Israëli's vernielen zelfs door België betaalde school: "Ze vielen elke dag kinderen lastig"

In brand gestoken, gevandaliseerd en vernield. Eind december 2023 wordt in een klein Palestijns dorp in het zuiden van de Westelijke Jordaanoever een school tegen de grond gewerkt door Israëlische kolonisten.

"Het doet veel pijn", vertelt Fayez Tel aan VRT NWS. Hij is het dorpshoofd van Khirbet Zanuta. "De school telde 26 leerlingen, 5 leerkrachten en een directeur. Het was een uitstekende school. Echt een voorbeeldschool."

De bouw van de school werd mede door ons land betaald. Op beelden die onze redactie toegestuurd krijgt door Israëlische en internationale ngo-medewerkers, prijkt een plakkaat met daarop de Belgische vlag tussen het puin.

De vernieling eind 2023 was evenwel niet nieuw voor de dorpsbewoners. De school werd een paar jaar geleden al eens vernield door het Israëlische leger.

Om beter te begrijpen hoe dat komt, moeten we even terug in de tijd. Fayez behoort tot een herdersgemeenschap van zo'n 200 bewoners. Al generaties lang trekken zij rond in het zuiden van de Westelijke Jordaanoever.

"Mijn vader, mijn grootvader, de vader van mijn moeder en mijn moeder, allemaal groeiden ze op in Zanuta", vertelt Fayez.

In zijn kindertijd leefde de gemeenschap nog in natuurlijke grotten. "Het leven was hard en primitief, maar voor ons was het een aangenaam leven. Het deed ons veel deugd."

De voorbije decennia probeerde de gemeenschap Zanuta uit te bouwen, door wegen, stallen en simpele infrastructuur aan te leggen. Maar Zanuta ligt in zone C van de bezette Westelijke Jordaanoever, waar Israël ruimtelijke en bestuurlijke controle uitoefent.

In die zone bepaalt Israël, via de Israëlische Civiele Administratie (ICA), onder meer wat waar gebouwd mag worden. Maar dat beleid ligt al decennialang onder vuur van mensenrechtenorganisaties, omdat Palestijnse aanvragen bijna altijd worden geweigerd. Zo ook in Khirbet Zanuta.

In 2007 vaardigt de ICA een sloopbevel uit voor alle gebouwen in het dorp, omdat ze zonder vergunning zijn opgetrokken. Maar voor Zanuta is er nooit een bouwplan opgesteld door Israël waardoor er simpelweg geen bestemmingsplan bestaat waarop bouwvergunningen aangevraagd kunnen worden.

Bovendien ligt Zanuta op een archeologische site, zo stellen de Israëlische autoriteiten. Daardoor beschouwt Israël elke vorm van bouw in het dorp per definitie als illegaal. 

Jarenlang leeft de gemeenschap van Fayez in onzekerheid. Desondanks bouwen ze verder. En zo wordt in 2018, met de hulp van ons land via het West Bank Protection Consortium, een school gebouwd in het dorp. 

En dat is nodig. Want voor de school gebouwd werd, moesten de kinderen uit Zanuta kilometers wandelen door de heuvels, langs onveilige wegen.

"Als kolonisten hen tegenkwamen, vielen ze hen aan en maakten ze hen op alle mogelijke manieren bang", vertelt Safaa Nasrallah, moeder van 5 kinderen uit Zanuta.

"De kinderen waren niet veilig als ze alleen naar school wandelden. De school in Zanuta gaf ons rust. Het betekende dat onze kinderen eindelijk in een veilige omgeving onderwijs konden krijgen. Dat is hun recht, net zoals elk ander kind."

En zo staan er eind maart 2018 een aantal containers in het dorp die dienen als klaslokalen voor enkele tientallen leerlingen. 

Maar nog geen twee weken later, op 9 april 2018, slopen de Israëlische autoriteiten de school een eerste keer. Al het materiaal wordt in beslag genomen. De officiële reden: geen vergunning.  

Met de hulp van het WBPC wordt de school al snel opnieuw opgebouwd. Maar vanaf 2021 zijn het niet alleen de Israëlische autoriteiten waar de bewoners van het dorp zich zorgen over maken. 

Enter Yinon Levi, een gewelddadige Israëlische kolonist die vlak naast het dorp een illegale voorpostboerderij opzet, Havat Meitarim. Vandaaruit runt hij een bouwbedrijf, met bulldozers en andere zware machines. 

"Elke dag vielen ze de kinderen lastig, al van ’s ochtends vroeg op weg naar school", vertelt Safaa. "Ze vielen ook de leerkrachten lastig, gooiden afval voor de school en vernielden bomen in het dorp."

De pesterijen worden zo erg dat het dorp beslist om een advocaat, Quamar Mishirqi, onder de arm te nemen. Er worden verschillende brieven gestuurd naar de Israëlische autoriteiten, om melding te maken van de problemen, vertelt Mishirqi. Maar daar wordt geen gehoor aan gegeven. 

Na 7 oktober 2023 neemt het geweld tegen de bewoners van Zanuta alleen maar toe. "Vanaf dat moment veranderde alles", zegt Fayez. "De kolonisten vielen ons steeds meer aan. Ze vernielden onze auto’s en sloegen ons. Niets in het dorp was nog veilig."

"Wij, de moeders, moesten de kinderen zelf naar school wandelen, ook al was die vlakbij", zegt Safaa. "Kolonisten doken soms midden in het dorp op om de kinderen bang te maken. Dan renden ze huilend terug naar huis en durfden ze niet meer naar school te gaan."

De voortdurende aanvallen maken het leven in Zanuta ondraaglijk. Eind oktober, nog geen maand later, besluiten de bewoners zoveel mogelijk spullen mee te nemen en weg te vluchten van het geweld.

In de weken daarna wordt het hele dorp, inclusief de school, met de grond gelijk gemaakt. Dat wordt begin december vastgesteld door B’Tselem, een Israëlische ngo die onder meer de verdrijving van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever documenteert. 

Wie er precies verantwoordelijk is voor de vernieling, is tot vandaag onduidelijk. Veel wijst in de richting van Yinon Levi, horen we van B’Tselem en de gemeenschap zelf.

Daarvoor wijzen ze onder meer naar bulldozersporen die aangetroffen worden in het dorp na de vernieling, en de Davidsterren die aangetroffen worden op de restanten van de school. Maar in welke mate de vernieling ook grondig onderzocht werd door de Israëlische autoriteiten, is niet duidelijk.

Na hun vertrek uit Zanuta, stapt de gemeenschap naar het Israëlisch Hooggerechtshof om de heropbouw van het dorp en de terugkeer naar hun land af te dwingen. Dat hof geeft hen in het voorjaar van 2024 in principe al gelijk: de dorpsbewoners moeten kunnen terugkeren, onder begeleiding van het leger. 

Maar die ondersteuning kwam er voorlopig niet, vertellen Fayez en Safaa. Vandaag, 2 jaar later, is de gemeenschap nog steeds niet kunnen terugkeren. De dorpsbewoners leven verspreid over de Westelijke Jordaanoever. Niet alle kinderen kunnen nog naar school, vooral meisjes blijven thuis.