Een hartelijke ontvangst, veel symboliek, maar weinig concrete resultaten. Dat is zowat de samenvatting van de topontmoeting tussen Donald Trump en Vladimir Poetin in Alaska. Hoe is de top verlopen? En is de op het eerste gezicht magere uitkomst nu goed of slecht nieuws voor Oekraïne?
3 vragen over topontmoeting tussen Trump en Poetin: wat heeft ze opgeleverd en is dat goed of slecht nieuws voor Oekraïne?
Freek Willems
Gepubliceerd:
In het kort:
De ontmoeting tussen Trump en Poetin verliep heel opmerkelijk, met een hartelijke ontvangst door Trump en een glunderende Poetin.
De top lijkt niet veel concrete resultaten te hebben opgeleverd. Het is in de eerste plaats vooral een overwinning voor Poetin, die gerehabiliteerd werd op het internationale toneel.
Een staakt-het-vuren, zoals Oekraïne wil, is er nog niet. Toch is de magere uitkomst van de top niet per se slecht nieuws voor Oekraïne, want er werd gevreesd dat Trump boven de hoofden van Oekraïne en Europa een deal zou sluiten, en dat is (voorlopig) niet gebeurd.
1. Hoe is de ontmoeting verlopen?
Opmerkelijk, dat is het minste wat je kan zeggen. "Wat er gebeurd is, heeft misschien de verbeelding van heel veel mensen overtroffen", blikt VS-correspondent Thomas De Graeve terug. "Iedereen vroeg zich af hoe de ontmoeting zou verlopen: zouden ze vriendelijk doen tegen elkaar, hoe zou hun lichaamstaal zijn?"
"Er werd letterlijk de rode loper uitgerold voor Poetin. Hij kreeg ook wat applaus van Trump, die hem van op afstand leek te feliciteren dat hij tot daar was gekomen. Dat komt natuurlijk allemaal een beetje vreemd over, omdat Poetin nog altijd door heel veel andere leiders uit het Westen wordt gemeden. En nu wordt hij op deze manier ontvangen door de Amerikaanse president, met een warme handdruk, grote glimlach en zelfs een gratis ritje in 'The Beast'."
Trump en Poetin ontmoeten elkaar in Alaska: veel symboliek, weinig concrete resultaten
"Dat Poetin mee in die auto mocht, is toch heel bijzonder", merkt ook Rusland- en Oost-Europakenner Marijn Trio op. "Je zag hem echt glunderen."
"Wat me ook opviel, is dat Poetin de leiding leek te nemen, op Amerikaans grondgebied, naast Trump. Er kwamen bijvoorbeeld geen vragen tijdens het persmoment op de stoelen, anders dan bij Zelensky in het Witte Huis. Tijdens de persconferentie nam eerst Poetin het woord en ook daar waren er geen vragen. Voor Trump is dat ongewoon, maar voor Poetin de normale gang van zaken."
Trio zag een "zeer zelfverzekerde" Poetin. "Alles straalde nu al een normalisatie van de relaties tussen de VS en Rusland uit en dat is precies wat Poetin wil, veel liever dan een einde aan de oorlog in Oekraïne."
De ontmoeting tussen de Amerikaanse en Russische president duurde uiteindelijk iets minder dan 3 uur. Daarna gaven de 2 leiders nog een korte persconferentie, waarop ze beiden even aan het woord kwamen. Tijd voor vragen door journalisten was er inderdaad niet.
Na die persconferentie zouden Poetin en Trump nog even "heel eerlijk" met elkaar onder 4 ogen gesproken hebben, gaf Trump achteraf in een interview met Fox News mee. En dan was het allemaal voorbij en stapten ze beiden terug op hun vliegtuig.
Applaus, handshake en grote glimlach: Trump en Poetin begroeten elkaar in Alaska
2. Wat heeft de top opgeleverd?
Een akkoord. Althans, volgens de Russische president Poetin tijdens de persconferentie achteraf. Maar waarover exact, dat zegt hij niet. Trump zegt dan weer dat er nog geen akkoord is, maar beide heren er "vrij dicht" bij waren. "Over een aantal vrij belangrijke zaken is er nog geen akkoord", klinkt het. Wat die belangrijke zaken zijn, weten we niet.
Zelfs na de persconferentie zitten we nog altijd met de vraag wat de ontmoeting precies heeft opgeleverd, merkt De Graeve op. "Het was Poetin die mocht beginnen te spreken, maar het werd al snel duidelijk dat daar in vage termen werd gesproken."
