Geen 'X' op je identiteitskaart, wel mogelijkheid om je geslacht te verbergen: "Stap vooruit voor non-binaire personen, maar lost onderliggend probleem niet op"

Geen 'X' op de identiteitskaart, wel de mogelijkheid om het geslacht te verbergen: dat staat in het regeerakkoord. Non-binaire personen, die zich vrouw noch man voelen, kunnen "op uitdrukkelijk en formeel verzoek" ervoor kiezen om hun geslacht te verbergen, meldt federaal minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) aan het Nieuwsblad. Een officieel besluit is er wel nog niet, dus wordt het niet onmiddellijk ingevoerd, meldt zijn kabinet.

Voordien was dit geen optie voor non-binaire personen en daar is België al eerder voor op de vingers getikt. In 2019 werd ons land veroordeeld door het Grondwettelijk Hof omdat de wetgeving rond geslachtsregistratie discriminerend was voor non-binaire personen. Die wet liet enkel een keuze toe tussen 'M' en 'V' op de identiteitskaart. 

Eind 2021 bereikte de regering-De Croo een akkoord: de geslachtsvermelding zou voor alle Belgen van de identiteitskaart verdwijnen, maar zou wel nog geregistreerd worden in databanken. Daarom voorzag de overheid een 3e optie: 'X'. Door verzet van de coalitiepartner MR is het wetsontwerp nooit effectief een wet geworden en is de geslachtsvermelding 'X' van de tafel geveegd. 

Dat het geslacht nu verwijderd kán worden op identiteitskaarten, is geen antwoord op de veroordeling van het Grondwettelijk Hof, vindt Eef Heylighen, woordvoerder van Çavaria, een organisatie die opkomt voor de rechten van LGBTQIA+-personen. 

"Dat arrest stelt dat niemand ongelijk behandeld mag worden. Dat is nu wel zo: je moet zelf stappen ondernemen en een procedure doorlopen om die 'M' of 'V' te laten verwijderen op je identiteitskaart", vertelt Heylighen. 

De organisatie wil in eerste instantie met Quintin rond de tafel zitten om samen een oplossing te zoeken. "Met onze expertise kunnen we samen bekijken hoe die ongelijke behandeling wegvalt en dat er echt een oplossing komt op het arrest van het Grondwettelijk Hof", aldus Heylighen. 

Het was onder andere Çavaria dat naar het Grondwettelijk Hof stapte in 2019, en dat sluit de organisatie nu ook niet uit. "Als er geen andere oplossing uit de bus komt, zien we ons genoodzaakt om opnieuw een juridische procedure op te starten", voegt Heylighen nog toe. 

Ook Liesbet Stevens, adjunct-directeur voor het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen (IGVM) is niet onverdeeld gelukkig over het voorstel in het regeerakkoord. Toch vindt ze het een stap in de juiste richting. 

"Het is een stap vooruit omdat het niet meer nodig is om die 'M' of 'V' te vermelden op de identiteitskaart. Iedereen kan daar nu voor kiezen, niet enkel non-binaire personen", zegt Stevens in de podcast 'Het kwartier'. 

Dat lost volgens Stevens het onderliggende probleem niet op: het geslacht op de geboorteakte blijft ongewijzigd. Bij de geboorte registreert de arts welk biologisch geslacht je hebt. Dat document belandt bij de burgerlijke stand, waar vervolgens de geboorteakte opgesteld wordt met een vermelding van geslacht. 

"In België kan al enkele jaren dat geslacht aangepast worden als iemand voelt dat die tot een andere genderidentiteit behoort", vertelt Stevens. "Maar er zijn slechts 2 geslachtsvermeldingen erkend in België: het hokje man en het hokje vrouw. Als je vindt dat je niet binnen die hokjes past, vormt dat een onderliggend probleem: je moet de keuze maken tussen 2 mogelijke geslachten." 

"Het onzichtbaar maken van het geslacht op een identiteitskaart zal dat probleem dus niet oplossen", stelt Stevens. Een 3e categorie toevoegen op de geboorteakte kan wel helpen, klinkt het.

"Zo creëer je een opportuniteit voor non-binaire personen om met hun genderidentiteit juridisch geregistreerd te staan", vertelt Stevens.  

Volledig het geslacht wissen op de geboorteakte zelf, lijkt haar geen goed idee. "In de medische wereld is het bijvoorbeeld nog steeds relevant om te weten met welk biologisch geslacht iemand geboren is", aldus Stevens. 

"Ook op maatschappelijk niveau kan geslacht een belangrijk aspect vormen. Zo onderzoekt het IGVM jaarlijks de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Daarbij doet het instituut een beroep op administratieve gegevens die gelinkt zijn aan het rijksregisternummer, om dan zo informatie te verzamelen op basis van geslacht."