Minister Vandenbroucke wil vapes de wereld uit: "Criminele industrie die nieuwe generatie kinderen verslaafd maakt aan nicotine"

Uit de reportage van Pano blijkt dat vapes steeds populairder worden bij jongeren. Naast de gewone vapes, doen nu ook cannabisvapes de ronde. Dat zijn vapes met THC-vloeistof, de meest actieve stof uit cannabis. Maar in heel wat van die vapes zit geen THC, maar spice. Dat is een vorm van synthetische namaakwiet die de werking van THC of natuurlijke cannabis moet nabootsen. Maar in tegenstelling tot natuurlijke cannabis, is spice veel krachtiger en verslavender.

"Dit is een criminele industrie, en die vapes moeten de wereld uit", reageert minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) in De Ochtend. "Die criminele industrie zoekt methodes om een nieuwe generatie kinderen en jongeren verslaafd te maken."

Het is nog niet duidelijk in welke mate de vapes met spice in ons land verspreid zijn. "Maar we moeten in overleg gaan met de politie en de minister van Binnenlandse Zaken om dat beter in kaart te brengen", zegt Vandenbroucke.

"Het is godgeklaagd dat nicotine en nu ook drugs gepaard gaan met smaakjes van appel, aardbeien en wat weet ik nog allemaal", aldus de minister. 

Naast de vapes met spice, toonde de reportage van Pano ook aan dat er nog heel wat wegwerpvapes de ronde doen op middelbare scholen. Die vapes zijn nochtans sinds begin dit jaar verboden. 

"Alle producten waarover het in de aflevering van Pano ging, zijn verboden", reageert minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) in De Ochtend. "Smartvapes waar je spelletjes op kan spelen, wegwerpvapes, vapes met allerlei tierlantijntjes... Maar jammer genoeg mag dat in andere landen wel nog, en dat is ons probleem." 

Ook de online verkoop van vapes is in ons land al sinds 2016 verboden. Maar omdat andere landen uit de Europese Unie de online verkoop wel nog toelaten, is het volgens Vandenbroucke heel moeilijk om dat verbod te handhaven. "Het probleem is niet de Belgische wetgeving, maar het gebrek aan Europese wetgeving en Europese samenwerking." 

Illegale wegwerpvapes worden nog volop verkocht, hoewel ze dus verboden zijn. Toch staat Vandenbroucke achter het verbod. "Het is een ongezond en gevaarlijk product, en vapes moeten de wereld uit. Je moet dat niet proberen te normaliseren door er regeltjes aan te hangen die dan zogezegd strenger zijn voor het gebruik." 

Wat nog niet verboden is, zijn de smaakjes in de vapes. In 2021 diende CD&V al een wetsvoorstel in om dat te verbieden, maar tot vandaag zijn vapes met smaakjes van aarbeien, cola of cheesecake nog altijd te koop. 

Het is op termijn wel de bedoeling om ook de smaakjes in vapes te verbieden, zegt Vandenbroucke. "Maar dat is niet zo eenvoudig, omdat er discussie is of je dan alleen nog tabakssmaak moet aanbieden." Volgens Vandenbroucke hebben experts in het verleden geadviseerd dat dat niet ideaal is voor mensen die de overstap willen maken van klassieke sigaretten. "Als je wil dat mensen overstappen van tabaksproducten, zou je toch nog een ander smaakje moeten hebben bijvoorbeeld munt." 

In Denemarken zijn enkel vapes met tabaks- en muntsmaken toegestaan. Mogelijk is dat ook in ons land een optie. "Maar daar moeten we nog wat over nadenken", reageert Vandenbroucke. 

VapeBel, de Belgische federatie van vape-retailers en -distributeurs, reageert intussen dat ook zij de illegale handel en jongerenproblematiek willen aankaarten. Maar ze maken wel een onderscheid tussen illegale en legale vapes, die volgens de federatie bedoeld zijn voor volwassenen die willen stoppen met roken. "Het volledig demoniseren van vapen ontneemt rokers een beter alternatief", klinkt het.  "Als sector zijn we ervan overtuigd dat we deze uitdagingen kunnen aanpakken in constructieve dialoog met de bevoegde instanties. We pleiten concreet voor samenwerking met koeriers en payment-providers om online handel te bestrijden, voor striktere leeftijdscontroles en voor een licentie voor nicotinehoudende producten", reageert voorzitter Felix Rijkers.  "Het is zinloos om nieuwe regels in te voeren zonder strikte handhaving of zonder eerst de impact van bestaande regelgeving te evalueren.”

Verschillende gezondheidsorganisaties, waaronder Kom op tegen Kanker, de Diabetes Liga en de Belgische Cardiologische Liga, lanceerden naar aanleiding van de reportage een gezamenlijke oproep om bijkomende maatregelen te nemen om jongeren beter te beschermen tegen nicotine.

“De voorbije jaren zijn er heel wat stappen gezet richting een rook- en nicotinevrije generatie, maar de steile opmars van de e-sigaret bij kinderen en jongeren dreigt nu stokken in de wielen te steken”, klinkt het in de oproep. 

De organisaties erkennen wel dat de kaarten anders kunnen liggen voor rokers die al verslaafd zijn aan nicotine. “Omdat stoppen met roken voor veel rokers zeer moeilijk is, kan de uitbreiding van het arsenaal aan stopmethodes voor sommige rokers een oplossing bieden”, klinkt het bij de organisaties. “Met vapen krijg je niet de kankerverwekkende teer en koolstofmonoxide binnen zoals met roken.”

Maar, zo waarschuwen ze, in tegenstelling tot andere methoden zoals nicotinevervangers in de vorm van pleisters of kauwgom, of het geneesmiddel varenicline, zijn vapes geen erkend medicinaal product. “Dat betekent onder ander dat ze minder veiligheids- en kwaliteitsgaranties genieten dan andere hulpmiddelen om te stoppen met roken.” De erkende rookstopmiddelen verdienen voor de gezondheidsorganisaties dan ook de voorkeur. 

De organisaties willen nu dat er meer maatregelen komen om "alle poorten waarlangs jongeren verleid worden te sluiten". De illegale handhaving aan banden leggen, een strengere handhaving van de minimumleeftijd voor verkoop, en beperkende maatregelen met betrekking tot de smaakjes van vapes, zijn maar enkele voorstellen die de organisaties nu op tafel leggen. "Als we willen vermijden dat nog meer kinderen en jongeren te grabbel worden gegooid aan een nietsontziende nicotine-industrie moeten we nu ingrijpen."