Vlaamse regering bouwt verder op 'betonstop' en 'bouwshift': plan belooft 30.000 hectare extra open ruimte

Het 'Beleidsplan Ruimte Vlaanderen' probeert vast te leggen hoe je tegen 2050 het behoud van open ruimte kunt verzoenen met de vraag naar woningen en naar landbouw- en bedrijfsruimte. Het was een beetje wat volgens critici ontbrak bij de plannen van vorige Vlaamse regeringen, die ronkende namen kregen als de 'betonstop' en de 'bouwshift'. De oppositie miste in die plannen een bredere visie op ruimtelijke ordening.

Met een eerste conceptnota over het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen probeert de regering daar voorzichtig aan tegemoet te komen. De basis is dat er nog steeds kan gebouwd en geïnvesteerd worden in Vlaanderen, maar dan wel binnen de bestaande ruimte: eerder bebouwde ruimte transformeren dan nieuwe open ruimte innemen.

Of zoals minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (CD&V) zegt in een persbericht: "Als we onze open ruimte willen vrijwaren én tegelijk voldoende woningen, landbouwgrond en ruimte voor ondernemerschap willen behouden, dan moeten we onze ruimte veel slimmer en efficiënter gebruiken. Dat is precies wat dit plan doet."

Zo blijft de ambitie van de bouwshift behouden om tegen 2040 geen nieuwe open ruimte meer in te nemen. "Vlaanderen is vandaag al voor één derde bebouwd – een van de hoogste cijfers in Europa – wat aantoont dat er voldoende mogelijkheden zijn om de ruimtevragen binnen die grenzen op te vangen." (Nvdr: De minister gebruikt het woord 'bebouwd', maar dat is niet helemaal correct. Wel is een derde van de totale Vlaamse oppervlakte ingenomen door de mens, lees: door huizen en bijhorende tuinen, sporthallen en -velden, bedrijven, loodsen, stallen, wegen, sporen, ...)

Toch zullen er tegen 2050 450.000 nieuwe woningen bijkomen. Maar dat moet "slim" gebeuren: vooral in stads- of dorpskernen en liefst bovenop bestaande gebouwen of door hergebruik van ruimte boven winkels of op leegstaande sites. Tegelijk wordt verharding teruggedrongen: binnen 25 jaar moet de verhardingsgraad weer op het niveau van 2015 liggen.

In de nota is ook bekeken wat er moet gebeuren met 46.000 hectare braakliggende grond die al een 'harde' bestemming heeft. De Vlaamse regering heeft beslist om 30.000 hectare van die grond om te vormen tot natuur (15.000 hectare) of landbouwgrond (15.000 hectare). De rest blijft wel bestemd voor industrie, wonen of recreatie.

Er zullen studies worden opgestart om te bepalen welke gebieden het meest geschikt zijn voor natuur of landbouw. Daarvoor komt er een maatschappelijk debat met lokale besturen, adviesraden, middenveld en burgers. De eigenaars van de herbestemde gronden zullen worden gecompenseerd.

De huidige conceptnota is ook nog maar een vertrekpunt. De Vlaamse regering wil dat het de basis vormt voor een bredere maatschappelijk debat met lokale besturen, adviesraden, het middenveld en burgers. Op basis van wat daar uit komt, kan de regering dan een definitief Beleidsplan Ruimte Vlaanderen uitwerken.