Ex-FBI-baas Comey aangeklaagd na druk van Trump: "Gevaarlijk machtsmisbruik"

Voormalig FBI-directeur James Comey (64) moet zich op 9 oktober voor de rechter verantwoorden. Hij zou in 2020 gelogen hebben tijdens een hoorzitting in de Senaat over zijn rol bij het lekken van informatie naar de media. Die informatie ging over het onderzoek naar mogelijke Russische inmenging in de verkiezingen van 2016 - het onderzoek dat Trump al jaren een "heksenjacht" noemt.

Als Comey schuldig wordt bevonden, riskeert hij tot 5 jaar cel. Het is de eerste keer in de Amerikaanse geschiedenis dat een voormalig FBI-directeur strafrechtelijk wordt vervolgd.

Vorige week zaterdag stuurde Trump een woedende boodschap naar zijn minister van Justitie Pam Bondi via zijn sociale mediaplatform Truth Social: "Pam, we kunnen niet meer wachten, onze reputatie en geloofwaardigheid gaan eraan. Ze hebben me nu 2 keer proberen af te zetten en 5 keer aangeklaagd, voor NIETS. Het recht moet zijn beloop krijgen, NU!!!!"

Trump noemde daarbij expliciet Comey en andere politieke tegenstanders die hij vervolgd wil zien. Wat volgde, was een opmerkelijke reeks gebeurtenissen binnen het ministerie van Justitie. Erik Siebert, de federale aanklager die de zaak-Comey moest beoordelen, werd vorige week plots ontslagen. Volgens ingewijden vond hij het bewijs te zwak voor een aanklacht.

In zijn plaats kwam Lindsey Halligan, een voormalig persoonlijk advocaat van Trump zonder enige ervaring als aanklager. Zij presenteerde de zaak persoonlijk aan de jury - zeer ongebruikelijk voor iemand in haar positie. De aanklacht draagt alleen haar handtekening, terwijl normaal ook de carrière-aanklagers die het onderzoek deden, tekenen.

Comey reageerde gisteravond met een videoboodschap: "Mijn familie en ik weten al jaren dat er een prijs staat op het verzet tegen Donald Trump. Maar we zullen niet op onze knieën leven, en jullie zouden dat ook niet moeten doen."

Hij benadrukte zijn onschuld en zei uit te kijken naar het proces: "Iemand die ik heel erg liefheb, zei onlangs dat angst het wapen van een tiran is. Ze heeft gelijk, maar ik ben niet bang, en ik hoop jullie ook niet."

De vete tussen Trump en Comey gaat terug tot 2017. Trump ontsloeg Comey toen als FBI-directeur, midden in het onderzoek naar mogelijke banden tussen Trumps campagneteam en Rusland. Dat leidde tot de aanstelling van speciaal aanklager Robert Mueller, wiens onderzoek Trump 2 jaar lang achtervolgde.

Comey werd daarna een van de meest uitgesproken critici van Trump. Hij vergeleek de president met een maffiabaas en waarschuwde dat een tweede termijn van Trump "een gevaar voor alle Amerikanen" zou zijn.

Juridisch experts en politici van de Democratische partij reageren geschokt. Senator Mark Warner noemt het "gevaarlijk machtsmisbruik" en waarschuwt: "Ons systeem is afhankelijk van aanklagers die beslissingen nemen op basis van bewijs en de wet, niet op basis van de persoonlijke wrok van een politicus die oude rekeningen wil vereffenen."

Laurie Levenson, voormalig federaal aanklager en professor strafrecht, voorspelt dat het een moeilijke zaak wordt om te winnen: "Je moet bewijzen dat Comey opzettelijk loog, niet alleen dat hij zich vergiste. Dat is heel moeilijk te bewijzen."

De zaak-Comey staat niet alleen. Het ministerie van Justitie onderzoekt ook andere Trump-critici, onder wie de procureur-generaal van New York die Trump eerder succesvol vervolgde voor fraude. Ook oud-veiligheidsadviseur John Bolton wordt onderzocht.

Binnen justitie groeien de zorgen over de politisering van het ministerie. Gisteren nam Troy Edwards, de schoonzoon van Comey die als aanklager werkte in hetzelfde kantoor dat zijn schoonvader aanklaagde, ontslag uit protest. In zijn ontslagbrief schreef hij dat hij dit deed om "zijn plicht aan de Grondwet en het land te vervullen".

De aanklacht tegen Comey betekent een keerpunt in de Amerikaanse rechtsstaat. De traditionele muur tussen het Witte Huis en justitie, bedoeld om politieke inmenging te voorkomen, is volgens waarnemers "ingestort".

Voor het eerst in de moderne geschiedenis gebruikt een Amerikaanse president openlijk het gerechtelijk apparaat om politieke tegenstanders te vervolgen - en hij slaagt erin.

"Dit creëert een gevaarlijk precedent", waarschuwt oud-aanklager Neama Rahmani. "Als presidenten hun tegenstanders kunnen laten vervolgen, waar eindigt dat dan?"