In principe moet je politie enkel bij je thuis binnenlaten bij een huiszoekingsbevel: zo herken je dat document (en weet je dat het niet om oplichting gaat)

In een reportage van 'WinWin' op VRT1 hebben we gezien hoe nepagenten nog te vaak worden binnengelaten bij Vlaamse huishoudens. Oplichters proberen zo je persoonlijke gegevens te bemachtigen en je geld afhandig te maken. 

Toch ben je in vele gevallen niet verplicht om politieagenten bij je thuis binnen te laten wanneer ze dat vragen. Als je twijfelt of het wel om echte agenten gaat en niet om oplichters, dan weiger je best. Wanneer die agenten een huiszoekingsbevel bij zich hebben, moet je hen binnenlaten in je woning. 

Naar aanleiding van de reportage met nepagenten, contacteerden verschillende Radio 2-luisteraars de redactie van 'WinWin' met de vraag hoe je een echt huiszoekingsbevel herkent: "want wie weet maken meesteroplichters het tegenwoordig wel na?" Philippe Van Linthout is onderzoeksrechter en schept duidelijkheid. 

Een huiszoekingsbevel gebeurt steeds in opdracht van een onderzoeksrechter. Die kan nadien het mandaat tot huiszoeking geven aan de politie. Dat mandaat wordt in een document, het huiszoekingsbevel, neergeschreven. "Op het document staat de naam van de onderzoeksrechter, staat welke politie bij je thuis binnen mag en waarom het onderzoek gebeurt. Daarnaast is er ook een stempel én officiële handtekening nodig."

We kennen het huiszoekingsbevel doorgaans als een papieren document, maar toch kan het tegenwoordig ook digitaal. "We verkiezen nog steeds een fysiek document dat de persoon waarbij de huiszoeking gebeurt, makkelijk kan handtekenen", zegt Van Linthout. "Maar soms moet het snel gaan en kan het ook een digitaal document zijn op een tablet of smartphone."

In de wet staat dat de onderzoeksrechter zelf huiszoekingen doet. Samen met een griffier en mensen van de politie staat die dan aan je deur. Een onderzoeksrechter heeft in dat geval geen document met bevel tot huiszoeking nodig, omdat die zelf bevoegd is. Onderzoeksrechters gaan vooral zelf mee op huiszoeking als het gaat om heel gevoelige zaken.

Omdat onderzoeksrechters vaak niet de tijd hebben om bij elke huiszoeking zelf aanwezig te zijn, kunnen politiediensten die taak overnemen. De lokale of federale politiedienst krijgt dan een mandaat tot huiszoeking. "In elk geval moeten politiediensten zich kunnen identificeren", benadrukt Van Linthout. "Naast de identificatie, kan je ze ook herkennen aan de politiecombi of rode band rond hun armen."

Je hoeft nu niet meteen bang te zijn dat de onderzoeksrechter aan je deur zal staan. Huiszoekingen gebeuren enkel in het kader van gerechtelijke onderzoeken: "Slechts in 5% van de dossiers die bij ons terecht komen, gebeurt een huiszoeking. Het gaat dan om echt zware criminaliteit." In de wet staat dat je woning onschendbaar is. Er moet dus ook wel een goede reden zijn vooraleer je woning wordt doorzocht: "je huis is je kasteel en daar heeft niemand iets te zoeken", zegt Van Linthout. "Enkel als het dus cruciaal is voor onderzoek en de onderzoeksrechter er de opdracht toe gaf, zal het gebeuren."

Kan de politieagent zich niet identificeren en twijfel je of het over oplichting gaat? "Dan bel je best naar het noodnummer 101 of 112 om de situatie uit te leggen. Zij kunnen je vertellen of er wel degelijk een huiszoekingsbevel is of het oplichters zijn die aan je deur staan. "Gelukkig heb ik nog niet gehoord van valse huiszoekingsbevelen", zegt Van Linthout opgelucht. "Maar in het algemeen laat je best geen mensen binnen die je niet kent en naar persoonlijke gegevens of spullen vragen."