Joseph Aoun is de nieuwe president van Libanon. De voormalige legercommandant geniet de uitgesproken steun van de VS, Saudi-Arabië en Frankrijk. Hij wil werk maken van de ontwapening van Hezbollah en moet het fragiele bestand tussen Hezbollah en Israël laten standhouden. Een rol dus die voor het hele Midden-Oosten van belang is.
Kan nieuwe president van Libanon een nieuw tijdperk voor het Midden-Oosten inluiden?
Gepubliceerd:
13 stemmingen waren er nodig om de 14e president van Libanon te verkiezen. Joseph Aoun volgt na een machtsvacuüm van ruim 2 jaar Michel Aoun – geen familie – op. Zijn ambtstermijn was in oktober 2022 afgelopen.
Vlak na zijn verkiezing beloofde Joseph Aoun dat hij zal heropbouwen wat Israël verwoest heeft in het zuiden van Libanon en in de zuidelijke buitenwijken van Beiroet. Hij wil er ook voor zorgen dat “het dragen van wapens een exclusief recht wordt voor de staat”.
Alleen leger en politie mogen nog wapens dragen dus, Hezbollah niet meer. Om dat te kunnen realiseren zal hij buitenlandse hulp nodig hebben. Die lijkt hij te krijgen.
Wie is Joseph Aoun?
Joseph Aoun (°1964) werd in 2017 commandant van het Libanese leger. Hij is een Maronitische christen. In Libanon geldt een afspraak dat de president altijd een christen is, de premier een soenniet en de parlementsvoorzitter een sjiiet.
Joseph Aoun kreeg militaire training in binnen- en buitenland, ook in de VS. Daar volgde hij een antiterrorismetraining die hij succesvol inzette tegen IS-strijders die zich ophielden in het bergachtige grensgebied tussen Syrië en Libanon. Een militaire operatie die zijn aanzien deed groeien.
Joseph Aoun krijgt de steun van het Witte Huis en van Saudi-Arabië. Ook dat is immens belangrijk en niet alleen voor Libanon. Saudi-Arabië lijkt geïnteresseerd om miljarden te investeren om het zwaar gebombardeerde Libanon weer herop te bouwen. Diezelfde interesse heeft Saudi-Arabië ook voor Syrië. Met al die dollars, die welkom zijn in Libanon én in Syrië, zullen de Saudi’s immens veel macht en invloed kopen in beide landen. Nog maar eens een zware deuk voor de as Iran-Hezbollah die almaar meer invloed verliest.
Hezbollah staat in de hoek
Het conflict tussen Hezbollah en Israël van de voorbije 15 maanden heeft Hezbollah zowel politiek als militair enorm verzwakt. Maar helemaal weg is de steun zeker niet, het zou naïef zijn om dat te denken. Maar met de verkiezing van Aoun ziet de toekomst van Hezbollah er niet goed uit. De sjiitische partij heeft zo lang het kon dwars gelegen om Aoun te laten verkiezen als president omdat hij Hezbollah wil ontwapenen. Na de burgeroorlog in Libanon (1975 – 1990) was afgesproken dat alle milities en gewapende groepen moesten ontwapenen. Alleen Hezbollah kreeg een uitzondering. Als Aoun slaagt in zijn opzet, komt er ook aan dat tijdperk mogelijk een einde.
Wat met het bestand met Israël?
Eén van de prioriteiten van Aoun wordt het fragiele bestand tussen Hezbollah en Israël op zijn minst te handhaven en op termijn permanent te maken.
Wat houdt het bestand in?
Na de bloedige aanval van Hamas op het zuiden van Israël en de verwoestende oorlog die Israël daarop gestart is in Gaza, heeft Hezbollah met raketaanvallen ‘zijn steun voor Hamas en de Palestijnen uitgesproken’. Na talloze escalaties heeft Israël zwaar gebombardeerd in Libanon. Sinds eind november is er een bestand.
Dat bestand zegt dat Hezbollah zich moet terugtrekken boven de Litanirivier, het Libanese leger moet het vacuüm daar opvullen en Israël moet zich volledig terugtrekken uit het zuiden van Libanon. Veel vorderingen zijn er niet gemaakt. Volgens de Verenigde Naties heeft Israël dat bestand 335 keer geschonden. Hezbollah 2 keer.
In de laatste week van januari loopt het bestand van 60 dagen af. Wordt het dan verlengd, wordt het iets definitiefs of hervatten de gevechten tussen Israël en Hezbollah? Sindsdien is er immens veel gebeurd: het Assadregime in buurland Syrië is gevallen en vanaf nu heerst ook daar een volledige andere realiteit.
De vraag is altijd geweest hoe het zwakke Libanese leger de plaats van Hezbollah zou innemen in het zuiden van Libanon. Als het gaat om de verdediging van het Libanese grondgebied kijken heel veel Libanezen – voor- en tegenstanders – eerst naar Hezbollah. Dat is veel sterker, veel beter bewapend en veel beter getraind dan het reguliere leger.
Joseph Aoun heeft daar als legercommandant weinig aan kunnen veranderen. Hij had de middelen niet én de politieke wil ontbrak om die realiteit te veranderen. Als president en grootste kenner van het leger is er misschien wel wat mogelijk. Tenminste als buitenlandse bondgenoten hem daarbij steunen. Die wil is er absoluut.
Economische en financiële failed state
Maar die militaire situatie kan niet de enige prioriteit zijn van Aoun.
Libanon zit al 6 jaar lang in een immense economische crisis. De Libanese pond heeft nauwelijks nog waarde en het spaargeld van vele Libanezen is verdampt. Het overheidsbedrijf dat elektriciteit moet voorzien, slaagt al jaren niet meer in z’n taken door een gebrek aan middelen. Er is maar enkele uren per dag elektriciteit. De rest vullen de Libanezen aan met generatoren die deel zijn geworden van het straatmeubilair.
Het Internationaal Monetair Fonds heeft een hulppakket klaarliggen voor Libanon, dat is al in 2022 afgesproken. Maar tot nog toe slaagde het land er niet in om de noodzakelijke hervormingen door te voeren om dat geld vrij te krijgen. Met de steun die Aoun krijgt uit de VS, Saudi-Arabië én Europa, is de kans groter dat dat stilaan wel zal lukken.
Zijn alle problemen van Libanon opgelost met de komst van Aoun? Zeker niet. Libanon blijft vastzitten in het verleden. De huidige politieke leiders komen nog altijd uit dezelfde clans van de periode van de burgeroorlog.
De etnische politieke verdeling tussen president, premier en parlementsvoorzitter blijft geforceerd. De buitenlandse steun is nodig maar leidt ook tot invloed die vaak op eigen belangen gebaseerd is. Maar er is wél een nieuwe president, er is een plan en er is steun. Misschien biedt dat alles een hoopvolle start.
