1 op de 4 leerlingen uit het secundair onderwijs in Vlaanderen heeft vorig schooljaar nicotine gebruikt. Dat blijkt uit de jaarlijkse leerlingenbevraging van het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD). Nicotine is de verslavende stof die in sigaretten en in de meeste e-sigaretten zit. Steeds minder leerlingen roken tabak, maar ze vapen wel meer, waardoor het nicotinegebruik niet daalt.
Kwart van Vlaamse scholieren gebruikt nicotine: "E-sigaretten nemen duidelijk de rol van tabak over"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Jongeren blijven hardnekkig nicotine gebruiken. Dat is volgens het Vlaams Instituut Gezond Leven de belangrijkste conclusie van de leerlingenbevraging van vorig schooljaar. 24,9 procent van de leerlingen tussen 12 en 18 jaar zegt vorig jaar minstens 1 keer nicotine te hebben gebruikt.
Waar vroeger de klassieke sigaret het populairste nicotineproduct was onder jongeren, is dat nu de e-sigaret. 28 procent van de leerlingen heeft ooit al gevapet, 23,5 procent deed dat minstens een keer in het voorbije schooljaar.
Vooral het aantal leerlingen dat regelmatig vapet, is sterk gestegen. 9 procent van de leerlingen vapete vorig schooljaar minstens 1 keer per week, tegenover 6,5 procent in het schooljaar ervoor. 6,1 procent vapete dagelijks, tegenover 3,7 procent bij de vorige bevraging.
Jongeren roken minder tabak
Aan de andere kant roken elk jaar minder jongeren tabak. Zowel het aantal leerlingen dat ooit tabak heeft gerookt, als degenen die het afgelopen jaar en nog regelmatig roken, daalt stelselmatig.
Nog maar 1,4 procent van alle leerlingen rookte vorig jaar enkel tabak. 10,3 procent gebruikte enkel e-sigaretten. 13,2 procent, de grootste groep, gebruikte het afgelopen jaar zowel een e-sigaret als een klassieke sigaret. Al wordt er wel sneller naar een e-sigaret gegrepen dan naar tabak, blijkt uit de bevraging.
"E-sigaretten nemen duidelijk de rol van tabak over", klinkt het bij het Vlaams Instituut Gezond Leven, dat heeft meegewerkt aan het onderzoek. "Vapen is daarmee de motor achter het nog altijd hoge nicotinegebruik bij jongeren."
"Er bestaan ook e-sigaretten zonder nicotine, maar uit de bevraging is gebleken dat die amper gebruikt worden door leerlingen", zegt Pieter Debognies van Gezond Leven. "Maar 4 procent van de leerlingen zei enkel e-sigaretten zonder nicotine te gebruiken. Nochtans zijn er naast de verslavende effecten van nicotine, ook nog heel wat schadelijke effecten voor jongeren."
Het Instituut Gezond Leven roept daarom op om geen onderscheid te maken tussen gewone sigaretten en e-sigaretten en om alle nicotineproducten terug te dringen.
"Het ene product mag niet aantrekkelijker of toegankelijker zijn voor jongeren dan het andere. Er moet op alle nicotineproducten even streng gecontroleerd en gesanctioneerd worden als de regels niet worden nageleefd."
"En er is ook een rol voor het onderwijs en ouders om jongeren te sensibiliseren en het goede voorbeeld te geven", zegt Debognies.
Ook VapeBel, de federatie van vape-retailers en -distributeurs, laat weten dat ze pleiten voor meer handhaving en sensibilisering. De federatie benadrukt dat er in speciaalzaken nu al gecontroleerd wordt op de verkoop en vindt dat er ook strenge leeftijdscontroles moeten komen in dag- en nachtwinkels en onlineshops. Ze zien ook een oplossing in samenwerkingen met koeriersbedrijven, betaalproviders en toezichthouders om de illegale handel in vape-producten te bestrijden.
Waarom zijn e-sigaretten schadelijk voor jongeren?
In e-sigaretten zit meestal nicotine, een stof die verslavender is dan alcohol en veel andere drugs. Aangezien jongeren veel vatbaarder zijn dan volwassenen om verslavingen te ontwikkelen, wordt nicotinegebruik bij hen ten zeerste afgeraden. Nicotine heeft daarnaast mogelijk ook een impact op de hersenontwikkeling van jongeren. Verder kan vapen op korte termijn ook leiden tot hoesten, hoofdpijn, duizeligheid en keelpijn.
Meer meisjes dan jongens vapen
Voor het eerst vapen er duidelijk meer meisjes (24,9 procent) dan jongens (22,2 procent). Die kentering was bij de vorige bevraging al ingezet, maar het verschil is nog groter geworden. Bij jongens bleef het gebruik doorheen de jaren vrij stabiel, terwijl het bij meisjes meer dan verdubbeld is in 5 jaar tijd.
Leerlingen starten vooral met vapen uit nieuwsgierigheid: 81 procent noemt dit als belangrijkste reden. Bijna 40 procent zegt ook te vapen om niet opnieuw te beginnen roken. 3 op de 4 leerlingen gebruiken nooit nicotine. Dat aantal is al meer dan 5 schooljaren stabiel.
In totaal namen 51.238 leerlingen deel aan de bevraging. De resultaten zijn gebaseerd op een representatieve steekproef van 7.522 leerlingen van 12 tot 18 jaar, uit zowel de A-stroom als de B-stroom (1e graad) en aso, bso en tso (2e en 3e graad).
