De Franse president Emmanuel Macron heeft aangekondigd dat hij Palestina officieel wil erkennen als staat op de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september. "Het belangrijkste is dat de oorlog in Gaza stopt en dat de burgerbevolking gered wordt." Maar zal zo'n erkenning ook echt iets veranderen? Wat zijn de gevolgen en wie is Frankrijk al voorgegaan? We beantwoorden de belangrijkste vragen.
Frankrijk zal Palestina erkennen als staat, maar wat betekent dat voor de Palestijnen en de oorlog?
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
In het kort:
Frankrijk wil in september Palestina officieel erkennen als staat tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
De erkenning is vooral symbolisch en verandert voorlopig niets aan de situatie ter plaatse; Frankrijk koppelt voorwaarden zoals een demilitarisatie van Hamas en de erkenning van Israël door de Palestijnen.
Israël en de Verenigde Staten reageren kritisch, terwijl de Palestijnse Autoriteit en Hamas de Franse beslissing positief noemen.
Wat heeft Frankrijk concreet beslist?
We moeten misschien al meteen zeggen dat de erkenning van een Palestijnse staat door Frankrijk niet uit de lucht komt gevallen. In april zei de Franse president Macron al dat hij de Palestijnse staat wou erkennen op de VN-conferentie in New York, in juni. Dat is toen niet gebeurd - omdat die bijeenkomst werd geschrapt door de oorlog tussen Israël en Iran - maar daar moet in september dus verandering in komen.
Er hangen wel wat voorwaarden aan de erkenning door Frankrijk. Zo moet er een "onmiddellijk staakt-het-vuren komen, alle gijzelaars worden vrijgelaten en moet er massaal veel humanitaire hulp naar Gaza worden gebracht."
"Daarnaast moet er demilitarisatie komen van Hamas en moet Gaza heropgebouwd worden", klinkt het in de verklaring van Macron. "De Palestijnse staat moet ook Israël erkennen om de veiligheid van iedereen in het Midden-Oosten te garanderen."
Wat behoort tot een Palestijnse staat?
Frankrijk wil dus de Palestijnse gebieden erkennen als één staat. Het gaat om 3 regio's: Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Dat zijn de gebieden die door de VN in 1967 zijn erkend als Palestijns.
Tussen 1967 en 2025 is er uiteraard veel gebeurd dat zo'n tweestatenoplossing en de oprichting van een Palestijnse staat nogal complex maken. De Gazastrook is momenteel een zwaar belegerd gebied en nog onder controle van Hamas, een Palestijnse groepering met een gewapende en politieke tak.
De Westelijke Jordaanoever is officieel Palestijns gebied, maar wordt al decennialang bezet door Israël. Naar schatting zo'n 700.000 kolonisten wonen er in (illegale) nederzettingen.
Die praktijk - die ook wordt gestuurd vanuit de Israëlische regering - krijgt internationaal heel wat kritiek, maar het aantal nederzettingen stijgt ieder jaar aanzienlijk. Daardoor is de regio bijzonder versnipperd en verliezen de Palestijnen steeds meer hun grip op het gebied.
Dan is er ook nog Oost-Jeruzalem, mogelijk een van de gevoeligste kwesties. In dat gebied zijn namelijk belangrijke plekken voor zowel moslims, als joden, als christenen. Volgens de VN-resolutie van 1967 is het Palestijns gebied, maar in de praktijk is het bezet door Israël.
Wat zijn de gevolgen van de erkenning?
Om meteen met de deur in huis te vallen: voor de oorlog en de humanitaire situatie verandert er voorlopig niks. Zo'n erkenning heeft niet meteen grote juridische gevolgen. Het is voornamelijk een symbolische actie, al kan het wel de perceptie binnen de Europese Unie veranderen.
Zo zou Frankrijk zich meer gesterkt kunnen voelen om druk te zetten op de EU om sancties op te leggen. Die blijven voorlopig uit, ondanks dat Israël volgens een rapport het Associatieverdrag heeft geschonden. Frankrijk is één van de belangrijkste lidstaten van de EU en de invloed van onze zuiderbuur is niet te onderschatten.
