. In 1934 ontmoet ze dichter Paul Eluard, met wie ze zou trouwen. Ze staat centraal in het fotogravureboek 'Facile' waarvoor Eluard samenwerkt met Man Ray en waarin naaktfoto's van haar te zien zijn, naast poëzie van Eluard. 

In de late jaren 30 staat ze model voor Pablo Picasso en zou ze ook met hem een affaire gehad hebben. Tijdens WO II zit ze in Frankrijk in het verzet. 

Ady Fidelin wordt geboren op Guadeloupe. Na de dood van haar ouders verhuist ze begin jaren 30 naar Frankrijk, waar ze werkt als danseres. 

In 1934 leert ze Man Ray kennen. Ze zal vaak naakt voor hem poseren en is ook een tijd zijn geliefde. Ze poseert ook voor vrienden van Man Ray en voor Lee Miller, met wie Man Ray ook een tijd een relatie heeft. In 1937 is ze het eerste zwarte model dat verschijnt in een groot Amerikaans modeblad (Harper's Bazaar). 

Uiteindelijk is het personage in de reeks wel een man geworden, gebaseerd op de naam Nusch, met vooral karaktertrekken van Ady. "Hij is een fictief personage omdat we iemand nodig hadden die snel dood kan gaan in de serie", legt regisseur Hans Herbots uit. Nash wordt vertolkt door Oscar Högström. 

In de reeks zal de expo waar de kunstenaars aan werken plaatsvinden op het landgoed zelf. In de realiteit heeft The International Surrealist Exhibition echter plaatsgevonden in de galerie New Burlington Galleries in het centrum van Londen. De tentoonstelling loopt van 11 juni tot 4 juli 1936. 

Het is een expo die voor veel surrealisten heel belangrijk is bij het lanceren van hun carrière. Er nemen kunstenaars uit Engeland, Frankrijk, België en de Scandinavische landen aan deel.

De drijvende krachten achter de expo zijn David Gascoyne, dichter en auteur van 'A short survey of surrealism' en Roland Penrose, kunstenaar, mecenas en bevriend met de surrealisten uit Parijs. Penrose zal in 1947 trouwens huwen met Lee Miller (ook een personage in 'This is not a murder mystery'). Paul Eluard is een gemeenschappelijke vriend van hen. Het duo brengt het surrealisme vanuit Europa naar Engeland. Max Ernst ontwerpt de poster voor de expo.

In het organiserende comité zitten daarnaast ook onder anderen André Breton, Paul Eluard, Man Ray, E.L.T Mesens (de 'agent' van Magritte die nog in 'This is not a murder mystery' zal opduiken en gespeeld wordt door Geert Van Rampelberg) en Salvador Dalí. 

Naast de kunstenaars die in de reeks te zien zijn, stellen er onder (veel) anderen ook nog Constantin Brancusi, Giorgio de Chirico, Marcel Duchamp, Alberto Giacometti, Paul Klee, Dora Maar, Joan Miró en Pablo Picasso tentoon. Picasso en Miró zijn op dat moment wel al grote namen in de kunstwereld.

Uit de expo ontstaat een Britse surrealistische groep. Hun werk wordt daarna getoond op  surrealistische tentoonstellingen in New York, Parijs en Tokio. De groep blijft samenkomen, tentoonstellen en schrijven, maar valt in 1946 uit elkaar.