Er dreigt voor een tweede keer uitstel voor de Europese ontbossingswet. Volgens de Europese Commissie is het bijhorende computersysteem niet klaar. Daarom wil de Commissie de ontbossingswet pas eind volgend jaar in voege laten treden. Daarmee zaagt de Commissie verder aan een van de pijlers van de Green Deal.
Nieuw uitstel dreigt voor Europese ontbossingswet: "Hond heeft het huiswerk opgegeten"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
De Europese Commissie wil de ontbossingswet voor een tweede keer met een jaar uitstellen. Daardoor zou die pas eind volgend jaar ingaan.
Volgens de Commissie is een cruciaal computersysteem niet op tijd klaar.
Grote handelspartners zoals de VS en Japan hadden al kritiek op de ontbossingswet.
En ook binnen de EU groeit het verzet. Onder andere de Landbouwministers van 18 landen vroegen al eerder uitstel.
"Het voorbije jaar heeft de Commissie het IT-systeem in nauw overleg met de stakeholders uitgerold. Dat heeft geleid tot (...) een substantiële herevaluatie naar boven toe van de verwachte belasting van het systeem", schrijft de Europese milieucommissaris Jessika Roswall aan het Europees Parlement en Denemarken, de huidige voorzitter van de Raad van de Europese Unie.
De nieuwssite Euractiv publiceerde die brief.
Producenten van bijvoorbeeld hout, printpapier, koffie, chocolade, soja, palmolie of rundvlees zouden dat computersysteem moeten gebruiken om de herkomst van hun producten te registreren. Zo moeten ze bewijzen dat er geen waardevol bos voor is gekapt, dé grote doelstelling van de ontbossingswet.
Maar het systeem is dus nog niet klaar, zegt de Europese Commissie nu. Daardoor dreigt het zo traag te worden dat het onbruikbaar wordt.
Normaal zouden grote bedrijven het vanaf 30 december moeten beginnen gebruiken, wanneer de ontbossingswet van kracht had moeten worden. Maar de Commissie beslist nu om die deadline opnieuw met een jaar uit te stellen, zodat het computersysteem alsnog op punt gesteld kan worden.
De Europese ontbossingswet is een van de pijlers van de Europese Green Deal. Hij moet het Europese aandeel in de klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis verkleinen. De VN schat dat er de voorbije 30 jaar 420 miljoen hectare woud verdwenen is door ontbossing. Dat is een gebied groter dan de EU. Tweederde daarvan moest wijken voor palmolie of soja.
Verzet tegen ontbossingswet groeit
Dat is de officiële reden die de Europese Commissie opgeeft voor het uitstel - het tweede al. In december vorig jaar werd de ontbossingswet al eens met een jaar uitgesteld, toen om bedrijven nog wat langer de kans te geven om zich voor te bereiden.
Toch lijkt er meer aan de hand. Verschillende goed ingelichte media wijzen erop dat de wet moeilijk ligt bij grote handelspartners zoals de Verenigde Staten en Japan. De VS eist bijvoorbeeld dat Amerikaans papier vrijgesteld zou worden. De EU heeft ook recent een handelsakkoord afgesloten met Indonesië, een grote exporteur van palmolie. Maar de Commissie ontkent dat alvast dat laatste meegespeeld zou hebben.
Ook binnen de Europese Unie groeit het verzet. Onder leiding van Polen en Oostenrijk vroegen 18 Europese ministers van Landbouw in juli nog om versoepelingen. België ondertekende die brief toen niet.
In het Europees Parlement lopen de christendemocratische en conservatieve fracties voorop in het verzet. De Europese Volkspartij, die ook al duchtig had gelobbyd voor het vorige uitstel, reageerde bij monde van Europarlementslid Peter Liese dat "een bureaucratisch monster de aanvaarding van Europees milieubeleid verzwakt", en dat er nu "dringend vereenvoudigingen moeten volgen."
De EVP kondigde al aan dat het nieuwe versoepelingen, die het eerder niet hadden gehaald, opnieuw op de kaart zal zetten. De christendemocraten willen onder andere een lijst met landen die vrijgesteld worden, bijvoorbeeld als ze de voorbije jaren netto geen bos meer hebben verloren. Ook EU-landen zouden daaronder kunnen vallen.
"Hond heeft huiswerk opgegeten"
Aan de linkerkant heerst er dan weer ontgoocheling. "Stop met bedrijven pesten", reageerde Kathleen Van Brempt (Vooruit, sociaaldemocratische fractie). "Dit soort symboolpolitiek zet het investeringsklimaat voor innovatie en duurzame technologie op de helling."
Voedingsgiganten zoals Nestlé, Danone en Ferrero vragen al sinds 2024 dat de ontbossingswet wordt uitgevoerd zoals voorzien, en zonder uitstel. Zij willen immers vooral duidelijkheid over wat de toekomst brengt. Andere bedrijven, zoals het koffiemerk Lavazza, vragen dan weer uitstel.
De milieu-organisatie WWF noemt het mogelijke nieuwe uitstel "verrassend en beschamend", en dat "na meer dan 2 jaar voorbereiding." Volgens WWF is het IT-probleem niet meer dan een excuus: "De hond heeft het huiswerk opgegeten."
Met het voorstel van de Europese Commissie is het uitstel nog geen feit. Het Europees Parlement en de EU-lidstaten moeten het voorstel nog goedkeuren. Vorig jaar, bij het eerste uitstel, leidde dat nog tot een polemiek in het Europees Parlement, omdat de christendemocraten en conservatieven er de steun van radicaal-rechtse Europarlementariërs voor nodig hadden.