"Ook in een interview met Fox News bleef Trump wat op de vlakte, maar zei hij toch dat het een zeer constructieve ontmoeting was. Hij zei dat ze van hem een 10 krijgt."
In dat interview gaf Trump wel aan dat hij met Poetin "grotendeels een akkoord heeft gesloten" over het afstaan van grondgebied door Oekraïne aan Rusland en veiligheidsgaranties voor Oekraïne buiten de NAVO om. Maar een volledig akkoord is er dus nog niet. Hij raadt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky ook aan om een akkoord te sluiten.
Poetin glundert tijdens top met Trump: "Zelfs de ontvangst in Alaska was al een triomf"
Een staakt-het-vuren heeft de top in elk geval niet opgeleverd, iets wat Trump toch heel fel had benadrukt. "Trump zei dat er nog belangrijke punten waren waarover ze een akkoord moeten vinden. Dan kan je denken dat dat over dat staakt-het-vuren gaat. Trump had zelf de verwachtingen verhoogd, maar hij heeft nog geen concrete resultaten getoond."
"Je kan je afvragen waarom die top heeft plaatsgevonden", stelt Trio. "Mogelijk is hij voor een stuk gebaseerd op een misverstand, omdat Trumps adviseur Witkoff Poetin misbegrepen zou hebben, dat hij suggereerde dat Rusland bereid zou zijn om zich terug te trekken uit stukken van Oekraïne, in ruil voor andere stukken, terwijl Poetin eigenlijk bedoelde dat Oekraïne zich moest terugtrekken uit nog meer stukken van zijn eigen grondgebied. Waardoor ze eigenlijk aan een top begonnen zijn waar geen enkel plan voor was en dan krijg je een situatie waarin Poetin opnieuw zijn mening uit de doeken doet."
In die zin lijkt de top vooral een overwinning voor Poetin. Hij werd ontvangen door de Amerikaanse president, wat in Rusland zelf het bewijs is dat Poetin weer meespeelt op het internationale toneel. "Hij werd gerehabiliteerd en naar de top van de internationale politiek gekatapulteerd door deze ontmoeting", zegt De Graeve. "En het lijkt er heel hard op dat Poetin op dit moment tijd gewonnen heeft. Tijd die heel belangrijk is op het slagveld."
"Dit lijkt vooral een heel goede dag te zijn geweest voor Poetin"
3. Is dit nu goed of slecht nieuws voor Oekraïne?
Wat Oekraïne in de eerste plaats wil, en daar is president Zelensky heel duidelijk over geweest, is een onmiddellijk staakt-het-vuren. Trump is er niet in geslaagd Poetin daartoe te bewegen. De oorlog gaat onverminderd voort en dat is slecht nieuws voor de Oekraïners.
Thomas De Graeve: "Maar er zijn ook analyses die zeggen dat er eigenlijk heel weinig is gebeurd en dat dat misschien wel goed nieuws is voor de Oekraïners. Eigenlijk blijft de situatie op dit moment een beetje zoals ze was. Dat is misschien niet per se een goede uitkomst, maar het had ook veel slechter gekund, want er was ook een grote vrees dat Poetin en Trump in Alaska land zouden verdelen, dat er al een soort ruil zou zijn voorgesteld en dat zou veel slechter geweest zijn voor de Oekraïners."
Dat merkte ook Marijn Trio op. Poetin lijkt er niet in geslaagd te zijn om Trump te overtuigen van zijn standpunten, van zijn visie over wat er moet gebeuren. "Trump is hem daar in elk geval niet publiekelijk in bijgetreden. Dus het is wel positief dat Trump niet over de hoofden van Oekraïne en Europa heen een akkoord met Poetin heeft gesloten."
"Trump gooit nu eigenlijk de bal in het kamp van president Zelensky, ook een beetje van Poetin", zegt De Graeve. "Hij zegt: die 2 moeten nu samenkomen en als ze het echt willen, wil ik daar wel bij komen."
Maar volgens Trio is de kans klein dat zo'n ontmoeting met Trump, Poetin en Zelensky er snel zit aan te komen. "Zelensky staat daar voor open, hij heeft al vaak gezegd dat dat de enige manier is om echt serieus te onderhandelen. Maar Poetin wil Zelensky niet zien, enkel om een handtekening onder een finaal akkoord te zetten. En een adviseur van Poetin heeft al gezegd dat het onderwerp van een top met zijn drieën helemaal niet besproken is in Alaska."
