De regering-Trump wil 2 belangrijke CO2-meetstations in de ruimte uitzetten. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft alvast de opdracht gekregen om zich daarop voor te bereiden. Dat meldt de Amerikaanse publieke omroep NPR. Daardoor dreigt de wereld een minder goed zicht te krijgen op de uitstoot van CO2. Ook populaire weerapps zoals Buienradar zouden er gevolgen van ondervinden.
Donald Trump wil 2 belangrijke CO2-meetinstallaties in ruimte uitschakelen: "Enorme gevolgen voor apps zoals Buienradar"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Ze waren een gigantisch succes, de 2 CO2-meetinstallaties die NASA in 2014 en 2019 in gebruik nam. Die zogenoemde Orbiting Carbon Observatories meten het gehalte van het broeikasgas CO2 in de atmosfeer vanuit een baan om de aarde. De ene, OCO-3, doet dat van op het Internationaal Ruimtestation ISS. De andere, OCO-2, van op zijn eigen satelliet.
Vanuit de ruimte geven ze een uniek overzicht van de plekken waar veel CO2 wordt uitgestoten en waar er veel wordt opgenomen door bijvoorbeeld bossen. Dat levert cruciale inzichten op in de strijd tegen de klimaatverandering.
Ook voor de landbouw bleek al die nieuwe informatie een geschenk. Onverwacht gaf die immers ook een gedetailleerd beeld van de plantengroei op aarde. Bloeiende planten doen aan fotosynthese, en nemen daarbij CO2 op.
Goedkoop waren de meetstations niet. Ze kostten de Amerikaanse belastingsbetaler samen 750 miljoen dollar (648 miljoen euro) om te ontwikkelen. Nu ze op volle kracht werken, kost het onderhoud jaarlijks 15 miljoen dollar (13 miljoen euro).
NASA zelf is tevreden over die investering. In 2023 noemde de ruimtevaartorganisatie de data nog "van uitzonderlijk hoge kwaliteit".
Opbranden in de dampkring
Toch wil de regering-Trump nu knippen in dat programma. Dat bevestigden 6 bronnen aan de Amerikaanse publieke omroep NPR. 2 van hen werken bij NASA, maar willen anoniem blijven uit angst voor mogelijke gevolgen. Volgens hen zouden ze ontslagen worden als ze zouden getuigen over de plannen.
De enige die met naam en toenaam wil spreken, is David Crisp. Hij was verantwoordelijk voor de missies tot zijn pensioen in 2022. Crisp voelde nattigheid toen NASA-medewerkers hem contacteerden met wel heel specifieke vragen over de werking van de instrumenten. Volgens hem moeten ze uittekenen hoe het stopzetten van de missie precies in zijn werk zou gaan.
"Ze mochten me niet vertellen wat hun opdracht precies is. Het enige dat die vragen zou kunnen verklaren, is als iemand hen de opdracht heeft gegeven om een stopzettingsplan uit te werken", zo vertelde Crisp aan NPR. Nog 3 andere wetenschappers bevestigden anoniem dat ze soortgelijke vragen hadden gekregen.
Als het programma stopgezet zou worden, zou dat het einde betekenen van de satelliet met het meetstation. Die zou opbranden in de dampkring. Het meetstation op het ISS zou niet vernietigd worden, maar enkel uitgezet.
Besparingen op klimaatwetenschap
Een en ander heeft te maken met de begroting voor het volgende fiscale jaar, dat op 1 oktober begint. President Trump mag daar een aanzet voor geven, maar de begroting moet uiteindelijk wel goedgekeurd worden door het Congres.
Democratische Congresleden klagen nu aan dat Trump lijkt te willen snoeien in fondsen die het Congres vorig jaar heeft toegewezen aan NASA, en die nog tot 30 september vastliggen. In voorlopige versies van de nieuwe begroting, die nu al circuleren onder Congresleden, blijft het budget voor NASA gelijk.
Maar NASA lijkt zich al voor te bereiden op de nieuwe realiteit. Vorige week nog kondigde het aan dat het privaat geld zoekt om het CO2-meetinstrument op het ISS te onderhouden. NASA lanceerde daarvoor een oproep naar bedrijven en universiteiten.
NPR kreeg geen reactie van de betrokken partijen. NASA antwoordde niet op vragen over de privatisering of stopzetting van meetinstallaties, en ook het Wetenschapsbureau van het Witte Huis (dat de president adviseert) reageerde niet. Het Begrotingsbureau zei dan weer dat het "niets te maken heeft met de vraag van de NASA-directeurs naar stopzettingsplannen".
Waarom president Trump precies op dit CO2-meetprogramma wil besparen, is dus moeilijk met zekerheid te zeggen. Maar de beslissing valt amper los te zien van zijn eerdere besparingen op wetenschap, en klimaatwetenschap in het bijzonder. Zo liet hij al honderden medewerkers ontslaan van het Oceanografisch en Klimatologisch Agentschap NOAA, dat onschatbare klimaatinformatie verzamelt.
Ook Europa is afhankelijk van Amerikaanse gegevens
"Dit heeft enorme gevolgen voor het publiek", zegt Inge Jonckheere. Zij is bij de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA verantwoordelijk voor het gebruik van de data van satellieten. "Veel mensen beseffen niet hoeveel we afhangen van de data van deze satellieten voor een hele resem apps zoals Buienradar."
"Nu, het gaat niet alleen om deze 2 satellieten. Ze willen een heleboel satellieten stopzetten. Daardoor komen heel veel weersvoorspellingen en cruciale data over weersextremen in gevaar."
Ook wij, in Europa, zullen dat voelen. "ESA heeft ook weersatellieten, maar voor sommige gegevens zijn we afhankelijk van Amerikaanse satellieten, bijvoorbeeld als het gaat om bosbranden, zeespiegelstijging..."
"Er dreigen ook samenwerkingsprojecten tussen NASA en ESA stopgezet te worden. De Sentinel 6-satelliet staat bijvoorbeeld op die lijst." Die satelliet van het Europese aardmonitoringsprogramma Copernicus meet de stijging van de zeespiegel.
Hoe zou Europa daar nu best mee omgaan? "Je zou kunnen zeggen: het is nu aan Europa om een extra inspanning te doen. Maar Europa is niet verenigd. En wie zal dat betalen? De Europese Commissie komt pas in 2028 met de nieuwe budgetten. En Commissie-voorzitter Von der Leyen heeft het enkel nog over resilience en civil protection (weerbaarheid en burgerbescherming, red.). Klimaat en milieu zijn echt geen prioriteit meer."
