Brussel of Valparaiso? België en Chili strijden om zetel van Vollezeeverdrag in marge van Algemene Vergadering van VN

In het St. Regis Hotel was er gisteravond reden om het glas te heffen en de taart aan te snijden. Vooraanstaande Amerikaanse milieuactivisten als actrice Sigourney Weaver en oud-presidentskandidaat John Kerry vierden er samen met presidenten, ministers, wetenschappers en filantropen dat het Vollezeeverdrag (BBNJ) na jaren van onderhandelingen eindelijk van kracht wordt. Met 69 ratificerende lidstaten is de vereiste drempel (60) deze week ruimschoots overschreden. 

De volle zee beslaat ongeveer de helft van de totale oppervlakte van de planeet en twee derde van de oceaan, maar de biodiversiteit wordt er tot dusver amper beschermd. Daar moet dit verdrag verandering in brengen. Het moet een wettelijk kader bieden om beschermde mariene gebieden af te bakenen in wateren die niet onder nationale jurisdictie vallen, waardoor 30 procent van de oceaan tegen 2030 beschermd moet kunnen worden tegen de kwalijke impact van menselijke activiteiten, zoals overbevissing en vervuiling. 

Om dat hele proces in goede banen te leiden, is een secretariaat nodig. Als het van België afhangt, wordt dat in Brussel gevestigd. Niet dat economisch veel op het spel staat - het secretariaat zou in het begin een vijftiental medewerkers tellen - maar de kandidatuur kadert in een bredere campagne van de Belgische diplomatie om VN-agentschappen naar Brussel te halen en de hoofdstad verder uit te bouwen als internationale diplomatieke hub.

Havenstad Valparaiso in Chili is echter een concurrent met adelbrieven, zo zette president Gabriel Boric in het St Regis in de verf. Chili, een land met een kustlijn van liefst 6.435 kilometer, is wereldleider op vlak van de bescherming van mariene biodiversiteit. Ongeveer de helft van de territoriale wateren is beschermd. Het ratificeerde als tweede lidstaat het verdrag en lanceerde al een pionierscoalitie om de eerste gebieden op volle zee te beschermen. "Met alle respect voor België, maar Chili is een veel betere kandidaat", besloot Boric.

De Chileense president kreeg niet veel later steun uit onverwachte hoek. Met onder meer de recente Oceaanconferentie in Nice heeft Frankrijk de voorbije jaren zijn volle diplomatieke gewicht achter de ratificatie van het verdrag gegooid en dat verleidde president Emmanuel Macron om acte de présence te geven. Hij prees de Chileense steun voor een moratorium op diepzeemijnbouw en bekende even later dat hij Boric zijn steun voor de kandidatuur van Valparaiso al heeft toegezegd. "Ik wist toen niet eens dat België kandidaat was", klonk het.

In Belgische kringen was men wat verrast dat de zetelkwestie op het event ter sprake kwam, maar minister van Justitie en de Noordzee Annelies Verlinden (CD&V) haalde de schouders op. "Frankrijk is een land als alle andere. We blijven gewoon campagne voeren", reageerde ze. "Wij hebben ook onze troeven: een stevige expertise in mariene wetenschappen, sterke diplomatieke ervaring en infrastructuur, en Brussel is uitstekend bereikbaar, ook voor de landen uit het zuiden."

Verlinden is overtuigd dat België alle kansen behoudt. Ons land mag dan wel een bescheiden kustlijn van 65 kilometer hebben, die is "omgevormd tot een platform voor wereldwijd leiderschap op het gebied van mariene wetenschappen", betoogde de minister vandaag op een pitch event op de Belgische permanente vertegenwoordiging bij de VN. Het event lokte zo'n honderd aanwezigen, onder wie verscheidene ministers, ambassadeurs en VN-functionarissen. Het moet onderstrepen dat de Belgische kandidatuur breed gedragen wordt.    

Of dat volstaat, moet volgend jaar blijken op de eerste conferentie van de deelnemende landen. Elk land heeft één stem, of het nu Frankrijk of een kleine eilandstaat als Palau is.