Veel lichamen van vrijgegeven Palestijnen, die als onderdeel van de deal met Israël werden uitgewisseld voor Israëlische gijzelaars, vertonen sporen van mishandeling en executie. Dat blijkt uit getuigenissen en beelden die door het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid worden verspreid. Verschillende ngo's willen dat een onderzoek wordt geopend naar de mishandeling in Israëlische gevangenissen.
"Gebroken botten en schotwonden": ngo's eisen internationaal onderzoek na sporen van mishandeling bij Palestijnse gevangenen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Gebroken botten, duidelijke sporen van handboeien rond de polsen en benen, verminkingen, striemen, zwellingen en open wondes, ... Volgens verschillende getuigenissen van dokters, vrijgelaten Palestijnse gevangenen en ngo's zijn de lichaamswonden het gevolg van ernstig misbruik en mishandeling in de Israëlische detentiecentra.
"Duidelijke tekenen van marteling"
Enkele dagen geleden heeft het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid beelden verspreid van de lichaamsresten van enkele Palestijnse gevangenen die door het Internationale Rode Kruis werden overhandigd.
Uit de beelden en getuigenissen blijkt dat de lichamen vaak in erbarmelijke toestand worden afgeleverd: gehavend, slecht bewaard en zonder duidelijke identificatie. "Medische experten en forensische onderzoekers kwamen tot de conclusie dat veel slachtoffers zijn omgekomen nadat ze gearresteerd werden, in strijd met het internationaal recht", zegt de ngo Euro-Med Human Rights Monitor, verantwoordelijk voor uitwisseling van Palestijnse gevangenen.
Volgens autoriteiten van het Nasser-ziekenhuis in Gaza werden de lichamen, die in Israël in koelcellen waren bewaard, teruggestuurd met genummerde labels, maar zonder namen. Dat maakt het erg moeilijk om de lichamen te identificeren. Artsen vragen de familieleden van vermiste Palestijnse mannen nu om te helpen bij de identificatie van de lichamen, maar dat proces verloopt moeizaam.
Een forensisch arts bevestigde dat er 120 lichamen zijn binnengebracht, waarvan er slechts zes zijn geïdentificeerd. Hij beschreef de toestand van de meeste lichamen als rampzalig en meldde talloze sporen van marteling en executie onder de gevangenen. "Ik heb nog nooit zulke taferelen gezien, zelfs niet na jarenlange ervaring in dit vak", zegt de dokter.
Veel lichamen bevatten tekenen van marteling en executie (Opgepast: expliciete beelden)
"De lichamen vertonen ook duidelijke tekenen van ophanging, gebonden handen en voeten met plastieken banden, en blinddoeken. Sommige lichamen toonden ernstige tekenen van fysieke mishandeling, breuken, brandwondes en diepe wonden", aldus een rapport van de ngo.
Er is ook sprake van aanwijzingen van executie, waaronder schotwonden van erg dichtbij, soms zelfs tussen de ogen. Sommige beschrijvingen van artsen ter plaatse maken ook melding van overreden lichamen, vermoedelijk door tanks.
Verschillende ngo's, waaronder Euro-Med Human Rights monitor en de ngo Tadamun, eisen dat er een internationaal onderzoek wordt gevoerd naar de mogelijke wanpraktijken.
Ook de Israëlische ngo HaMoked rekent op internationaal onderzoek omdat Israël geen gehoor geeft aan hun klachten. VRT NWS-journalist Inge Vrancken sprak met Daniel Shenhar die als advocaat werkt voor HaMoked.
"Eerlijk gezegd hebben we heel weinig informatie", geeft Shenhar toe. "Maar heel deze tactiek van lichamen weerhouden, is in elk geval niet nieuw. Israël doet dit al sinds de start van de Tweede Intifada, dus al 25 jaar lang. Wij hebben nog altijd 3 zaken lopen waarbij we lichamen proberen terug te krijgen van mensen die 23 jaar geleden gedood zijn."
Voor Shenhar is het absurd dat er zoveel lichamen niet geïdentificeerd zijn. "Er zijn geen documenten, geen enkel spoor. Dit toont dat de Israëlische overheid er geen enkele moeite voor heeft gedaan en dat er heel veel mensen niet officieel gearresteerd zijn."
