Het schilderij van Ghislandi, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's geroofd werd van een Nederlandse Joodse kunsthandelaar, is overgedragen aan het gerecht. Dat hebben de Argentijnse autoriteiten bekendgemaakt. Het werk dook begin vorige maand op op een immowebsite. Het werd gevonden bij de dochter van een nazi die na de oorlog naar Argentinië was gevlucht.
Doorbraak in dossier over gestolen schilderij: 80 jaar na oorlog levert dochter van nazi het kunstwerk in
Eén foto van een makelaar. Meer was er niet nodig om de bal aan het rollen te brengen. Begin augustus ontdekten journalisten van AD op een Argentijnse immowebsite het schilderij "Damesportret" van Giuseppe Vittore Ghislandi. Het hangt te pronken aan een muur, net boven een groene sofa.
Ooit behoorde het toe aan Jacques Goudstikker, een invloedrijke en toonaangevende Joodse Nederlandse kunsthandelaar. In zijn collectie? Meer dan 1.000 werken van oude meesters. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog vluchtte hij voor de nazi's, maar tijdens die vlucht kwam hij onfortuinlijk om het leven. Hij slaagde er nog in om aan boord van een vrachtschip te komen, maar daar werd hij op een ochtend dood aangetroffen na een ongelukkige val.
Zijn kunstcollectie viel na zijn dood in handen van nazi-leiders als Hermann Göring. Nazi-roofkunst dus. Enkele honderden werken kwamen na de oorlog terecht bij de Nederlandse Staat, en er ontspon zich een decennialange strijd over de rechten - waar de familie-Goudstikker uiteindelijk aan het langste eind trok.
Maar honderden en honderden andere werken zijn tot de dag van vandaag spoorloos. De erfgenamen van Goudstikker doen er wel alles aan om ook die werken terug in hun bezit te krijgen.
Zo ook het schilderij van Ghislandi. Dat staat al 80 jaar als vermiste kunst gemarkeerd. Na de oorlog had Friedrich Kadgien het in zijn bezit gekregen. Als Duitse zakenman en advocaat was hij tijdens de oorlog de financieel adviseur van Göring, meteen de link met de collectie van Goudstikker. Zoals veel nazi's vluchtte hij na de oorlog naar Zuid-Amerika, waar hij in 1978 overleed.
De krant AD doet al ettelijke jaren onderzoek naar zijn leven, want naast schilderijen zou hij ook diamanten meegeroofd hebben. Kadgien kreeg twee dochters, en het is het huis van één van hen dat begin augustus stond te pronken op de immowebsite.
Schilderij boven water gekomen
Na de media-aandacht ging de Argentijnse politie aankloppen bij de familie, maar het schilderij was toen niet meer te vinden. Vermoedelijk werd het weggehaald na alle media-aandacht, want in de bewuste kamer met de groene sofa waren er op de muur wel kleurverschillen te zien.
Er volgde nog een huiszoeking en de dochter van Kadgien en haar echtgenoot werden ook even gearresteerd. Voorlopig zonder resultaat: het schilderij is nog steeds spoorloos.
De familie liet weten dat ze het schilderij ter beschikking wilde stellen van de Argentijnse Justitie. Op die manier bevestigde ze in één klap dat ze het wel degelijk nog in haar bezit had.
Wie krijgt het?
De Argentijnse autoriteiten hebben nu laten weten dat het echtpaar het stuk heeft overgedragen aan justitie. De journalist die bij AD heel dicht op de zaak zit, vermoedt dat de familie via de rechter wil vastleggen dat het schilderij van hen is en dat de zaak verjaard is.
Dat is - uiteraard - niet naar de zin van de erfgenamen van Goudstikker. Marei von Saher, 81 intussen, laat bijvoorbeeld weten dat het "verschrikkelijk" is dat de familie "anno 2025 zo reageert op een claim gerelateerd aan de Holocaust". Wereldwijd heeft de familie al kunst teruggevonden, maar "we hebben het nog nooit meegemaakt dat een schilderij opnieuw verdwijnt".
Het Argentijnse gerecht onderzoekt nu wie wettelijk recht heeft op het eeuwenoude kunstwerk.
