Voor het eerst lijden wereldwijd meer kinderen en adolescenten aan obesitas dan aan ondergewicht. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Unicef, dat stelt dat 1 op de 5 kinderen te zwaar is. De boosdoeners? Ultrabewerkte voeding, fastfood en online reclame.
Voor het eerst meer kinderen met obesitas dan met ondergewicht, blijkt uit rapport van Unicef
Nora Eurlings
Gepubliceerd:
In het kort:
Voor het eerst zijn wereldwijd meer kinderen en jongeren met obesitas dan met ondergewicht, blijkt uit een nieuw Unicef-rapport.
1 op de 5 kinderen is te zwaar, 1 op de 10 lijdt aan obesitas.
Het probleem is het grootst op het eiland Niue en de Cookeilanden, daarna volgen vooral rijkere landen.
Unicef wijst ultrabewerkte voeding, fastfood en online reclame als belangrijkste oorzaken aan.
Kinderrechtenorganisatie Unicef heeft de afgelopen 20 jaar data uit meer dan 190 landen (zowat de hele wereld dus) bestudeerd. De resultaten lezen we in het rapport 'Feeding Profit: How Food Environments are Failing Children'.
Eerst enkele cijfers. 188 miljoen, zoveel schoolgaande kinderen lijden momenteel aan obesitas. 1 op de 5 kinderen is te zwaar en 1 op de 10 lijdt aan obesitas. En dat is slecht nieuws, want overgewicht kan een heleboel levensbedreigende ziektes met zich meebrengen.
"Overgewicht is enorm gevaarlijk voor de ontwikkeling van kinderen, zowel fysiek als mentaal", duidt Philippe Henon van Unicef Belgium. "Het kan leiden tot hart- en vaataandoeningen, hoge bloeddruk, diabetes type 2 en bepaalde vormen van kanker. Dus het is echt wel heel belangrijk om kort op de bal te spelen."
Het goede nieuws dan: sinds 2000 is het aantal kinderen tussen 5 en 19 jaar met ondergewicht gedaald van 13 procent naar 9,2 procent. Maar in dezelfde periode steeg het aantal kinderen met obesitas van 3 procent naar 9,4 procent.
Betekent dat dan dat we ons minder zorgen moeten maken over kinderen met ondergewicht? "Neen", benadrukt Henon. "Dit rapport gaat over gemiddelden, dus dat wil zeggen dat in concrete gevallen de situatie vaak verschilt.
"De cijfers betekenen dus niet dat ondervoeding geen probleem meer is. We hoorden onlangs over de hongersnood in Gaza bijvoorbeeld, en ook in verschillende delen van Afrika kampen nog heel veel kinderen met extreme honger."
Niet alleen in de VS
Voor wie meteen aan de Verenigde Staten denkt bij dit nieuws: neen, het probleem is veel breder verspreid dan dat. Zo is in een aantal eilanden in de Stille Zuidzee obesitas extreem hoog bij kinderen: tot 38 procent in Niue (een eiland in Polynesië) en 37 procent op de nabijgelegen Cookeilanden.
Ultra-bewerkte voeding vervangt steeds vaker fruit, groenten en eiwitten
Catherine Russell, algemeen directeur van Unicef
Daarnaast concentreert zich het probleem vooral in rijkere landen, met 27 procent in Chili en 21 procent in de VS en de Verenigde Arabische Emiraten. Alleen in Sub-Saharaans Afrika en Zuid-Azië komt ondergewicht nu vaker voor dan obesitas.
Ongezonde voeding aan de basis
Als oorzaak van het overgewichtprobleem wijst Unicef vooral naar de opkomst van fastfood en ultrabewerkte voeding. Bovendien worden kinderen ook nog eens overstelpt met reclame voor ongezonde voeding.
Bij een peiling bij 64.000 jongeren zegt 75 procent dat ze de voorbije week advertenties te zien kregen voor ongezonde voeding. 6 op de 10 verklaarden hierdoor meer zin te krijgen in deze producten.
Wat is ultrabewerkte voeding?
De term 'ultrabewerkte voeding' verwijst naar alle voedingsmiddelen die verschillende en soms complexe industriële bewerkingsstappen hebben ondergaan. Het verschil tussen bewerkte en ultrabewerkte voedingsmiddelen: de ultrabewerkte variant is vaak rijk aan toegevoegde suikers, verzadigde vetzuren, zoals palmolie en een grote hoeveelheid zout.
"Obesitas is een groeiende zorg die de gezondheid en ontwikkeling van kinderen beïnvloedt", reageert Catherine Russell, algemeen directeur van Unicef op de cijfers. "Ultra-bewerkte voeding vervangt steeds vaker fruit, groenten en eiwitten, terwijl goede voeding juist cruciaal is voor de groei, cognitieve ontwikkeling en mentale gezondheid van kinderen."
Dringend maatregelen nodig
Maar het tij valt nog te keren, áls we dringend maatregelen nemen, benadrukt de kinderrechtenorganisatie. Vooral strengere regels rond voedselmarketing, verbod op fastfood in scholen en gezonde voeding toegankelijker maken zouden kunnen helpen.
Zo greep Mexico al in. Daar maakt ultrabewerkte voeding 40 procent uit van het eetpatroon van kinderen, waardoor fastfood al enkele jaren verboden is in de Mexicaanse scholen.
Wat met België?
Voor ons land lijkt de situatie opvallend stabiel: zo lijken cijfers amper veranderd te zijn sinds 2000. Zo had in 2022 21 procent van de kinderen overgewicht, evenveel als in 2000. Het aantal kinderen met obesitas steeg licht van 6 naar 7 procent, waarmee we onder het Europese gemiddelde van 8 procent blijven. Ook het aandeel kinderen met ondergewicht bleef in België stabiel op 2 procent, tegenover 3 procent in Europa.
