Colossal Biosciences wil uitgestorven reuzenmoa 'tot leven wekken' (met steun van regisseur Peter Jackson)

Met een hoogte van zowat 3,5 meter is de reuzenmoa de grootste vogel die ooit op de aarde rondgelopen heeft. Ongeveer 4.000 jaar lang zwierf het dier rond in Nieuw-Zeeland. Het was een loopvogel, wat betekent dat hij wel veren had, maar niet kon vliegen. Denk aan de emoe en de kiwi vandaag, ook soorten die je in Oceanië kan vinden.

Moa's kwamen in elk leefgebied voor, van de kustgebieden tot in de bergen. Er zijn dan ook verschillende soorten. De reuzenmoa, die op het Zuidereiland voorkwam, zag er door zijn enorme poten en dikke, puntige klauwen erg vervaarlijk uit.

Toen de voorouders van de Māori zich in Nieuw-Zeeland begonnen te vestigen, begon de moa te verdwijnen. Ongeveer 600 jaar geleden waren moa's uitgestorven, vooral door overbejaging. Vandaag resten van de moa nog de opgetekende verhalen die via de mondelinge geschiedenis van de Māori zijn overgeleverd. En duizenden vondsten van botten, gemummificeerd vlees en een enkele veer.

Af en toe duiken in Nieuw-Zeeland verhalen op over waarnemingen van nog levende moa's, maar dat zijn urban legends. Maar als het van het Amerikaanse biotechnologiebedrijf Colossal Biosciences en regisseur Peter Jackson afhangt, zien we over enkele jaren écht opnieuw moa's in Nieuw-Zeeland rondlopen . Of tenminste: vogels die daar zeer sterk op lijken.

Als de naam 'Colossal Biosciences' een belletje doet rinkelen, is dat niet vreemd. Het bedrijf zit ook achter projecten om de wolharige mammoet, de Tasmaanse tijger en de dodo weer tot leven te wekken (zoals ze het zelf noemen). Onlangs haalde het nog het nieuws met de geboorte van wolvenpups die eigenschappen hebben van de uitgestorven reuzenwolf.

Colossal Biosciences noemt zich the de-extinction company, gespecialiseerd in het omkeren van uitsterving door soorten opnieuw tot leven te wekken, of dat toch te proberen. Het bedrijf werd in 2021 opgericht door Ben Lamm, ondernemer in technologie en software, en George Church, professor genetica aan de Harvard Medical School. Church is een pionier in nieuwe vormen van gene editing, het wijzigen van genetisch materiaal.

De moa, dus. Een project met een stevig prijskaartje, maar voor de financiering kan Colossal Biosciences rekenen op de Nieuw-Zeelandse regisseur en producent Peter Jackson, bekend van de 'Lord of the rings'-trilogie. Samen met zijn vrouw, scenarist en producent Fran Walsh, pompt hij 15 miljoen dollar in het project.

Jackson koestert een bijzondere fascinatie voor de moa en heeft zelf een collectie van 300 tot 400 botten. Twee jaar geleden hoorde hij van het project om de wolharige mammoet opnieuw te creëren. Hij nam contact op met Colossal Biosciences en bracht hen in contact met experts die hij zelf had leren kennen. "Elk Nieuw-Zeelands schoolkind is gefascineerd door de moa", zegt Peter Jackson aan het persagentschap AP . "Films maken is mijn werk, de moa is mijn hobby. De hoop dat we binnen een paar jaar weer een moa te zien krijgen, dat geeft me meer plezier en voldoening dan welke film dan ook."

Al is die "paar jaar" relatief, want het project zit nog in een zeer vroeg stadium. In een eerste fase moeten moabotten geïdentificeerd worden waaruit mogelijk DNA gehaald kan worden, legt hoofdwetenschapper Beth Shapiro uit.

Die DNA-sequenties worden dan vergeleken met het genoom (de volledige DNA-set, red) van levende vogelsoorten, waaronder de tinamoe en de emoe. Zo worden de genetische gelijkenissen en de verschillen met bestaande vogels vastgelegd. "Hiermee willen we achterhalen wat de moa uniek maakt in vergelijking met andere vogelsoorten", zegt Shapiro.  

