Officieel veranderen van geslacht kan, naast emotioneel, ook een grote administratieve last met zich meebrengen. Dat ondervindt ook Joyce Beele uit Ieper. Zij is transgender en liet begin dit jaar een nieuw geslacht registreren omdat dat beter bij haar genderidentiteit past. Maar kort daarna kreeg ze opnieuw een aanslagbiljet voor de belasting op inverkeerstelling voor dezelfde wagen. Dat is nochtans een belasting die je als eigenaar van een wagen slechts een keer moet betalen. Volgens de Vlaamse Belastingdienst zal Joyce geen twee keer moeten betalen, maar dan moet ze wel eerst een bezwaar indienen.
Vlaamse overheid stuurt dubbele verkeersbelasting naar Joyce, die van geslacht is veranderd: "Kunnen we niet vermijden"
'WinWin' is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Wanneer je officieel van geslacht of gender verandert, zet dat een grote papiermolen in gang. De voornaamste oorzaak is dat je door zo'n wijziging een nieuw rijksregisternummer krijgt. Voor heel wat overheidsdiensten en bedrijven word je daardoor op papier een nieuwe persoon. Een deel van het rijksregisternummer wordt immers bepaald door je geslacht. Bij een vrouw is het negende cijfer van dat rijksregisternummer even, bij een man oneven. Wie van geslacht verandert, krijgt naast mogelijk een nieuwe naam dus onherroepelijk ook een nieuw rijksregisternummer. Met alle administratieve gevolgen van dien.
"Banken, verzekeraars, belastingdiensten, ... Ik heb ze allemaal moeten contacteren en bewijzen dat ik nog steeds dezelfde persoon ben", zucht Joyce. "Ik heb zelfs mijn internetabonnement moeten opzeggen en meteen een nieuw abonnement aangevraagd omdat ik dat niet van naam kon veranderen. Ik kan gelukkig vaak op veel begrip rekenen, maar er komt veel meer bij kijken dan je in het begin verwacht."
Gestraft met dubbele belasting
Een schrijnend voorbeeld van de administratieve lijdensweg die je als transgender moet ondergaan, is de dubbele belasting op inverkeerstelling (BIV) die Joyce onlangs in de bus kreeg. Wanneer je een nieuwe of tweedehandse wagen inschrijft, moet je eenmalig een Vlaamse inschrijvingstaks betalen. "De overheid ziet mij nu als een volledig nieuwe persoon. Ik zou opnieuw 600 euro moeten ophoesten voor dezelfde wagen. Ik heb die belasting al eens betaald."
De Vlaamse Belastingdienst antwoordde telefonisch en via e-mail op de vragen van de redactie van 'WinWin'. Een gesprek op de radio ziet de dienst dan weer niet zitten. "We willen niet de indruk geven dat situaties anders behandeld worden als ze ons via de pers voorgelegd worden", aldus woordvoerder Kris De Sagher. Het onderwerp ligt duidelijk gevoelig. Ook bij de FOD Binnenlandse Zaken, dat merken we wanneer ook zijn woordvoerder een uitnodiging om langs te komen tijdens de uitzending afslaat.
Geslachtsverandering is niet iets dat dagelijks voorkomt. Het wordt altijd vlot rechtgezet, maar het is wel noodzakelijk om een bezwaar in te dienen
Kris De Sagher, woordvoerder Vlaamse belastingdienst
Als Joyce een bezwaar indient en de nodige bewijzen aanlevert, zal de aangerekende dubbele belasting nochtans zonder discussie kwijtgescholden worden, belooft de belastingdienst. Maar valt die extra drempel gewoon niet te vermijden? Het antwoord is categoriek "neen", zo blijkt.
"Een bezwaar is een noodzakelijke procedurestap. We hebben al sinds 2018 een interne instructie om in deze situaties de BIV kwijt te schelden. Het is alleen niet te vermijden dat de belasting in eerste instantie geheven wordt. Ons computersysteem stuurt automatisch een aanslagbiljet als er een nieuwe inschrijving van een nummerplaat op een ander rijksregisternummer vanuit de Dienst Inschrijving voertuigen (DIV) doorgegeven wordt."
Niet vermeld als officiële uitzondering
Op de website van de Vlaamse belastingdienst staan er een aantal uitzonderingen vermeld. Gevallen waarin je niet opnieuw een BIV moet betalen voor dezelfde wagen. Zo zal je die belasting niet moeten betalen wanneer je de wagen van je (ex-)partner op jouw naam opnieuw inschrijft, zoals na een echtscheiding of overlijden.
"Ook dan wordt er in eerste instantie een aanslagbiljet voor de BIV verstuurd naar de langstlevende of gescheiden partner, want de nummerplaat wordt op een ander rijksregisternummer geregistreerd. Maar ook dan schelden we die belasting kwijt nadat het ons gemeld wordt. Geslachtsverandering is niet iets dat dagelijks voorkomt, maar het wordt wel altijd vlot rechtgezet."
Opvallend: toch staat het veranderen van geslacht of gender niet vermeld op de website van de Vlaamse overheid als een van de officiële uitzonderingen .
In sommige gevallen moet de belasting op inverkeerstelling niet betaald worden. Onder andere deze uitzonderingen staan vermeld op de website van de Vlaamse overheid:
Bij de overdracht van een voertuig tussen (ex-)partners, bijvoorbeeld na een echtscheiding of overlijden
Voor 100% elektrische wagens of wagens die op waterstof rijden
Voor voertuigen die gebruikt worden als persoonlijk vervoermiddel voor een persoon met een handicap of voor oorlogsinvaliden
Voor voertuigen met een handelaarsplaat (Z-plaat), kampeerwagens (mobilhomes) en lichte vrachtwagens
Bij de herinschrijving van eenzelfde voertuig door dezelfde belastingplichtige (bijvoorbeeld bij een wijziging van een nummerplaat omdat er bijvoorbeeld meer dan 2 adreswijzigingen op het inschrijvingsbewijs vermeld staan)
Bij een wijziging van een oude nummerplaat naar een Europese nummerplaat
