EU-Commissie wil voordelige invoertarieven voor Israël opschorten en sancties voor ministers en Hamasleiders

De Europese Unie wil hardere maatregelen treffen tegen Israël. Dat heeft Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen vorige week al gezegd tijdens haar 'State of the Union' en daar wordt later over onderhandeld.

De Commissie stelt voor om bepaalde delen van het associatieakkoord met Israël op te schorten. Dat akkoord is een soort politiek en economisch akkoord tussen de EU en de Israëlische staat.

De belangrijkste maatregel zou het opschorten zijn van de voordelige invoertarieven voor Israël. Die zouden verhoogd worden naar de "normale" tarieven. Dat wil zeggen: het tarief dat landen moeten betalen die geen handelsakkoord hebben met de Europese Unie.

Al geldt het niet voor alle Israëlische producten, maar om 37 procent van de totale uitvoer naar de EU. Goed voor een waarde van 5,8 miljard euro op een totale waarde van 16 miljard euro. Het gaat voornamelijk over landbouwproducten zoals fruit en groenten.

Dat verhoogde tarief moet betaald worden door Europese importeurs, waardoor Israëlische producten dus duurder worden. Ze worden zo minder interessant en dat kan de Israëlische exporteurs dan weer schaden. Op basis van de huidige import zou dat 227 miljoen euro extra opbrengen voor de Europese schatkist.

Voor de overige 63 procent geldt geen nieuw tarief. Het gaat om bijvoorbeeld farmaproducten, waarvoor sowieso al een nultarief geldt vastgelegd door de Wereldhandelsorganisatie (WTO). 

De handelsmaatregelen zouden grote gevolgen kunnen hebben voor Israël, maakt de EU zich sterk. 32 procent van alle export van Israël is bestemd voor de EU. Omgekeerd is Israël een kleine markt voor de EU: 0,8 procent ofwel 26 miljard euro.

Of deze maatregelen er komen, is nog niet duidelijk. Er is namelijk een gekwalificeerde meerderheid nodig. Dat willen zeggen dat 55 procent van de lidstaten het moeten goedkeuren. Die lidstaten moeten dan ook nog eens 65 procent van de bevolking vertegenwoordigen. Zonder Duitsland (qua bevolkingsaantal het grootste EU-lid) wordt dat moeilijk.

Duitsland is de voorbije maanden wel vocaler geworden tegen Israël en de oorlog in Gaza. Zo heeft het eerder al de export van wapens verboden als er een vermoeden is dat die gebruikt worden voor die oorlog. Toch een opmerkelijke maatregel voor Duitsland dat sinds de oprichting van de Israëlische staat een zeer loyale bondgenoot is.

Eerder werd een voorstel om onderzoekssubsidies op te schorten niet aangenomen, onder meer omdat Duitsland zich hiertegen had verzet.

Kaja Kallas, de buitenlandvertegenwoordiger van de Europese Commissie, zei gisteren al dat Duitsland zelf met maatregelen over de brug moet komen als het deze niet wil goedkeuren. 

Los van de economische maatregelen, wil de Europese Commissie ook sancties voorstellen tegen Israël. Het zou gaan om sancties tegen 2 ministers (vermoedelijk Itamar Ben-Gvir en Bezalel Smotrich, want meerdere landen hebben al sancties genomen tegen beide extreemrechtse ministers). 

Daarnaast wil de Commissie ook sancties invoeren tegen gewelddadige kolonisten en 10 toplui van de Palestijnse terreurorganisatie Hamas. Het gaat om Hamasleiders die in Gaza, de Westelijke Jordaanoever en daarbuiten wonen.

Of deze sancties groen licht zullen krijgen, is niet duidelijk want daarvoor is er unanimiteit nodig. Alle 27 lidstaten moeten de maatregelen dus goedkeuren.

Verschillende Vlaamse Europarlementsleden reageren tevreden op het nieuwe voorstel. "Von der Leyen doet eindelijk wat ze belooft", klinkt het bij Wouter Beke (CD&V). "Het komt veel te laat, maar is wél noodzakelijk, zeker nu de VN-onderzoekscommissie concludeert dat er een genocide plaatsvindt in Gaza."

Kathleen Van Brempt (Vooruit) spreekt over een goede eerste stap, maar "dit mag niet het einde van het Europese antwoord zijn". "De huidige maatregelen zijn ontoereikend en volstaan niet gezien de ernst van de situatie." Zij roept onder meer op tot een volledige opschorting van het associatieakkoord, een wapenembargo en een importban voor alle producten uit bezette gebieden.

Ook de liberale fractie Renew Europe spreekt haar steun uit voor het voorstel, maar ook daar klinkt een oproep om verdere stappen te nemen. "Economische sancties alleen zijn niet voldoende. We moeten ervoor zorgen dat humanitaire hulp iedereen in nood bereikt, dat alle betrokken partijen het internationaal recht respecteren en dat we de weg naar een tweestatenoplossing inslaan door de staat Palestina te erkennen,  zodra alle gijzelaars zijn vrijgelaten en met de duidelijke voorwaarde dat Hamas geen rol speelt in de toekomst van Gaza", zegt Hilde Vautmans (Open VLD).