Vervolgens zullen de wetenschappers genen van bestaande soorten, zoals de emoe of de tinamoe, bewerken met kenmerkende eigenschappen van de moa. De genetisch gemodificeerde vogels zullen worden uitgebroed en vrijgelaten in afgesloten rewilding sites, zegt het bedrijf.

Werken met vogels brengt veel uitdagingen met zich mee, zegt Shapiro. In tegenstelling tot zoogdieren ontwikkelen vogelembryo's zich in eieren, dus het proces van overbrengen van een embryo naar een draagmoeder zal niet lijken op ivf bij zoogdieren.

"Er zijn veel verschillende wetenschappelijke obstakels die overwonnen moeten worden bij elke soort die we als kandidaat voor de-extinctie beschouwen," zegt Shapiro. "We bevinden ons nog in een erg vroeg stadium." Colossal Biosciences streeft ernaar om binnen de 5 tot 10 jaar een reuzenmoa te hebben.

Het biotechnologiebedrijf werkt samen met het Ngāi Tahu Research Centre van de Universiteit van Canterbury in Nieuw-Zeeland.

Veel wetenschappers plaatsen vraagtekens bij de projecten van Colossal Biosciences, ook nu. Het is misschien wel haalbaar om genen van levende dieren aan te passen zodat ze vergelijkbare fysieke kenmerken hebben van uitgestorven dieren. Maar die 'herrezen' dieren terugbrengen in onze moderne leefwereld waaraan ze niet aangepast zijn, dat is waarschijnlijk onmogelijk en volgens velen ook niet wenselijk.

"Dit is 'Jurassic Park' met een zeer lage kans op succes", zegt moa-expert Nic Rawlence, universitair hoofddocent oud DNA aan de Universiteit van Otago, aan The Guardian . Volgens hem is de kans klein dat de reuzenvogels weer tot leven worden gebracht.

"Het genoom van de reuzenwolf is 2,5 miljard individuele letters lang. Het is voor 99 procent identiek aan dat van de grijze wolf", zegt Rawlence. "Dat zijn nog steeds veel meer dan een miljoen verschillen, en ze hebben slechts 20 veranderingen aangebracht in 14 genen. Zeggen dat ze een reuzenwolf hebben gecreëerd, is belachelijk. Ze hebben een designer grijze wolf gecreëerd. En dat geldt ook voor alles wat ze met de moa doen." En dan is er nog de vraag wat je met die 'moa 2.0' doet, als Colossal Biosciences er al in slaagt om zo'n dier te creëren. "Kan je een soort terugzetten in het wild als je hem daar eenmaal hebt uitgeroeid?", vraagt ecoloog Stuart Pimm van Duke University zich af. "Ik denk dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat ze dit op een zinvolle manier zouden kunnen doen. Dit zal een extreem gevaarlijk dier zijn."

Steeds meer wetenschappers storen zich ook aan het gebruik van de term 'de-extinctie' door Colossal Biosciences. "Dit is een verkeerde benaming, een valse belofte die meer geworteld is in ego dan in een oprechte poging om soorten te beschermen", zegt Aroha Te Pareake Mead van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) aan The Guardian . "Dit zijn oefeningen in het egoïstische plezier van een 'ontdekking', los van ethische, ecologische en culturele overwegingen."

Volgens Tori Herridge, evolutionair bioloog aan de Universiteit van Sheffield, kunnen de projecten van Colossal Biosciences nog het beste gezien worden als wetenschappelijke experimenten. "Is de-extinctie mogelijk? Nee. Wat je mogelijk zou kunnen doen, is een genetisch gewijzigd wezen creëren dat mogelijk uiterlijke kenmerken heeft die gekoppeld zijn aan een eerder uitgestorven soort, gebaseerd op hoe we denken dat die eruitzag."

"Door de term 'de-extinctie' te gebruiken, kunnen we de lastige vragen vermijden. Dit is niet het terugbrengen van de mammoet, de moa of de dodo, dit is het creëren van iets nieuws om een verandering in een ecosysteem teweeg te brengen", zegt Herridge.

Wetenschappers vrezen ook dat het werk van Colossal Biosciences de aandacht afleidt van het beschermen van de diersoorten, bedreigd en niet-bedreigd, die vandaag nog bestaan.