Jürgen vocht zijn kadastraal inkomen aan en botste op Kafka: "Het leek wel een film"

"Wij hadden een oud huis gesloopt en op die plek een nieuw huis gezet", vertelt Jürgen. "Kort nadat we verhuisd waren, kregen we een brief waarin het kadastraal inkomen (KI) van ons huis stond, waarop dus de onroerende voorheffing berekend wordt. Dat KI leek ons redelijk hoog."

"Je kunt daar bezwaar tegen indienen, dus wij deden dat, met het argument dat we niet goed begrepen waarom het zo hoog was en met de vraag op basis waarvan dat was berekend."

"Het antwoord kwam via een aangetekende brief. Terzijde: het hele proces verliep per aangetekende brief, dus ik denk dat we wel 10 keer naar het postkantoor zijn moeten gaan. In die brief werd gezegd dat het niet voldoende is dat je het bedrag te hoog vindt, je moet ook echt een tegenvoorstel doen."

"Dat vonden wij natuurlijk een rare vraag, want wisten wij veel op basis waarvan dat bedrag bepaald werd. Na wat opzoekingswerk - mijn vriendin heeft daar veel tijd in gestoken - hebben wij dan geprobeerd om daar een soort formule op toe te passen die wij ergens hadden gevonden: bruto vloeroppervlak maal zoveel en zoveel."

"We hebben dat KI ook vergeleken met huizen van vrienden en kennissen. Maar dat bleef een gok. Nergens staat neergeschreven hoe dat berekend wordt."

Een uitgebreide briefwisseling volgde, waarin maar weinig antwoorden werden gegeven. Maar Jürgen wilde nu echt duidelijkheid. "Uiteindelijk kregen we de boodschap: 'als u verdere stappen wilt ondernemen, kunt u langskomen en kunnen we het u uitleggen'. Daar zijn we op ingegaan."

"Daarop ontvingen we een nieuwe brief met de melding dat we op dat specifieke uur in het gebouw van Financiën in Kortrijk moesten zijn, 'en als u er niet kunt zijn, telt het niet meer'. Ik heb daarvoor speciaal verlof genomen, want op de duur wordt het voor mij meer een principekwestie dan dat het over het geld gaat.

"Je komt dan in de bizarre situatie dat je in zo'n gigantisch overheidsgebouw staat te wachten, dat ze je komen halen en dat je via een lange gang naar een grote vergaderzaal wordt gebracht. Waar dan 2 mensen zitten, die zich bovendien aangevallen voelen omdat ik hun berekening in twijfel trek. Het leek wel een film."

"Wanneer ik daar vroeg of zij konden verklaren hoe mijn KI berekend wordt, zeiden zij: 'Nee, maar we kunnen het wel tonen'. Waarop een van beiden zijn scherm naar mij draaide en een oude Exceltabel toonde, blijkbaar al van heel lang geleden." 

"Daarin werden woningen ingedeeld in verschillende zones en dan werden daar verschillende coëfficiënten op toegepast. Die basisbedragen waren bovendien gebaseerd op een telling in de jaren 70, die sowieso eigenlijk niet meer van toepassing was op de wijk waar ik woon, want die is intussen compleet veranderd." 

De Excel ging dus van helemaal andere factoren uit dan die waar Jürgen en zijn vriendin hun berekening op hadden gebaseerd. "Daar konden wij dus onmogelijk van op de hoogte zijn. En hoewel we dus voorbeelden hadden moeten geven van vergelijkbare huizen in de buurt met een lager KI, maakte dat dus helemaal niet uit."

"Vervolgens vroeg die man: 'Je weet toch waarom je een tegenvoorstel moest doen?' Blijkbaar diende dat voor het geval ik nog eens in beroep zou gaan: dan zou een schatter worden aangewezen (3 scheidsrechters om precies te zijn, red.) die mijn KI neutraal moest inschatten. Wie dan het verst van die schatting zat, moest die arbitragekosten betalen."

"Dat is toch straf", lacht Jürgen groen als hij eraan terugdenkt. "Wij hebben als burger geen correcte informatie om een tegenvoorstel te doen, je krijgt daar geen inkijk in. En als we dan een fout tegenvoorstel doen, kunnen we blijkbaar nog opdraaien voor de kosten? Omdat dat risico te groot was, hebben we uiteindelijk beslist om ons bezwaar gewoon te laten vallen."

"Ik snap dat er een belasting moet zijn, daar heb ik op zich niet zoveel problemen mee. Maar waarom moet dat zo weinig transparant zijn? Waarom wordt die berekeningswijze niet gewoon gepubliceerd in het Staatsblad? Dan kan je zelf gewoon uitrekenen voor jouw woning in die bepaalde zone en met die oppervlakte wat je KI is?"

In een eerste reactie bevestigt Francis Adyns, woordvoerder van de FOD Financiën, dat een tool of een formule voor burgers om het KI te berekenen inderdaad niet bestaat. "Dat omdat het KI van elk huis afhankelijk is van zoveel factoren, gaande van locatie, over oppervlakte tot afwerkingsgraad."