Voor het eerst sinds 10 jaar leggen de Verenigde Naties Iran opnieuw sancties op, omdat het land zich niet houdt aan het nucleair akkoord uit 2015. Het zijn Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk die de VN opriepen om de sancties opnieuw in te voeren. Volgens hen is het "duidelijk dat Iran het akkoord opzettelijk niet naleeft". Iran weerlegt dat, maar zonder succes. Welke sancties krijgt het regime nu opgelegd?
VN legt Iran opnieuw zware sancties op na schending nucleair akkoord, EU wil blijven onderhandelen
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Samenvatting:
De Verenigde Naties voeren na tien jaar opnieuw sancties in tegen Iran, omdat het land volgens Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk het nucleair akkoord uit 2015 schendt.
Iran ontkent de beschuldigingen, maar krijgt onder meer een wapenembargo, een verbod op uraniumverrijking en bevriezing van tegoeden opgelegd.
De EU en VN willen blijven onderhandelen, maar Iran dreigt met "passende antwoorden" en roept zijn ambassadeurs terug uit de drie Europese landen.
Een maand geleden schreven Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (E3) een brief aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Volgens de landen is er voldoende bewijs dat Iran de nucleaire deal van 2015 "opzettelijk negeert en omzeilt", en de vooropgestelde regels dus niet naleeft.
De E3 maakt zich zorgen om de hoeveelheid verrijkt uranium die Iran bezit. Uit de laatste analyses van het Internationaal Atoomenergie-agentschap (IAEA) blijkt dat het regime 408 kilogram uranium bezit, dat tot 60 procent verrijkt is.
Goed om weten: om een kernwapen te maken, heb je 42 kilogram verrijkt uranium nodig met een zuiverheidsgraad van 90 procent.
Nucleair akkoord uit 2015
Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, China en Rusland sloten in 2015 een nucleaire deal met Iran. Daarin beloofde het regime om de verrijking van uranium te beperken tot het opwekken van kernenergie. Enkel zo kon Iran de internationale gemeenschap garanderen dat het geen kernwapen aan het ontwikkelen was.
In ruil voor de beperkte uraniumverrijking zouden de internationale ondertekenaars de sancties die op dat moment voor Iran golden, opheffen.
In 2018 blies de VS eenzijdig het akkoord op, onder leiding van toenmalig en huidig Amerikaans president Donald Trump.
Weerleggen en opnieuw dreigen
Volgens de E3 is er "geen enkele civiele verklaring" die zo'n grote voorraad rechtvaardigt, en vinden dat een "duidelijke bedreiging voor de internationale vrede en veiligheid".
Ook Iran schreef een brief aan de VN-Veiligheidsraad. Het regime vindt dat de E3 "geen enkele wettelijke bevoegdheid" heeft om de sancties te heractiveren. Bovendien zou Iran bereid zijn om "eerlijke en evenwichtige" onderhandelingen te hervatten.
Eerder deze maand stemde het regime nog in met controles door de IAEA. Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukt nu dat die afspraak "ernstig ondermijnd wordt". Ze hebben het over een "provocerende en onnodige escalatie" en dreigen met "passende antwoorden".
Iran weerlegt de beschuldigingen dus, maar dreigt ook met een tegenreactie. Desondanks kreeg het land 30 dagen om transparanter te communiceren over zijn nucleaire programma. Vandaag zijn die 30 dagen voorbij, duidelijkere communicatie kwam er niet.
Economische en militaire sancties
Daarom beroepen Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zich op het zogenoemde snapback-mechanisme, dat omvat zit in het nucleair akkoord uit 2015.
Dankzij het mechanisme kunnen de ondertekenaars van het akkoord Iran op de vingers tikken als het zijn nucleaire verplichtingen niet nakomt. De economische en militaire sancties die in 2015 werden opgeheven toen Iran het akkoord ondertekenden, kunnen op die manier opnieuw geïmplementeerd worden.
Over welke sancties gaat het dan juist?
Een wapenembargo
Een verbod op de verrijking van uranium
Een verbod op activiteiten in verband met ballistische raketten die kernwapens kunnen leveren
Tegoeden worden bevroren en Iraanse hooggeplaatste figuren krijgen een reisverbod.
Andere landen mogen de lading van Iran Air en Iran Shipping Lines-cargovluchten inspecteren.
China en Rusland
Pezeshkian vindt de nieuwe sancties "oneerlijk, onrechtvaardig en illegaal", en benadrukt nog eens dat het land niet van plan is nucleaire wapens te maken. Het Iraanse regime riep gisteren zijn ambassadeurs alvast terug uit Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk voor verder overleg.
Afgelopen week werd er op de VN-Veiligheidsraad in New York nog overlegd over de nucleaire situatie in Iran. Vraag was of de sancties nog uitgesteld konden worden.
China en Rusland, trouwe bondgenoten van Iran, dienden samen een conceptresolutie in, waarmee ze de sancties 6 maanden hoopten uit te stellen. De resolutie werd verworpen omdat 9 van de 15 leden van de Veiligheidsraad, waaronder ook Duitsland, Frankrijk en het VK, tegenstemden.
Momenteel werkt Iran nauw samen met Rusland voor nucleaire energie. Gisteren ondertekenden de landen nog een akkoord over de bouw van 4 kerncentrales in het zuiden van Iran.
Diplomatie blijft mogelijk
Nu de sancties zijn ingegaan, blijven zowel EU- als VN-vertegenwoordigers benadrukken dat ze verder willen onderhandelen. De diplomatieke piste blijft dus ook openliggen.
"Ik wil blijven praten met Iran over het nucleaire programma", schrijft EU-buitenlandchef Kaja Kallas in een officieel statement . "Dat blijft een belangrijke uitdaging voor de regionale en internationale veiligheid. Een duurzame oplossing kan enkel wordt bereikt door middel van onderhandelingen en diplomatie."
Daarom roept Kallas het Iraanse regime op om te blijven onderhandelen, de samenwerking met het IAEA te hervatten, en vooral "af te zien van elke mogelijke escalatie".
Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken blijft herhalen dat de E3 niet de juridische macht bezit om de sancties te heractiveren, en waarschuwt dat "elke stap die de belangen en rechten van de Iraanse natie schaadt, met een passend en daadkrachtig antwoord zal worden beantwoord."
Verder roept het andere landen op "deze illegale situatie niet te erkennen". Rusland luistert alvast: "De sancties leggen het beleid van het Westen bloot: ze willen constructieve oplossingen saboteren, en Teheran chanteren", aldus de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov.
Intussen kijkt de Iraanse bevolking met een bang hart toe, omdat ze een nog slechtere economische situatie vrezen. "De huidige situatie is al erg moeilijk. Het zal enkel nog erger worden", zegt de 50-jarige Dariush bij AFP. "Je voelt nu de impact al: de wisselkoers en de prijzen stijgen terwijl onze levensstandaard daalt."
