In Cambridge is het "oudste ijs ter wereld" uit Antarctica klaar voor analyse. Mogelijk zijn de ijskernen 1,5 miljoen jaar oud, of zelfs meer. Wetenschappers zijn erg benieuwd naar de resultaten, want het ijs kan ons nieuwe dingen leren over hoe het klimaat er een miljoen jaar geleden uit zag. Ook toen was het CO2-gehalte in de atmosfeer aan de hoge kant.
Hoe was het klimaat 1 miljoen jaar geleden? Oudste ijs waarnaar ooit is geboord klaar voor analyse
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Het was een internationaal team dat de ijskernen bovenhaalde. Er werd tot 2.800 meter diep in de ijskap op de zuidpool geboord. Het oudste ijs is naar verluidt 1,2 miljoen jaar oud, mogelijk tot zelfs anderhalf miljoen jaar of ouder, wat een record zou zijn. Verdere analyse moet dat uitwijzen.
"Wanneer je zo diep boort, en het ijs onder zo grote druk staat, ziet het eruit als glas. Hierin zijn deeltjes van de atmosfeer van toen gevangen", vertelt booringenieur James Veale.
Het onderzoek is het British Antarctic Survey (BAS) gedoopt. De komende 7 weken wordt het ijs langzaam gesmolten. Het water gaat meteen naar een speciaal lab, een van de enige ter wereld waar de nodige specifieke analyses uitgevoerd kunnen worden.
Van stofdeeltjes tot diatomeeën
Onderzoekers hopen verschillende dingen te ontdekken, zoals oeroude stofdeeltjes, vulkanische as of piepkleine algen (diatomeeën). Die zijn belangrijk voor de zuurstofproductie op aarde.
Naar de analyse wordt reikhalzend uitgekeken, omdat de analyse van chemische isotopen ons iets kan leren over het klimaat een miljoen jaar (en meer) geleden: over windpatronen, het niveau van de zeespiegel en de temperatuur.
Het is een interessant tijdslot, omdat de hoeveelheid aan CO2 in de atmosfeer net als nu ook relatief hoog was (maar dan op een natuurlijke manier). Anders gezegd: hoe het toen was, kan ons nu ook te wachten staan. Eerder onderzoek wijst in de richting van een (veel) hogere zeespiegel en veel minder ijs op Antarctica.
Hogere zeespiegel, minder ijs op Antarctica
Door menselijk toedoen zijn de jongste decennia enorme massa's CO2 in de lucht gepompt door de verbranding van fossiele brandstoffen. Het is een proces dat nog altijd doorgaat, omdat de mensheid er maar niet in slaagt om de uitstoot van broeikasgassen drastisch te doen dalen, zoals wetenschappers vragen om de klimaatopwarming in toom te kunnen houden.
Het verschil met toen is dat het nu veel sneller gaat. Intussen zijn we op klimaatvlak op compleet onbekend terrein uitgekomen.
We kunnen onbekend terrein in de klimaatgeschiedenis verkennen
Liz Thomas, hoofd British Antarctic Survey
Vandaar dat alles wat we van toen kunnen leren, mooi meegenomen is. "Ons klimaatsysteem heeft zoveel veranderingen ondergaan dat we echt in de tijd moeten kunnen teruggaan om alle verschillende processen te begrijpen", zegt Liz Thomas. Zij staat aan het hoofd van het BAS.
"We kunnen (door analyse van de nieuwe stalen, red.) een onbekend terrein in de klimaatgeschiedenis verkennen. We hopen heel wat geheimen te ontrafelen."
Een van de grote vragen die wetenschappers hopen te beantwoorden, is waarom de periode tussen de ijstijden plots langer werd. Tijdens de zogenoemde 'Mid-Pleistocene Overgang' tussen 1,2 miljoen en 800.000 jaar geleden groeide die periode van ongeveer 41.000 naar 100.000 jaar.