Toch blijft de kwestie voorlopig moeilijk liggen binnen de EU. Een ander groot land, Duitsland, staat niet te springen om hard op te treden tegen Israël.
Duitsland is altijd een grote bondgenoot geweest, onder meer uit schuldgevoel voor de Holocaust waarbij miljoenen joden werden vermoord in de concentratiekampen van de nazi's.
Duitsland laat vandaag trouwens weten dat ze niet van plan zijn om "op korte termijn" een Palestijnse staat te erkennen.
VRT NWS-journalist Jens Franssen: "Erkenning of niet, de oorlog gaat gewoon door"
Wie is Frankrijk al voorgegaan?
Frankrijk is niet uniek, integendeel. De overgrote meerderheid van de VN-lidstaten erkent Palestina als land: maar liefst 146 van de 193.
Op een kaart is het meteen duidelijk: voornamelijk West-Europese landen, maar ook de VS, Canada, Japan en Australië erkennen Palestina niet. België ook niet.
Sinds 2012 erkent de VN trouwens Palestina als "een waarnemend niet-lidstaat". Ze mogen de verschillende vergaderingen dus meevolgen, maar krijgen geen stem.
Toch is er wel wat veranderd in Europa sinds de oorlog in Gaza. Spanje, Noorwegen en Ierland hebben vorig jaar in mei de stap gezet om Palestina te erkennen. Het is daarvoor van 2014 - door Zweden - geleden dat een West-Europees land Palestina heeft erkend.
Hoe reageren de Palestijnse en Israëlische autoriteiten?
De Palestijnse extremistische organisatie Hamas noemt het een "positieve stap" en roept andere landen op om het Franse voorbeeld te volgen. "Wij beschouwen het als een positieve stap in de goede richting om recht te doen aan ons onderdrukte Palestijnse volk en zijn legitieme recht op zelfbeschikking te ondersteunen", aldus Hamas.
De president van de Palestijnse Autoriteit, Mahmoud Abbas, heeft de beslissing van Macron geprezen. Hij noemt het "een overwinning voor de Palestijnse zaak". "Het weerspiegelt de inzet van Frankrijk om het Palestijnse volk en zijn legitieme rechten op zijn (vader)land te steunen", aldus Abbas in een verklaring.
Israël daarentegen is er niet over te spreken. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu veroordeelt het besluit van Franse president Macron "in de nasleep van het bloedbad van 7 oktober". Dat meldt hij in een verklaring op X.
"Zo’n stap is een beloning voor terreur en brengt het risico met zich mee dat er weer een Iraanse vazalstaat ontstaat, net zoals dat met Gaza gebeurde. Een Palestijnse staat onder deze omstandigheden zou een springplank zijn om Israël te vernietigen, niet om er vreedzaam naast te leven."
"Palestijnen streven niet naar een staat naast Israël, ze streven naar een staat in plaats van Israël", klinkt het.
Ook de Verenigde Staten spreken zich kritisch uit. "Deze roekeloze beslissing dient alleen de propaganda van Hamas en ondermijnt het vredesproces. Het is een klap in het gezicht van de slachtoffers van 7 oktober", aldus de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio op X .
En wat doet België?
België is nog niet van plan om een Palestijnse staat te erkennen, al zal de positie van ons land "begin september door de regering worden bepaald". Dat zegt het kabinet van de minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés).
Het is in de aanloop naar die VN-vergadering in september en de mogelijke top over Palestina in de marge van die vergadering dat het standpunt van de Belgische regering zal worden bepaald. Tussen Frankrijk en België zal er hoogstwaarschijnlijk nog een gesprek volgen over de kwestie.
De discussie leeft alleszins binnen de Belgische politiek. CD&V-voorzitter Sammy Mahdi sprak gisteren nog over een "hypocrisie", terwijl Vooruit-voorzitter Conner Rousseau wil dat "MR het verzet tegen de menselijkheid staakt".
Premier Bart De Wever (N-VA) laat de uitspraken voorlopig links liggen. "Ik leid een regering, ik ga niet reageren op wat mensen online zetten als partijvoorzitter," zei hij. Het laatste woord is nog niet gezegd.
