"Afgelopen maand zijn 13 kinderen een hongerdood gestorven, en dat is slechts in 1 vluchtelingenkamp." Dat zegt correspondent Zuid- en Oostelijk Afrika Elles van Gelder. Hulporganisaties en de Verenigde Naties noemen het de ergste crisis ter wereld, en toch lijkt de oorlog in Soedan telkens opnieuw 'vergeten' te worden. Al 27 maanden leven de Soedanezen in honger en crisis, maar daar zijn amper beelden van.
"Niemand wint, dat is uitzichtloos": 'Vergeten' oorlog in Soedan raast door terwijl bevolking uithongert
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
In het kort:
In Soedan woedt al 27 maanden een oorlog tussen het regeringsleger en de paramilitaire RSF, waardoor miljoenen mensen op de vlucht zijn en de helft van de bevolking honger lijdt.
"Afgelopen maand zijn 13 kinderen een hongerdood gestorven, en dat is slecht 1 vluchtelingenkamp," zegt Elles van Gelder, correspondent Zuid- en Oostelijk Afrika.
Hulporganisaties en de Verenigde Naties noemen de situatie in Soedan de grootste humanitaire crisis ter wereld, maar er is weinig internationale aandacht en de onderhandelingen zitten vast.
De beelden van uitgehongerde Palestijnen passeren dagelijks in de media, en zullen intussen op je netvlies gebrand staan. Toch wordt er nog geen hongersnood uitgeroepen, daarvoor is er onvoldoende data beschikbaar.
In Soedan is de hongersnood wél uitgeroepen. Sinds het begin van de oorlog in april 2023 is het land beland in een humanitaire crisis, de grootste ter wereld volgens de Verenigde Naties en andere hulporganisaties. Maar beelden? Die zijn er amper, zegt correspondent Zuid- en Oostelijk Afrika Elles van Gelder in De Ochtend.
"We kunnen niet eens zeggen hoeveel mensen zich momenteel in hongersnood bevinden, want er zijn gewoon geen beelden of data. Vorig jaar ging het al om 750.000 Soedanezen die lijden aan ernstige ondervoeding. We weten dus wel dat de situatie echt ernstig is."
"Gisteren bracht een organisatie van dokters nog een cijfer naar buiten", gaat Van Gelder verder. "Ze melden dat de afgelopen maand 13 kinderen gestorven zijn aan ondervoeding, en dat in slechts 1 vluchtelingenkamp in de westelijke regio Darfoer. Dat illustreert de ernst van de crisis."
Het conflict in Soedan: een overzicht
In Soedan doet een machtsstrijd binnen het leger het land nu al 3 jaar op zijn grondvesten daveren. Duizenden burgers zijn al om het leven gekomen.
Centraal in het conflict staat de rivaliteit tussen 2 generaals: die van het reguliere leger, Abdel Fattah al-Burhan, en die van de paramilitaire groep RSF (Rapid Support Forces) Mohamed Hamdan Dagalo, ook bekend als Hemedti.
Na de val van dictator Omar al-Bashir in 2019, zou een burgerregering aan de macht komen in Soedan. De RSF en het regeringsleger SAF waren het echter niet eens over het tempo en de verdeling van de macht.
De 2 generaals kwamen daarbij lijnrecht tegenover elkaar te staan, en beide groeperingen begonnen zich te bewapenen en troepen te verplaatsen, wat leidde tot wederzijdse beschuldigingen en het uitbreken van gevechten in april 2023.
Het gewapende conflict heeft het land in de grootste humanitaire crisis ter wereld gestort. Miljoenen mensen hebben hun huis moeten verlaten, en een ernstige hongersnood teistert de helft van de Soedanese bevolking. Volgens de Verenigde Staten plegen de rebellen van RSF een genocide.
Land in tweeën verdeeld
Terwijl de Soedanezen de oorlog al 27 maanden uitzitten, en noodhulp zeer beperkt blijft, verdeelt het land zich steeds duidelijker in tweeën. Onlangs hebben de Rapid Support Forces (RSF) zelfs een parallelle regering uitgeroepen, terwijl het regeringsleger eerder dit jaar de hoofdstad Khartoem wel terug voor zich heeft veroverd.
"De tweedeling wordt steeds concreter. De RSF bezitten zowat de hele westelijke regio Darfoer, die heel belangrijk is omdat er veel goud in de grond zit, maar het regeringsleger heeft wel de hoofdstad. Je kan momenteel niet zeggen wie er wint, en dat maakt het bijzonder uitzichtloos."
De bevolking hoopt dat het regeringsleger wint, gewoon omdat paramilitairen van de RSF nóg grotere mensenschendingen begaan
Elles van Gelder, correspondent Zuid-en Oostelijk Afrika
Burgers verzetten zich bij het begin van de oorlog tegen beide partijen, weet van Gelder. "Beide generaals grepen de macht, zonder dat de bevolking dat wilde. 'Dit is niet onze oorlog', zeiden de Soedanezen toen. Stilaan verschuift dat wel: ze hopen dat het regeringsleger wint, gewoon omdat de paramilitairen van de RSF nóg grotere mensenschendingen begaan."
De RSF-militie wordt beschuldigd van genocidaal geweld. De groep omvat Soedanezen van Arabische afkomst, en ze vallen Afrikaanse Soedanezen aan. Eind mei riepen verschillende hulporganisaties op om het geweld in het land niet uit het oog te verliezen: "De situatie is dan ook catastrofaal", klonk het toen.
In Soedan leven mensen al meer dan een jaar in hongersnood: hoe is de situatie daar?
Ligt hoop bij Trump?
Gisteren zou in de Verenigde Staten normaal een VN-top doorgaan over de oorlog in Soedan. "De strijdende partijen zouden niet rond de tafel gaan, maar de steunende landen zou een mogelijke oplossing bespreken", zegt Van Gelder.
De Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Saudi-Arabië zouden aan de tafel schuiven, maar de top werd afgelast. "Egypte was kwaad, omdat het regeringsleger van Soedan niet werd uitgenodigd."
De onderhandelingen zitten dus vast, maar Van Gelder kijkt voorzichtig richting Trump: "Nu hij in Gaza en Oekraïne wat vastzit, zou Soedan wel eens in het vizier kunnen nemen. Misschien wil hij daar nu de vredestichter worden. Dat is afwachten, maar nu ligt alles volledig stil, dus het is hopen dat de VS er zich mee bemoeit."
Dan blijft de vraag: kan je een staakt-het-vuren sluiten zonder de strijdende partijen? "Als alles beslist wordt boven de hoofden van het regeringsleger en de RSF, dan is de kans groot dat dat weinig zal opleveren", besluit Van Gelder.
Een klein jaar geleden kon Van Gelder Soedan nog binnen en maakte ze deze reportage