Ook bij deze Israëlische ngo krijgen ze getuigenissen binnen over martelingen. "We weten dat veel Gazanen die gevangen genomen zijn geen Hamas-strijders waren. Maar eigenlijk doet dat er niet toe. Zelfs als iemand de wreedste misdaden heeft begaan en dan in de gevangenis terechtkomt, is het illegaal om een gevangene te vermoorden of laten sterven."
Mensonterende omstandigheden
Israël heeft nog niet gereageerd op de aantijgingen van foltering en executie. Het Israëlische leger verwijst naar een lopend onderzoek rond andere beschuldigingen gericht aan de Israël Prison Service.
Sinds de escalatie van het geweld tussen Israël en Hamas na 7 oktober 2023 is de vernedering en mishandeling van Palestijnen in gevangenissen systematisch toegenomen. Dat blijkt uit verschillende rapporten van mensenrechtenorganisaties, maar ook uit getuigenissen van recent vrijgelaten gevangenen en hun medestanders aan onze redactie. Geweld in Israëlische gevangenissen was al een groot probleem, maar is sinds de escalatie alleen nog maar verergerd.
Het overgrote merendeel van de Palestijnen die na 7 oktober in Gaza zijn opgepakt, zijn bovendien nooit aangeklaagd of voor een rechter verschenen. Ze worden zonder enige vorm van proces voor onbepaalde duur opgesloten.
In mei getuigde de 50-jarige Firas* aan VRT NWS over zijn arrestatie en gevangenschap. "Het ergste was de slaapdeprivatie, met slagen en andere foltertechnieken hielden ze me telkens 4 dagen aan een stuk wakker, waarna ik een uur mocht slapen op de grond", getuigt hij. Na 2,5 weken wordt hij naar het hospitaal gebracht omdat hij bloed kotst.
"Sinds 7 oktober (Firas zit in totaal al 18 jaar in een Israëlische cel, red.) werden alle rechten die we doorheen de jaren hadden verworven, afgepakt", vertelt Firas. "Ze begonnen ons uit te hongeren: onze persoonlijke voorraden werden in beslag genomen en we kregen nauwelijks voedsel. Voor 10 gevangenen kregen we dagelijks 1 klein potje yoghurt en jam."
De ervaringen van Firas komen overeen met rapporten van onder meer de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem en de VN. De onderzoekers tonen aan hoe Israël sinds 7 oktober in sneltempo 14 gevangenissen, zowel militaire als civiele, ombouwde tot "een netwerk van de facto folterkampen waar elke Palestijnse gevangene bewust en voortdurend blootgesteld wordt aan extreem fysiek en psychologisch geweld".
"Het gaat niet om wraakacties van losgeslagen gevangenisbewakers, maar om structureel beleid. De maatregelen die Ben-Gvir met zijn noodwetten doorvoerde, lagen al langer op de schap." Sinds 7 oktober heeft de uiterst rechtse Israëlische minister meermaals publiekelijk opgeschept over het verslechteren van de omstandigheden voor Palestijnse gevangenen.
Onderdeel van staakt-het-vuren
De gevangenenruil maakte deel uit van de staakt-het-vurenovereenkomst tussen Israël en Hamas dat door de Verenigde Staten mee onderhandeld werd. Hamas ging er mee akkoord de overgebleven Israëlische gijzelaars en de lichamen van overleden gijzelaars te overhandigen aan Israël, in ruil voor enkele honderden dode en levende Palestijnse gevangenen.
"Israël heeft in de voorbije week al 165 lichamen van dode Palestijnen teruggegeven", vertelt Inge Vrancken, Midden-Oostenexpert bij VRT NWS. "Sinds dan valt het inderdaad op dat veel lichamen tekenen van marteling vertonen. De slechte behandeling van Palestijnse gevangenen is al ruim 20 jaar bekend, maar nu - zo zeggen Israëlische en buitenlandse mensenrechtenorganisaties - kunnen we sinds 7 oktober ook spreken over systematische marteling in Israëlische gevangenissen en van volledige straffeloosheid."
