Anas Al-Sharif, de zoveelste journalist die zonder geloofwaardig bewijs het label "terrorist" krijgt   

“De laatste ogen en oren van de buitenwereld in Noord-Gaza", zo stond Anas Al-Sharif (28) bekend. Hij werkte al 2 jaar voor Al Jazeera, een van de laatste media met een verslaggever in Gaza. Samen met andere collega’s stierf hij zondag door Israëlische aanvallen.  

Naast die wereldwijde waardering, verspreiden het IDF en pro-Israëlische media en groepen op sociale media zogezegde bewijzen dat hij een Hamas-terrorist was, vermomd als journalist.  

Het is niet de eerste keer dat het IDF dit argument gebruikt om de dood van journalisten bij hun aanvallen, te rechtvaardigen. Is er een patroon? En wat moeten we denken van de "bewijzen" over Al-Sharif? Een overzicht.  

De  Israëlische oorlog in de Gazastrook blijkt veruit de dodelijkste voor journalisten. Sinds de start van de oorlog zouden al rond de 200 journalisten zijn gedood.

Verschillende organisaties trekken aan de alarmbel en wijzen op een methode die zich lijkt te herhalen. "Er bestaat een patroon waarbij Israël journalisten van terrorisme beschuldigt zonder geloofwaardig bewijs”, zegt de onafhankelijke non-profitorganisatie Committee to Protect Journalists  (CPJ) na de moord op journalist Anas Al-Sharif.

Ook Reporters Without Borders , een internationale organisatie die onderzoek doet naar persvrijheid, zegt dat Al-Sharif gedood werd na een lastercampagne over zogenaamde “terroristische banden”. De organisatie stelt dat die methode eerder al werd gebruikt tegen andere journalisten van Al Jazeera.

Al een jaar geleden riep het CJP Israël op te stoppen met het doen van de ongefundeerde beweringen dat journalisten die door Israëlische strijdkrachten waren gedood, terroristen zijn of zich bezighouden met militante activiteiten.

Nog vóór de oorlog die op 7 oktober 2023 startte, gaf het rapport “Deadly Pattern ” (of in het Nederlands: “dodelijk patroon”) van het CPJ uit 2023 al gedetailleerde voorbeelden van 5 journalisten die tussen 2004 en 2018 met ongefundeerde beweringen van terrorisme of militante activiteiten waren beschuldigd én die door Israëlische troepen waren gedood.

Ook in de momenten waarop Israël journalisten als Al-Sharif doodt, lijkt een patroon te zitten.  Zo stelt Reporters Without Borders  dat van de 200 gedode journalisten (sinds oktober 2023) er zeker 46 doelgericht werden aangevallen vanwege hun journalistieke activiteiten.   

“En die aanvallen op journalisten werden vaak gevolgd door een grote aanval van het Israëlische leger”, zei Rudi Vranckx, tot voor kort oorlogsverslaggever bij VRT NWS, gisteren in De Ochtend op Radio 1.

Dat is ook het geval bij Al-Sharif en zijn collega’s. "Israël heeft deze journalisten gedood net voor hét moment, namelijk net voordat het Gaza-stad wil bezetten. Daar zien we een duidelijk patroon", aldus Vranckx. "Sinds eind vorig jaar stond hij ook op de 'hitlist', dus dan weet je dat het vroeg of laat gaat gebeuren."

Ook het CPJ merkt dat op. “Het is geen toeval dat de lastercampagnes tegen Al-Sharif - die sinds de start van de oorlog dag en nacht voor Al Jazeera verslag doet - naar boven kwamen telkens hij verslag deed over grote ontwikkelingen in de oorlog”, zegt Sara Qudah , regionaal directeur van CPJ. 

Het IDF heeft het afgelopen jaar verschillende lastercampagnes opgezet tegen Al-Sharif. Telkens verwezen ze naar dezelfde "documenten" die moeten bewijzen dat hij Hamas-terrorist is.  

