In het Ierse dorp Tuam, in het westen van het land, zijn de opgravingen begonnen naar een massagraf nabij een voormalig nonnenklooster. Er zouden menselijke resten kunnen liggen van 796 baby's en jonge kinderen. De opgravingen zullen minstens 2 jaar duren.
Opgravingen gestart van massagraf aan voormalig Iers klooster: 800 baby's en kinderen zouden er begraven liggen
Om 10.30 uur lokale tijd zijn de opgravingen in Tuam van start gegaan, onder leiding van een overheidsinstelling die speciaal voor dit onderzoek is opgericht. Over een terrein van 5.000 vierkante meter gaan deskundigen op zoek naar 796 baby's en kinderen. Ze zullen met 2 teams op verschillende plekken tegelijk aan de slag gaan, om het proces te versnellen.
De kinderen stierven tussen 1925 en 1961 in het opvanghuis van de katholieke 'zusters van Bon Secours'. Het schandaal kwam aan het licht toen historica Catherline Corless in 2014 de overlijdensakte van 796 kinderen vond, maar ze vond niets over hun begraafplaats.
Opgravingen zijn begonnen aan massagraf in Tuam: "Wij zijn verwaarloosd"
In datzelfde jaar werden menselijke resten van foetussen, baby's en peuters ontdekt in een voormalige rioolput. Die vaststellingen leidden tot een brede maatschappelijke verontwaardiging over de katholieke opvanghuizen.
"De levensomstandigheden zouden afschuwelijk geweest zijn", zegt buitenlandjournalist Ivan Ollevier in De Wereld Vandaag op Radio 1. "De kinderen zouden wel op een natuurlijke wijze overleden zijn, al moet het onderzoek dat nog bevestigen. Maar ze zijn wel gestorven aan ontbering, mishandeling, verwaarlozing en ondervoeding."
In 2022 kwam er dan officieel toestemming voor de opgravingen. In 2023 werd een team aangesteld voor de werkzaamheden in Tuam. De traagheid van het proces werd meermaals aan de kaak gesteld door familieleden van de slachtoffers. Na een lange tijd wachten zullen de opgravingen ook nog minstens 2 jaar duren.
"Dit is ongetwijfeld de start van een lang proces. Het heeft ook al 11 jaar geduurd voor de opgravingen konden beginnen, want nooit eerder is zo'n groot massagraf blootgelegd in Ierland. Er is zelfs een speciale wet voor goedgekeurd."
Wat zal er dan de komende 2 jaar gebeuren? "Ze gaan proberen de identiteit van de kinderen te vinden door het DNA te vergelijken met dat van familieleden. Nadien zullen de kinderen - eindelijk - een waardige begrafenis krijgen."
Het gebouw van de zusters werd in 1972 gesloopt. De Ierse regering heeft intussen haar excuses aangeboden voor de wantoestanden.
Naar schatting 9.000 baby's overleden in Ierland
In 2021 kwam er een officiële onderzoekscommissie naar het misbruik in dit soort tehuizen. Uit het rapport bleek dat in de vorige eeuw zogenaamde 'fallen women' - jonge vrouwen en meisjes die buitenechtelijk zwanger waren geraakt en verstoten waren door hun families - gedwongen werden opgenomen in die tehuizen.
Die instellingen werden gerund door de Ierse staat in samenwerking met de katholieke kerk. Na de geboorte werden de moeders vaak gedwongen gescheiden van hun kinderen, die ter adoptie werden afgestaan.
Uiteindelijk bleek dat er tussen 1922 en 1998 bijna 60.000 vrouwen werden ondergebracht en 57.000 kinderen werden geboren in dergelijke instellingen. "Men vermoedt dat 9.000 baby's het niet overleefd hebben en velen daarvan geen graf hebben gekregen. De kans is dus heel groot dat er nog zulke massagraven zijn."
