Na de finale sprong van Nina Derwael: hoe slopend is topturnen voor je lichaam? 

"Turnen is super slopend, het is een van de meest belastende sporten die je kan doen." Sportarts Tom Teulingkx windt er geen doekjes om als we hem de vraag stellen hoe slopend topturnen nu eigenlijk is voor je lichaam. Fysiek én mentaal. En dat is eigenlijk ook de boodschap die we krijgen van ex-turnster Aagje Vanwalleghem, voormalig directeur van de Turnliga Dirk Van Esser en Sporzajournalist Steffy Merlevede. 

Grosso modo kunnen we twee grote lijnen ontwaren waarom turnen zo zwaar is.

Bij het fysieke aspect hoeven we misschien geen tekening te maken. "Hoge sprongen, vreemde bewegingen, onze gewrichten, ligamenten en spieren zijn daar eigenlijk niet voor gemaakt", klinkt het bij Teulingkx. 

En dat begint al van jongs af aan. Tweemaal per dag trainen. 25 à 30 uur per week op de turnmat staan. Op Instagram heeft Derwael een reeks foto's gedeeld die dat onderstrepen. We zien een (piep)jonge Derwael in de turnzaal, op de balk of met een medaille. 

"Je kunt dat als kind moeilijk recreatief doen. Het is een heel technische sport, waar je heel veel uren voor nodig hebt om het goed te kunnen. Het is wel goed voor de botopbouw, maar door al die uren kweek je vaak al blessures die op latere leeftijd terug naar boven komen of niet volledig geheeld zijn. Dat zet zich ook door naar topsport. Turners en turnsters pieken vroeg, maar stoppen vaak ook vroeg. Ook flexibiliteit en lenigheid pieken al op jonge leeftijd en gaan achteruit bij blessures."

Dat beaamt ook Aagje Vanwalleghem, een van de andere topturnsters die ons land rijk was. Zij stopte op 24-jarige leeftijd. "Dat lijkt vroeg, maar als je de topsportjaren telt, is dat toch best lang. Ik heb veel gesukkeld met blessures en revalidatie en op een bepaald moment kan dat toch doorwegen. Het is een uitdaging voor je lichaam om telkens te recupereren. Dan denk je: 'Er is toch meer in het leven. Mijn lichaam moet nog vele jaren mee en het is ook niet de bedoeling dat het helemaal opgebrand is'. Dat knaagt. Je topsportmentaliteit ebt dan misschien een beetje weg en voor je het weet ben je topsporter af."

Bij sprongen krijgen vooral de knieën en enkels het zwaar te verduren. Bij de brug met ongelijke leggers zijn het ook de schouders die enorm belast worden. "Die brug met ongelijke leggers, dat zijn heel veel bewegingen die onnatuurlijk zijn voor ons lichaam. Je gewrichten op die manier belasten, dat zorgt voor blessures", zegt Teulingkx. 

Die schouders was ook Derwaels grootste blessure, eentje waarvoor ze maanden gerevalideerd heeft. En ook de rug of polsen blijven niet gespaard.

Het is de trainingsintensiteit die het zo zwaar maakt. "Wat wij zien, is het moment dat ze presteren, maar daar gaan duizenden uren met repetitieve bewegingen aan vooraf. Het is een mooie sport, maar het komt met een prijs. Turners die het lang volhouden, zijn sowieso een minderheid."

Hetzelfde geluid klinkt ook bij Steffy Merlevede. "In een sport als turnen, die fysiek zo belastend is, hoort Derwael al bij de ouderen. Het is ook steeds moeilijker om langere periodes blessurevrij te blijven."

"Het lichaam kan echt wel op zijn", besluit Van Esser. "Wilde Nina nog ambitie hebben voor de Olympische Spelen in 2028, dan zou ze zeer hard moeten trainen, nieuwe delen moeten turnen. Ik vreesde dat dat toch te hoog gegrepen was. Het is belangrijk voor een atleet om te stoppen na een hoogtepunt."

En eigenlijk zegt Nina Derwael dat ook zelf al in haar statement. "Het heeft me dan ook doen beseffen dat het niet meer beter kan. Als ik ook op een WK of Olympische Spelen nog een rol van betekenis wil spelen, moet ik mijn lichaam nog zwaarder en langer belasten."

Daarbij mogen we ook het mentale niet uit het oog verliezen, zegt zowat iedereen. 

"Het is een uitputtingsslag. Turnen mat je af, fysiek en mentaal", benadrukt Vanwalleghem weinig omfloerst. "Het is niet zoals bij wielrennen of voetbal. Je moet op één moment presteren, en hebt daar maar x-aantal seconden voor. Turnen hangt af van Olympische Spelen of Wereldkampioenschappen, want dan kijken mensen naar gymnastiek. Als je die niet haalt, duurt het weer lang voor er opnieuw een moment komt. Als je nog drie jaar moet wachten voor de volgende Olympische Spelen, dat is dan misschien nog heel ver."

"Je moet dat ook mentaal nog kunnen volhouden", zegt ook Van Esser. "Ze weet precies wat ze moet presteren om opnieuw Olympisch kampioen te worden. En ik denk dat die weg heel lang en moeilijk was."

"Het is ook steeds lastiger om die vele trainingen te blijven opbrengen", zegt ook Merlevede. "Ze heeft ook haar privéleven, is getrouwd, kijkt misschien ook vooruit naar wat komen zal."

Hoe dan ook strooit iedereen met superlatieven als het over Derwael gaat: van "een fantastische turnster" tot "nooit gezien in ons land". "Ze zal nu aan haar tweede leven beginnen", besluit Van Esser, die gokt dat ze ook daar succesvol zal zijn. "Ik had daar schrik voor, maar er is zeker een leven na de topsport", zegt ook Vanwalleghem. "Het zal nu belangrijk zijn om haar lichaam te laten herstellen van die jarenlange belasting en mentaal wat te resetten."