Duitsland stopt wapenexport naar Israël, ook andere landen kritisch voor bezettingsplan 

Duitsland zet tot nader order alle wapenexport naar Israël stop als er een vermoeden is dat die wapens ingezet kunnen worden in de oorlog in de Gazastrook. Dat heeft de Duitse bondskanselier Friedrich Merz aangekondigd.

Merz zegt ook dat hij zich "veel zorgen maakt om het voortdurende lijden" van de Palestijnse bevolking. Hij voegt wel toe dat Israël het recht heeft om "zichzelf te verdedigen tegen Hamas" en dat Hamas "geen rol mag spelen in de toekomst van Gaza".

Duitsland is na de Verenigde Staten de belangrijkste wapenleverancier van Israël, goed voor ongeveer 30 procent van alle leveringen. Begin juni meldde de Duitse overheid nog dat ze sinds de start van de oorlog bijna 500 miljoen euro aan wapens heeft geleverd. Het gaat dan om wapensystemen, munitie, radarsystemen, communicatieapparatuur en onderdelen voor gepantserde voertuigen.

Eind mei liet de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johan Wadephul al weten dat de regering de wapenexport zou onderzoeken. Dat de export nu tijdelijk wordt stopgezet, is een belangrijke ommekeer in de Duitse houding tegenover Israël. "Je kan zelfs zeggen dat het vrij historisch is", zegt VRT NWS-journalist en Duitslandkenner Jeroen Reygaert in De Wereld Vandaag. "Steun aan Israël is in Duitsland iets wat niet ter discussie staat. Het belang van Israël is ook Duits staatsbelang. Tot nu toe waren sancties onbespreekbaar, maar dit is toch een belangrijke bocht."

Niet alleen Duitsland is kritisch voor de bezettingsplannen van de Israëlische regering. De Verenigde Naties roepen Israël op om het plan onmiddellijk stop te zetten. Volgens VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk gaat het in tegen een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof.

"Deze nieuwe verslechtering zal onvermijdelijk leiden tot meer massale gedwongen verplaatsingen, meer doden, meer ondraaglijk lijden, zinloze vernielingen en gruweldaden", waarschuwt Türk. "De oorlog in Gaza moet nu stoppen."

Ook de Arabische landen Egypte, Saudi-Arabië en Jordanië veroordelen het plan. Saudi-Arabië "veroordeelt elke Israëlische stap" om de controle van Gaza over te nemen. Het koninkrijk veroordeelt ook "ten stelligste het voortdurende beleid van de Israëlische bezettingsautoriteiten om misdaden te begaan zoals uithongering, wrede praktijken en etnische zuiveringen tegen het broederlijke Palestijnse volk".

Turkije roept de internationale gemeenschap en de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties op om ervoor te zorgen dat het plan niet uitgevoerd wordt. Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat Israël de oorlog in de Gazastrook onmiddellijk moet stopzetten, een akkoord over een staakt-het-vuren moet sluiten en onderhandelingen over een tweestatenoplossing moet opstarten.

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen vindt dat Israël het plan moet "heroverwegen" en roept op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren. "En humanitaire hulp moet onmiddellijk en ongehinderd toegang krijgen tot Gaza om te voorzien in wat ter plaatse dringend nodig is." Maar ze is ook kritisch voor Hamas: "Tegelijkertijd moeten alle gijzelaars, die onder onmenselijke omstandigheden worden vastgehouden, worden vrijgelaten."

Antonio Costa, de voorzitter van de Europese Raad, zegt dat het Israëlische plan "gevolgen moet hebben voor de relatie met de Europese Unie". "Dit schendt niet alleen het akkoord dat er is tussen de EU en Israël sinds 19 juli, het ondermijnt de fundamentele principes van het internationaal recht en universele waarden", aldus Costa.

De EU en Israël hebben vorige maand een akkoord gesloten om meer humanitaire hulp toe te laten in Gaza. Uit een nieuw rapport blijkt dat Israël zich niet houdt aan dat akkoord.

De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot heeft de Israëlische ambassadeur bij zich ontboden. Hij wil tegenover haar "onze totale afkeuring uitspreken over dit besluit, maar ook over de voortzetting van de kolonisatie" door Israël in de Palestijnse gebieden. Het gaat er nu om "krachtig te pleiten voor een terugdraaiing van deze plannen", voegt hij eraan toe in een verklaring aan persbureau Belga.

"Hoewel het legitiem is om de terroristische groepering Hamas te willen vernietigen, mag dit niet gebeuren door middel van onevenredige operaties die de toch al zeer lange lijst van Palestijnse burgerslachtoffers nog verder zullen verlengen", aldus Prévot.

De Britse premier Keir Starmer was een van de eersten om te reageren op het plan van de regering-Netanyahu. Hij noemt het "verkeerd" en ook hij dringt erop aan om de beslissing te heroverwegen. "Wat we nodig hebben is een staakt-het-vuren, meer humanitaire hulp, de vrijlating van de gijzelaars en een onderhandelde oplossing. (...) We werken met onze bondgenoten aan een langetermijnplanning om vrede in de regio te waarborgen als onderdeel van een tweestatenoplossing."

Ook de Nederlandse regering betreurt de beslissing van de Israëlische regering. "De humanitaire situatie in Gaza is catastrofaal en vraagt een onmiddellijke verbetering. Deze beslissing draagt daar helemaal niet toe bij en zal de gijzelaars niet helpen om thuis te raken", zegt de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp. "De Nederlandse regering is altijd duidelijk geweest: Gaza behoort tot de Palestijnen."

De Amerikaanse vicepresident J.D. Vance wilde niet reageren op een vraag van een journalist over de bezetting. "Ik ga niet in op privégesprekken tussen onze overheden. De president is uiteraard zeer duidelijk geweest over zijn doelen in het Midden-Oosten en hij zal er blijven aan werken", zei hij tijdens zijn bezoek aan het Verenigd Koninkrijk. 

Vance liet wel verstaan dat de VS "geen plannen heeft om een Palestijnse staat te erkennen". "Ik zou niet weten wat dat zou betekenen want er is geen overheid", klonk het.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft nog niet gereageerd. Eerder liet hij al verstaan dat wat hem betreft, Israël zijn gang kan gaan als het de Gazastrook wil bezetten. "Het is hun eigen zaak."