Waarom enkel Gaza-Stad? En heeft dit gevolgen voor Israël? 4 vragen over de officiële hongersnood in Gaza

In de mailbox van VRT NWS kwamen heel wat vragen binnen naar aanleiding van de aankondiging van een officiële hongersnood in Gaza-Stad. Hieronder proberen we ze te beantwoorden.

Het klopt dat het IPC, de internationale organisatie die verantwoordelijk is voor het monitoren van de honger in de wereld, enkel spreekt van een officiële hongersnood in Gaza-Stad. Betekent dit dat er in de rest van de Gazastrook wel genoeg voedsel is?

"Neen", zegt buitenlandjournalist Stijn Vercruysse. "Het comité dat deze rapporten maakt, baseert zich op bewijzen, op harde cijfers. En op basis van de cijfers die ze hebben zeggen ze: in de provincie Gaza-Stad zijn alle grenzen overschreden. Over de 2 provincies daaronder zeggen ze: de waarden zijn net niet hoog genoeg om van een hongersnood te spreken, maar als deze situatie blijft duren zal dat in september wel zo zijn."

"Over Noord-Gaza zeggen ze: we kunnen daar niet aan voldoende gegevens geraken, maar we vermoeden dat het nóg erger is dan in Gaza-Stad. En in Rafah hebben ze geen gegevens verzameld omdat daar bijna geen mensen meer wonen."

Wegvluchten uit Gaza naar Israël is voor Gazaanse vluchtelingen zo goed als onmogelijk. Israël beheert strikt de grensovergangen tussen Gaza en Israël (Erez en andere checkpoints). Alleen een zeer beperkt aantal mensen krijgt toestemming om Israël binnen te komen, meestal voor medische behandelingen, humanitaire gevallen of speciale vergunningen.

Toeristen, vluchtelingen of gewone burgers kunnen niet zomaar de grens oversteken. Israël haalt het "veiligheidsrisico" aan als voornaamste reden om geen mensen toe te laten uit een gebied dat gecontroleerd wordt door Hamas.

Egypte is, naast Israël, het enige land dat een grens deelt met de Gazastrook. Toch houdt het land zijn grens met Gaza, de Rafah-overgang, grotendeels gesloten, zowel voor voedselhulp als voor Palestijnse vluchtelingen.

Hoewel Egypte beweert dat de Rafah-overgang aan zijn zijde officieel open is, wijt het de vertragingen in hulpgoederen aan Israëlische luchtaanvallen die de overgang ontoegankelijk en onveilig maken, en aan de Israëlische sluiting van de Gaza-zijde van de overgang.

Egypte wil niet gezien worden als een facilitator van etnische zuiveringen of de permanente hervestiging van Palestijnen buiten Gaza. President Abdel Fattah al-Sisi heeft dit een "rode lijn" genoemd, die, indien overschreden, "de Palestijnse zaak zou liquideren".

Egypte vreest dat een massale instroom van Palestijnse vluchtelingen het grondgebied zou kunnen destabiliseren, een nieuwe basis voor verzetsoperaties zou kunnen worden, of Egypte in een militair conflict met Israël zou kunnen slepen.

Doordat er dus zo goed als geen andere vluchtelingenroutes zijn, omdat ze ook over zee door Israël worden tegengehouden, zitten de Gazanen vast in een gebied waar voedsel, water en medische hulp beperkt zijn, wat de humanitaire crisis verergert.

Israël beperkt al lange tijd de hulp aan Gaza met het argument dat Hamas deze hulp zou stelen om als wapen te gebruiken om de bevolking te controleren.

Maar het Israëlische leger heeft nooit bewijzen geleverd dat de Palestijnse militante groepering systematisch hulp heeft gestolen van de Verenigde Naties, de grootste leverancier van noodhulp aan Gaza gedurende het grootste deel van de oorlog. Dat schrijft The New York Times op basis van 2 hoge Israëlische legerfunctionarissen en twee andere betrokken Israëliërs.

Sterker nog, de bronnen zeggen dat het VN-hulpsysteem effectief was in het leveren van voedsel aan de wanhopige en hongerige bevolking van Gaza.

Hamas heeft volgens de hoge Israëlische functionarissen en anderen betrokken bij de zaak wel hulp gestolen van sommige kleinere organisaties die donaties gaven, omdat die groepen niet altijd ter plaatse waren om de verdeling te controleren. Maar, zeggen ze, er is geen bewijs dat Hamas regelmatig hulp van de Verenigde Naties stal, die het grootste deel van de hulp leverde.

"Een hongersnoodverklaring houdt geen enkele internationale verplichting in", legt Stijn Vercruysse uit. "Maar het woord, de verklaring weegt moreel wel zeer zwaar."

"Toen in Somalië de hongersnood werd afgekondigd, verdubbelde het donorgeld voor voedselhulp in 24 uur tijd. Nu is al die hulp al lang aanwezig, alleen mag het van Israël niet binnen."

"Dit is dus heel duidelijk een bewust veroorzaakte hongersnood. Op Israël lijkt het geen indruk te maken, in de landen die Israël blijven ondersteunen wel. Ook in België zal dit ongetwijfeld wegen op het politieke debat daarover."