Honderdduizenden baby-oesters moeten biodiversiteit in Belgische Noordzee verbeteren

Tot het begin van de 20e eeuw kwam de platte oester nog massaal voor in de Noordzee. Maar overbevissing, verstoring van de zeebodem en een hardnekkige oesterparasiet veegden de oesterriffen bijna volledig weg. Hoewel er de afgelopen jaren opnieuw enkele platte oesters opdoken, heeft de platte oester wel degelijk nog hulp nodig. 

De weekdieren zijn van groot belang voor de Noordzee. Als ze samenklitten vormen ze oesterriffen en die ondersteunen op hun beurt het zeeleven. "Ze worden daarom ook wel ecosysteemingenieurs genoemd", vertelt Vicky Stratigaki, coördinator van het BELREEFS-project en marien ingenieur bij Jan De Nul.

Volgens Stratigaki hebben de oesterriffen dan ook verschillende voordelen: "Ze zuiveren het water, dienen als voedsel voor zeedieren en bieden een schuilplaats voor verschillende vissoorten." Ze vormen zo een belangrijke woonplaats voor onder andere jonge vissen, zeeslakken en wieren. Dat versterkt de biodiversiteit.

In de eerste fase van het project werden de oesterlarven aan wal ingezaaid op zogenoemde 'rifsubstraten', een hard materiaal waaraan ze zich kunnen vasthechten. Hiervoor kozen onderzoekers voor gebakken kleisteen, die biologisch afbreekbaar is. 

Na meer dan een jaar voorbereiding is het BELREEFS-team overgegaan tot de volgende fase van het project. Een installatieschip heeft de kleistenen nu in zee geplaatst. 

In totaal plaatste het team bijna 1.900 kleistenen op een grindbed op 30 meter diepte. Dat deden ze in de buurt van het beschermde scheepswrak SS Kilmore, het schip dat in 1906 zonk toen het glas en aardewerk vervoerde. De locatie werd zorgvuldig gekozen op basis van een geschikte zeebodem en omgeving. Zo zijn de overlevingskansen voor de baby-oesters het grootst.

Volgens Merel Oeyen, beleidsmedewerker bij de dienst Marien Milieu, zullen naar verwachting meer dan 30.000 oesterlarven uitgroeien tot volwassen oesters. "Zij zullen het rif uitbreiden en andere zeesoorten aantrekken. Zo ontstaat een ecosysteem dat zichzelf in stand kan houden, zonder verdere menselijke tussenkomst."

De ontwikkeling van het rif wordt de komende jaren nauwkeurig in de gaten gehouden. Wetenschappers zullen de groei van de oesters opvolgen en het effect van de riffen op de biodiversiteit onderzoeken.

De kennis en technieken die tijdens het project worden ontwikkeld, komen later van pas bij andere natuurherstelprojecten of het ontwerp van ecologische offshore-infrastructuur, zoals windparken.

"Bij onze zeebouwprojecten werken we vaak met rotsen en grind om funderingen van windturbines of onderzeese kabels te beschermen", legt Stratigaki uit. "We zoeken dan voortdurend naar manieren om natuurherstel daarbij te betrekken."

Het BELREEFS-project sluit aan bij de Europese richtlijnen voor een betere milieutoestand in de Noordzee. België wil tegen 2030 minstens 20 procent van het zeegebied ecologisch herstellen.

Minister van Noordzee Annelies Verlinden (CD&V) onderstreept dan ook het belang van het project: "Het uitzetten van jonge oesters is meer dan symbolisch, het is een investering in biodiversiteit en klimaatbestendigheid."

De oesters moeten de biodiversiteit in de zee bevorderen. Ze zullen dus niet op je bord belanden.