In Vlaanderen verdwijnt er gemiddeld nog steeds vijf hectare open ruimte per dag. En er wordt in verhouding veel meer landbouw- en groengebied ingenomen dan vroeger. Dat blijkt uit een studie van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) en de HoGent. Als de bouwshift niet wordt uitgevoerd, verdwijnt er meer dan 40.000 hectare extra open ruimte tegen 2050.
We bouwen steeds meer in landbouw- en groengebied: 40.000 hectare open ruimte in Vlaanderen staat op het spel
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
HoGent en VITO hebben onderzocht hoe de open ruimte de afgelopen vijftig jaar werd ingenomen in Vlaanderen. “Tot vandaag blijven 43-jaar oude gewestplannen de ruimtelijke ordening voor een groot deel van Vlaanderen bepalen. Er verandert, of verbetert, dus bijzonder weinig, ondanks de veranderende maatschappelijke en ecologische omstandigheden”, concluderen de onderzoekers.
"We bouwen in gebieden die daar niet voor dienen"
Meer dan de helft van het zogenoemde ruimtebeslag -woningen, maar ook onder andere wegen en recreatiegebieden- in Vlaanderen gebeurt nu in landbouw- en groengebied. Vooral de laatste 10 jaar neemt de bouwhonger daar snel toe.
“We hebben een cultuur van uitzonderingen als het gaat om bouwen in gebieden die daar eigenlijk niet voor dienen. Die regels zijn nog altijd te soepel. Er is de afgelopen decennia daarenboven onvoldoende compact gebouwd en ruimte gebruikt,” verklaart lector ruimtelijke ontwikkeling Peter Lacoere van HoGent.
Bouwshift broodnodig
Om die evoluties een halt toe te roepen is de Vlaamse regering al jaren bezig met de zogenoemde bouwshift. Tegen 2040 wil ze de dagelijkse inname van open ruimte terugdringen tot nul hectare. Daarna kan nieuwbouw alleen gebeuren in de ruimte waar nu al bebouwing is.
De onderzoekers roepen op basis van hun resultaten de politiek op om sneller werk te maken van de bouwshift: “De Vlaamse regering is er al jaren mee bezig, maar het blijft te veel bij aankondigingen. Concrete regels en instrumenten om de principes in de praktijk om te zetten zijn er nog altijd niet. Als minister Zuhal Demir (N-VA) zoals beloofd de dagelijks ingenomen openbare ruimte wil doen dalen naar 3 hectare per dag tegen 2025, moet het nu wel gebeuren.”
Dat die bouwshift broodnodig is, blijkt uit de prognoses die de onderzoekers maken. Als we op dezelfde weg verder gaan en dagelijks 5 hectare blijven innemen, verliezen we tegen 2050 58.000 hectare open ruimte in vergelijking met 2020. Als de regering de principes van de bouwshift volledig omzet in concrete maatregelen blijft dat verlies beperkt tot ongeveer 15.000 hectare. Een verschil van meer dan 40.000 hectare, twee keer de omvang van de stad Antwerpen.
Vooral de open ruimte in de Vlaamse Ruit staat onder druk. De onderzoekers concluderen dat zeker in het gebied tussen Brussel, Gent, Antwerpen en Leuven meer bescherming van landbouw- en groenruimte nodig is.
