Advocaat ouders Julie Van Espen na moord op Lisa: "Jonge vrouw staat symbool voor onschuld, kwetsbaarheid en toekomst"

Hoewel je 2 rechtszaken nooit kan vergelijken, zullen velen na het nieuws over Lisa in Nederland ongetwijfeld aan Julie Van Espen gedacht hebben. Lisa was 17 en fietste naar huis na een nachtje stappen in Amsterdam. Julie was 23 en fietste naar haar vriendinnen in Antwerpen. Beide vrouwen kwamen onderweg de foute man tegen, en haalden hun eindbestemming niet. 

"Een jonge vrouw is brutaal van het leven vermoord: dat is de belangrijkste parallel in deze 2 zaken", zegt Stijn Verbist, de advocaat van de ouders van Julie Van Espen, in De Ochtend op Radio 1. "En een jonge vrouw zoals Lisa of Julie staat symbool voor onschuld, kwetsbaarheid en toekomst." 

Wanneer zo'n vrouw dan gewelddadig om het leven gebracht wordt, dan beroof je een samenleving van haar onschuld en haar toekomst, stelt Verbist. "Je ziet dan meteen een heftige, collectieve reactie en expliciete gevoelens van verdriet, angst en boosheid. Die zetten zich voort in maatschappelijke verontwaardiging." 

Kijk naar de inzamelactie in Nederland: die heeft al meer dan 400.000 euro opgeleverd, zodat de slogan #rechtopdenacht kan blijven gebruikt in het straatbeeld om de aandacht niet te laten wegebben. 

"Mensen zijn bang: jonge vrouwen voelen zich niet veilig, ouders vrezen de veiligheid van hun kinderen en broers die van hun zussen. Dat angstgevoel neem je niet zomaar weg." 

Het zijn die angst en collectieve verontwaardiging die op hun beurt omslaan in kritiek op justitie en politie. En terecht ook, vindt Verbist. "Ze zijn vandaag wel een beetje aangeschoten wild. Ze krijgen heel snel kritiek te verduren, terwijl men de precieze feiten vaak niet eens kent." 

Al is hij wel duidelijk: justitie en politie mogen niet enkel politieke aandacht krijgen als zich een drama voordoet. 

"Het politieke denken en handelen rond justitie en politie is in België al meermaals stevig opgestuwd, telkens aangedreven vanuit zaken waarin jonge vrouwen of meisjes het leven lieten. We hebben dat gezien na An en Eefje bij de affaire-Dutroux in 1995 en na Annick Van Uytsel in 2007. Julie Van Espen volgde in 2019." 

Telkens opnieuw heeft hij die aandacht voor beide instanties opnieuw zien wegebben. "Op de Witte Mars waren destijds 300.000 mensen aanwezig. Er is ons toen beloofd dat de gaten in het systeem zouden worden gedicht. Dat is voor een stuk gebeurd: de cel Vermiste Personen is opgericht, de politie is hervormd en de strafuitvoeringsrechtbank is opgericht."

Toch benadrukt hij dat we echt nog niet ver genoeg staan: "Dat is een verwijt naar de hele politieke klasse, niet naar 1 minister van Justitie in het bijzonder. Justitie komt nu weer even in de media, in Nederland zeker, maar na enkele maanden zwakt dat weer af, tot zich een nieuw drama voordoet."

Die nieuwe drama's zullen er jammer genoeg zijn ook, want de samenleving is niet perfect. "Mensen die echt willen doden, laten zich niet stoppen door justitie of politie. Ook niet door morele of emotionele overwegingen, of socialemediacampages. Er zijn altijd gestoorde geesten die door omstandigheden willen misbruiken of doden, en dat zal ook niet veranderen." 

Vraag is volgens Verbist: willen we leven in een samenleving waarin alles zwaar gecontroleerd wordt? 

"In een ideale samenleving hebben vrouwen en mannen vrijheid en veiligheid, maar onze samenleving is helaas niet perfect. Geweld is nooit 100 procent uit te sluiten. Zelfs in een politiestaat waarin we zwaar gecontroleerd zouden worden en bijvoorbeeld een avondklok gehanteerd zou worden. Dus ik uit mijn bezorgdheid: wees voorzichtig."