Bij de aardbevingen met een kracht van 7,8 en 7,5 in Turkije zijn veel grote gebouwen als een kaartenhuisje in elkaar gezakt. Volgens professor Bouwkunde Hervé Degée lijkt het vooral om oude gebouwen te gaan. "Sinds de laatste aardbeving met die omvang in Turkije in 1999 gelden er nieuwe bouwnormen. Maar het is niet zo makkelijk om bestaande gebouwen te versterken."
Hoe bescherm je gebouwen tegen aardbevingen? "Niet makkelijk om bestaande gebouwen te versterken"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Aardbeving in Turkije en Syrië
Turkije werd in de nacht van zondag op maandag getroffen door een aardbeving met een kracht van 7,8. Maandagmiddag volgde een nieuwe beving van 7,5. De zware schokken waren te voelen tot in Syrië.
Er zijn al meer dan 5.000 doden geteld, maar het dodental loopt snel op, zowel in Turkije als in Syrië. Gevreesd wordt dat het aantal dodelijke slachtoffers nog heel sterk zal toenemen.
Reddingswerkers en inwoners proberen zo goed en zo kwaad als het kan mensen van onder het puin te halen. Het winterse weer bemoeilijkt die operaties. Heel wat landen hebben hulp aangeboden.
Aardbevingen met een kracht van 7,8 en 7,5 zijn zeer uitzonderlijk. Volgens geologen komen die gemiddeld 1 keer per jaar voor in de hele wereld. Dat zulke aardbevingen bijzonder zwaar zijn, maken de beelden uit het getroffen gebied ook duidelijk. Grote appartementsgebouwen zijn als een kaartenhuisje in elkaar gezakt. Niet alleen de materiële ravage is groot, de menselijke tol is nog veel zwaarder.
Turkije is een aardbevingsgevoelig gebied. Kan je gebouwen dan beveiligen tegen de impact van zulke schokken? Hervé Degée, professor Bouwkunde aan de ingenieursfaculteit van de Universiteit Hasselt, onderzoekt de impact van bevingen op gebouwen en is niet verrast door de omvang van de schade. "Ten eerste was de aardbeving zeer krachtig, zelfs voor een land dat gewend is aan aardbevingen. Ten tweede zijn er nog veel oude gebouwen die dateren van voor de tijd dat de nieuwe bouwkundige seismische normen ingevoerd zijn."
In 1999 werd Turkije voor het laatst getroffen door een aardbeving van die omvang. Een schok met een kracht van 7,6 nabij Izmit, in de provincie Kocaeli, eiste toen meer dan 17.000 levens. "Daarna werden nieuwe bouwnormen verplicht", zegt Degée. "Ik sprak gisteren nog met een collega uit Turkije. Bij de nieuwe gebouwen zou er globaal genomen minder schade te verwachten zijn. Het zijn vooral de oudere gebouwen."
Een afremmende trein
Hoe moeten we ons de impact van aardbevingen op gebouwen voorstellen? Degée maakt de vergelijking met rechtop staan in een trein die aan het afremmen is. "Je voelt van overal krachten op jou inwerken, ook al is dat niet meteen zichtbaar. Zo gaat dat ook met gebouwen. De impact van trillingen op gebouwen is daarom niet altijd zichtbaar, maar de kracht kan wel heel hoog zijn."
Gebouwen weerbaarder maken tegen de impact van aardbevingen doe je vooral door aan de verticale structuren te werken, zegt Degée. "Denk aan muren, kolommen... Die zijn van belang. Als die geraakt worden, dan verlies je meteen het ganse gebouw. Heb je meer horizontale schade, denk aan een vloer, die schade kan groot zijn, maar globaal genomen blijft het gebouw relatief stabiel."
Gebouwen sterker maken vraagt veel tijd en geld. "Turkije past de nieuwe bouwnormen al jaren toe, maar het is natuurlijk een groot land", zegt Degée. "Het is geen al te grote extra kostenpost om de nieuwe bouwnormen toe te passen in nieuwe gebouwen. Al bestaande gebouwen versterken, om ze op een geschikt niveau te brengen, dat is veel moeilijker."
Al bestaande gebouwen versterken is veel moeilijker dan nieuwe gebouwen optrekken.
Hervé Degée, professor bouwkunde aan de Universiteit Hasselt
"Hier niet zo'n schade als in Turkije"
Ook bij ons moeten gebouwen aan bepaalde normen voldoen om schokken op te vangen, al relativeert Degée het gevaar. "Als we de situaties van de twee landen vergelijken: de maximale trillingen die we in de gevoeligste regio's Limburg en Luik kunnen verwachten, zijn ruwweg een kwart van wat er kan gebeuren in Turkije. Aardschokken kunnen ook hier schade veroorzaken, maar niet in dezelfde orde als in Turkije."
Hoe dan ook kan je op het moment van een aardbeving niet veel doen. "Wachten, je vingers kruisen en hopen dat het blijft staan."
