De radicaalrechtse, klimaatsceptische fractie in het Europees Parlement zal de onderhandelingen leiden naar aanloop van de Klimaatconferentie in het najaar. Groen vreest dat de onderhandelingen spaak zullen lopen en probeerde dat met een spoedprocedure te omzeilen, maar het Europees Parlement stemde vandaag tegen die spoedprocedure.
Radicaalrechtse, klimaatsceptische fractie krijgt sleutelrol bij opstellen Europese klimaatdoelstellingen
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
In het kort:
De radicaalrechtse, klimaatsceptische fractie Patriotten voor Europa zal de onderhandelingen over de Europese klimaatdoelstelling voor 2040 in het Europees Parlement leiden
Een poging van de groene, liberale en sociaaldemocratische fracties om dit via een spoedprocedure te voorkomen, werd vandaag weggestemd.
Die fracties vrezen nu dat de doelstellingen voor 2040 afgezwakt of vertraagd zullen worden en dat Europa zonder doelstelling naar de klimaattop gaat.
Eerst even kaderen waar het over gaat. De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan om de klimaatdoelstellingen van Europa aan te vullen met een tussentijds doel. In de Green Deal stond al dat de EU klimaatneutraal wil zijn tegen 2050. Nu was de bedoeling om een doel voor 2040 vast te leggen: tegen die tijd moet de uitstoot van broeikasgassen met 90 procent gedaald zijn tegenover 1990.
De onderhandelingen over die doelstelling voor 2040 worden geleid door een zogenoemde 'rapporteur'. Die bepaalt ook de timing van de onderhandelingen. Welke fractie een rapporteur rond een bepaald dossier aanlevert, hebben ze zelf deels in de hand.
Alle fracties (waarin parlementsleden van gelijkgezinde nationale partijen zich verzamelen) krijgen een 'zakje met punten' waarmee ze kunnen 'bieden' om het rapporteurschap rond een dossier dat ze belangrijk vinden om binnen te halen.
In dit geval bood de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) ook (de grootste fractie), maar de radicaalrechts Patriotten voor Europa (de derde grootste) boden meer en mogen dit dossier dus leiden. Ook andere fracties zoals de sociaaldemocraten (de tweede grootste) boden niet meer dan de Patriotten.
Tot ongenoegen van de groenen, want de radicaalrechtse fractie wil bijvoorbeeld de Europese Green Deal schrappen en is dus ook geen voorstander van ambitieuze plannen tegen 2040. Maar een klimaatscepticus aan het roer, dat zag Groen niet zitten.
"Het is een schande dat de Europese fracties van CD&V en N-VA de macht over Europa's belangrijkste klimaatwet in de handen duwen van de fractie van Vlaams Belang, Marine Le Pen en Viktor Orbán", zegt Sara Matthieu van Groen. Dat zijn namelijk enkele nationale partijen die verenigd zijn in die Patriotten voor Europa. En ook Bruno Tobback (Vooruit) noemt dat "onbegrijpelijk en volslagen onverantwoordelijk".
Spoedprocedure om rapporteur te omzeilen
Om dat te omzeilen en vaart te maken - want de Europese Commissie heeft haar klimaatdoelstelling voor 2040 met maanden vertraging pas voorgesteld - probeerden de groene, liberale en sociaaldemocratische fracties dat vandaag met een spoedprocedure te omzeilen.
Zowel de meeste EVP-parlementsleden als parlementsleden van de nationalistische ECR-fractie, waar N-VA deel van uitmaakt, stemden tegen.
De bal ligt dus weer in het kamp van de Patriotten. Tom Vandendriessche (Vlaams Belang) windt er geen doekjes om: "Vlaams Belang zal samen met onze partners in de Patriots-fractie deze kans aangrijpen om pragmatisch maar duidelijk het klimaatbeleid van de EU tot realistische proporties terug te brengen. Het initiatief om de normale procedure in te korten door linkse fracties is vandaag alvast mislukt."
Europarlementslid Kris Van Dijck (N-VA) zegt dat de doelstellingen van de Commissie "onze noodlijdende industrie nog harder zal treffen". "Dat de linkse fracties een dergelijke beleidskeuze wilden afdoen als een techniciteit, zonder een deftig debat, is ronduit stuitend", zegt hij.
Ook volgens de EVP was zo'n urgentieprocedure een slecht idee. "We stemmen tegen een urgentieprocedure omdat het hier gaat over een fundamentele pijler van het klimaatbeleid die veel impact heeft op gezinnen en bedrijven. Haastwerk is dan absoluut te vermijden", zegt Europarlementslid Liesbet Sommen van CD&V. De EVP maakt zich ook sterk dat ze alles zal doen om sabotage vanuit radicaalrechts tegen te gaan.
Maar Groen vindt dat dat argument geen steek houdt. "Natuurlijk kan die wet beter, maar het was perfect mogelijk om via een spoedprocedure op een democratische manier tot een standpunt te komen. En het had er wel voor gezorgd dat de macht van de rapporteur ingeperkt wordt. Bovendien was het de enige manier om nog op tijd een standpunt voor te bereiden voor de klimaattop in november", zegt Matthieu.
Slecht nieuws voor de klimaattop?
In november vindt namelijk de jaarlijkse VN-klimaatconferentie plaats, de COP30, de jaarlijkse klimaattop waarop wereldleiders samen vastleggen welke klimaatdoelstellingen ze willen halen en welk land wat moet doen om dat te bereiken. Vorig jaar werd daar bijvoorbeeld vooral onderhandeld over hoeveel geld er moet geïnvesteerd worden om armere landen te helpen met klimaatmaatregelen en klimaatschade.
De linkse fracties vrezen nu dat de EU zonder duidelijk standpunt naar de COP30 zal gaan. Nu de Verenigde Staten het klimaatbeleid al terugdraaide, is nog maar de vraag hoe succesvol die conferentie kan zijn, als ook Europa niet met een duidelijk of ambitieus standpunt aan tafel gaat zitten.