De eerste keer is op 23 oktober 2024. Het IDF deelde op X een bericht waarin staat dat het IDF “informatie en verschillende documenten in Gaza vond die bevestigen dat 6 Al Jazeera-journalisten in Gaza militaire banden hebben met Hamas- en islamitisch-Jihadistische terroristenorganisaties”.

Het zou onder andere gaan om telefoonlijsten, loonbonnen en personeelslijsten. Maar, de documenten zelf deelde het IDF niet. Wel voegden ze foto’s van de 6 journalisten, waaronder Anas Al-Sharif, toe. Hoe het IDF aan die documenten kwam en of ze echt zijn, bleef onduidelijk.  

Ongeveer een maand voor de dood van Al-Sharif, op 24 juli, maakt een woordvoerder van het Israëlische leger dezelfde claim in een video over Al-Sharif.  

Op zondag 10 augustus , de dag dat Al-Sharif stierf, verwijst het IDF opnieuw naar de documenten op X. “Anas Al-Sharif, die zich voordeed als Al Jazeera-journalist, was het hoofd van een terroristische cel van Hamas en voerde raketaanvallen uit op Israëlische burgers en IDF-troepen", staat er te lezen.

Dit keer deelt het IDF screenshots van documenten. De screenshots, waarop Al-Sharifs naam staat, tonen een stuk van een vermeende lijst van Hamas-leden, een vermeend document met geregistreerde verwondingen en een vermeende telefoonlijst. Opnieuw wordt er niets over de oorsprong of echtheid van de documenten gedeeld. Belangrijk: tot op heden gaf het IDF dus niet de volledige documenten vrij.  

In oktober 2024 al bestempelde Al Jazeera die “bewijzen” als “ongefundeerde beschuldigingen” en “een schaamteloze poging om de weinige overgebleven journalisten in de regio het zwijgen op te leggen en zo de harde realiteit van de oorlog voor het publiek wereldwijd te verbergen.”

In juli reageerde Al-Sharif ook zelf op X. “Ik, Anas Al-Sharif, ben een journalist zonder politieke voorkeur. Mijn enige missie is om de waarheid vanaf de grond te rapporteren – zoals die is, zonder vooroordelen”.

Zoals hierboven vermeld, trekken ook verschillende organisaties als CPJ en Reporters Without Borders de Israëlische bewijzen in twijfel. Eind juli sprak Irene Khan, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties (VN),  over “ongefundeerde beschuldigingen door het Israëlische leger tegen Al Jazeera-journalist Anas Al-Sharif.”

VRT NWS vroeg het IDF om meer informatie over de documenten, om uit te leggen waar ze vandaan komen, en om andere bewijzen te bezorgen die aantonen dat Al-Sharif terrorist was. Tot op heden ontvingen we die niet. “We hebben niets verder toe te voegen”, klonk het antwoord .

Aangezien het IDF door verschillende instanties wordt verdacht journalisten onterecht te “framen” als terrorist, is VRT NWS voorzichtig met de (weinige) informatie die het IDF over Al-Sharif deelt. Hun informatie zomaar vertrouwen, zonder te dubbelchecken door bijvoorbeeld de authenticiteit van de documenten na te gaan, gaat ook in tegen de journalistieke deontologie. Zie ook puntje 2 onder “Waarheidsgetrouw berichten” van de Code van de Journalistiek . 

Op sociale media beschuldigen mensen Anas Al-Sharif ook van “terrorisme” met als bewijs een selfie (een foto die je zelf maakt, red.). Al-Sharif zou die hebben gemaakt met onder meer voormalig Hamas-leider Yahya Sinwar.

We zien 2 foto’s van Al-Sharif met op de achtergrond 3 mannen. Het gaat om de (voormalige) Hamas-kopstukken Yahya Sinwar , Nizar Awadallah en Khalil al-Hayya .

De foto’s werden genomen op 10 maart 2021, nadat Sinwar herverkozen was als voorzitter van Hamas. Ook andere media hebben toen foto’s gemaakt .  

