Op 4 augustus 2020, vandaag precies 5 jaar geleden, ontplofte bijna 3.000 ton ammoniumnitraat in de haven van Beiroet, Libanon. Honderden mensen lieten het leven, ruim 6.500 mensen raakten gewond en de materiële schade liep op tot in de miljarden. Hoewel er in de getroffen wijken bijna niets meer te zien is van de explosie, ligt het gevoel van rechtvaardigheid bij de duizenden slachtoffers vandaag nog steeds in puin.
Vijf jaar na de grote explosie in Beiroet: materiële schade grotendeels hersteld, gevoel van onrechtvaardigheid blijft
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
"Als je van niets zou weten, zou je niet zeggen dat hier zo'n groot drama heeft plaatsgevonden", zegt correspondente Daisy Mohr vanuit Libanon in De Ochtend op Radio 1. Mohr neemt 5 jaar na de grote explosie in Beiroet opnieuw poolshoogte in de getroffen wijken, die vandaag opnieuw bruisen.
Het contrast met wat er zich op 4 augustus 2020 heeft afgespeeld, kan haast niet groter zijn. Na een brand in de haven kwam het toen tot een enorme ontploffing in een hangar waar 2.750 ton ammoniumnitraat werd opgeslagen, een uiterst explosieve stof. Het zou de grootste niet-nucleaire explosie worden sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Beelden van de explosie uit Het Journaal op 4 augustus 2020
De menselijke tol was dan ook enorm. Zeker 220 mensen kwamen om het leven bij de ontploffing, zo'n 6.500 mensen raakten gewond. De wijken rondom de haven lagen in puin en zouden er nog jarenlang zo blijven bijliggen.
Tikkende tijdbom
Hoewel de schade intussen grotendeels is weggewerkt, is het trauma nog steeds erg voelbaar, zegt Mohr. Heel wat mensen strijden vandaag om gerechtigheid, want 5 jaar later is er nog steeds niemand berecht.
Nochtans zijn er wel degelijk zaken die grondig onderzoek vereisen. Het ammoniumnitraat bijvoorbeeld, dat al 7 jaar voor de ontploffing stof lag te vergaren in de hangar. Een tikkende tijdbom, waarvan heel wat hoge politieke figuren – en zelfs de toenmalige president en de premier van Libanon – op de hoogte waren.
In een kritisch rapport van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch uit 2021 staat dat veel hooggeplaatste overheids- en veiligheidsofficieren op de hoogte waren van "het grote levensgevaarlijke risico", maar dat ze "het risico op doden tactisch geaccepteerd hebben".
Onder de verdachten zitten parlementsleden en ex-ministers die er alles aan doen om het onderzoek te vertragen
Daisy Mohr, correspondent
Dat zorgt ervoor dat het onderzoek tergend traag verloopt. "Ondanks de belofte dat er snel antwoorden zouden komen, gaat het onderzoek ontzettend traag. Het lag zelfs 2 jaar stil", aldus Mohr. "Onder de verdachten zitten dan ook parlementsleden en ex-ministers die er alles aan doen om het onderzoek te vertragen."
Maar Libanon stond de laatste jaren ook voor heel wat andere uitdagingen. "Zo had het land – net als de rest van de wereld – af te rekenen met de coronapandemie en belandde het in een politieke en economische crisis. Daarbovenop is er de oorlog tussen Hezbollah en Israël en herhaaldelijke aanvallen op Beiroet, die miljarden schade en andere uitdagingen met zich mee hebben gebracht."
"In plaats van te kunnen rouwen, hebben we moeten vechten voor gerechtigheid"
Nieuwe wind door Libanon
Toch is er hoop voor de Libanezen, want sinds begin dit jaar waait er met een nieuwe president en premier een nieuwe wind door het land.
President Joseph Aoun is eerder pro-westers en wil werk maken van de ontwapening van Hezbollah. Premier Nawaf Salam is voormalig rechter en voorzitter van het Internationaal Strafhof in Den Haag. "Beiden hebben ze herhaald hoe belangrijk het is om gerechtigheid te krijgen", aldus Mohr.
Onderzoek hervat
Begin dit jaar is het onderzoek na 2 jaar ook hervat en zouden er opnieuw mensen aangeklaagd zijn. Later vandaag is er in Beiroet een stille mars waarin nogmaals gerechtigheid wordt geëist.
"Het is dan ook belangrijk voor de nabestaanden, maar eigenlijk voor heel Libanon, dat er antwoorden komen", besluit correspondent Daisy Mohr.
Of dat ook ooit zal gebeuren, is nog maar de vraag.