We zien dat Anas Al-Sharif beide foto’s dezelfde dag op zijn Telegramkanaal heeft gepubliceerd. Diezelfde dag publiceert hij ook een korte video over hetzelfde evenement voor nieuwszender Al Jazeera.

Het lijkt dus dat Al-Sharif er – net als andere journalisten – aanwezig was voor een persmoment, om professionele redenen dus.

De beelden kunnen ook niet zomaar als bewijs voor terrorisme worden gebruikt, want het is niet uitzonderlijk dat journalisten ontmoetingen hebben met de leiders van hun regio.

Dat benadrukt ook onze Midden Oosten-kenner bij VRT NWS, Inge Vrancken. “Het is niet abnormaal dat Al-Sharif bij Hamas-bijeenkomsten zou zijn geweest. Als journalist wil je informatie delen over alle betrokken partijen in een conflict. Dat betekent niet dat hij daarom de daden van Hamas goedpraatte of aanmoedigde, maar wel dat hij zijn werk goed wilde doen.”

Volgens de Britse publieke omroep BBC werkte Al-Sharif een tijdje voor een Hamas-mediateam in Gaza vóór de huidige oorlog. We hebben bij BBC opgevraagd welke bronnen ze daarvoor hadden, maar die konden ze ons niet bezorgen omdat ze hun bronnen beschermen.

Maar, zelfs als ex-medewerker van zo’n mediateam, gaat zijn dood in tegen het internationaal recht, volgens het CPJ. “Het internationaal recht is er heel duidelijk over: de enige personen die tijdens een oorlog een legitiem doelwit zijn, zijn actieve strijders. Het feit dat je  als media-adviseur voor Hamas hebt gewerkt, of zelfs dat nog steeds doet, maakt je nog geen actieve strijder”, aldus CEO Jodie Ginsberg .

Op zijn sociale media zijn zowel berichten te vinden die pro-Hamas lijken, als andere waarin kritiek te horen is.

Zo circuleert er een screenshot van een Telegrambericht dat Al-Sharif op 7 oktober 2023 postte, de dag dat Hamas Israël aanviel. In dat bericht juicht hij “de helden” toe, omdat ze 9 uur na de start van de aanval nog steeds "gevangen namen" en "doodden".

VRT NWS vond een gearchiveerde kopie terug van dat bericht , dat in april dit jaar nog online te vinden was, maar sindsdien gewist werd.

Op 26 oktober 2024, postte  (opgelet, harde beelden) hij een expliciete foto van iemands voet op een gedode Israëlische soldaat, met bijschrift dat het opbeurend was dat “we hen in het midden van hun militaire sites in het hoofd geraakt hebben.”

Maar Al-Sharif lijkt ook kritiek te uiten op Hamas. Hoewel hij de bezetting door Israël als voornaamste reden omschrijft voor de catastrofe in de ziekenhuizen in Noord-Gaza, legt hij een deel van de schuld ook bij Hamas. Dat horen we in een geluidsfragment dat opgedoken is op X.  

De oorsprong van het fragment kunnen we niet precies achterhalen, maar de stem die we horen lijkt inderdaad als twee druppels water op die van Al-Sharif. Hij spreekt met een perfect Gazaans accent zonder enige grammaticale of toonfouten, en vermeldt ook zijn naam.

We lieten deze opname vertalen door een collega die Arabisch spreekt.

Wat in Noord-Gaza aan het gebeuren is, had volgens Al-Sharif vermeden kunnen worden, en is gedeeltelijk toe te schrijven aan “niet ons [de bevolking red.], maar hen die in onze naam spreken en onderhandelen”.

Hij roept hen ook op om ervoor te zorgen dat er een einde aan het conflict komt vóór hetzelfde gebeurt in Gaza-Stad, zelfs als dat zou inhouden dat de gijzelaars vrijgelaten worden of de leiders zich overgeven. Ook de BBC zegt in een aantal berichten van Al-Sharif te horen dat hij kritiek uit op Hamas.