Vlaams minister van Energie, Melissa Depraetere (Vooruit), gaat grote energieleveranciers verplichten om vanaf 2027 een vast contract aan te bieden, zowel voor elektriciteit als voor gas. Dat schrijft De Tijd en dat nieuws wordt bevestigd aan onze redactie. Ze worden ook verplicht om een variabel én dynamisch contract aan te bieden. Tegen 2029 zullen alle (ook de kleinere) energieleveranciers de 3 verschillende contracten moeten aanbieden.
Vlaams minister voor Energie Depraetere verplicht leveranciers om vaste en dynamische contracten aan te bieden
Vaste contracten waren lange tijd de standaard in Vlaanderen. Tot begin 2022 had meer dan 70 procent van de gezinnen zo'n contract met een vaste prijs, zowel voor stroom als voor gas. Maar tijdens de energiecrisis van dat jaar, met sterk stijgende energieprijzen, schrapten de meeste energieleveranciers hun vaste contracten.
Wie een nieuw contract afsloot, moest overstappen op variabele tarieven. "Door de energiecrisis zijn de energieprijzen fors omhoog gegaan en waren er nog amper vaste contracten op de markt", vertelt Vlaams minister voor Energie, Melissa Depraetere. "Dat leidde tot een onzeker gevoel bij veel mensen."
Intussen bieden nog niet alle leveranciers opnieuw vaste contracten aan. Eind 2024 waren dergelijke contracten beschikbaar bij de helft van de spelers op de markt - voor elektriciteit bijvoorbeeld bij 10 van de 21 leveranciers -, zo blijkt uit gegevens van de Vlaamse Nutsregulator. Ongeveer 30 procent van de gezinnen had een vast contract.
Vaste, variabele én dynamische contracten verplicht
De Vlaamse minister wil nu dat consumenten verplicht vaste contracten kunnen krijgen bij de grootste energieleveranciers. "We merken dat mensen de zekerheid nodig hebben om een vast energiecontract te hebben."
Concreet gaat het om energieleveranciers met meer dan 200.000 klantenaansluitingen (Engie Electrabel, Eneco, Luminus en TotalEnergies). Zij moeten tegen 2027 een vast contract aanbieden van minstens een jaar, voor elektriciteit en gas.
Maar daarnaast zullen de grote energieleveranciers ook nog steeds een variabel of dynamisch contract moeten aanbieden. "Het is belangrijk dat mensen de keuze hebben tussen verschillende energiecontracten." Tegen 2029 wordt die verplichte maatregel ook doorgevoerd bij alle energieleveranciers.
Dynamisch energiecontract
De Vlaamse regering verplicht dus ook energieleveranciers om een dynamisch contract aan te bieden. Bij zo'n contract varieert de energieprijs van uur tot uur, op basis van de groothandelsmarkt. "Een dynamisch contract is vooral een voordeel voor mensen die hun energieverbruik goed kunnen afstemmen: mensen die daarvoor de technologie hebben, thuis werken of gewoon altijd thuis zijn", aldus Depraetere.
"Bij zo'n dynamisch contract verbruiken consumenten het meeste energie op een moment waarop het algemene energieverbruik zeer laag staat. Dat is dus interessant voor onze energienetten."
Maar uit gegevens van de Vlaamse Nutsregulator blijkt dat veel mensen een dynamisch contract niet interessant vinden. Amper 0,4 procent van de Vlaamse gezinnen heeft zo'n contract. "Veel mensen zijn natuurlijk niet altijd thuis en dan is het moeilijk om je energieverbruik af te stemmen. Daarom dat we ook verschillende energiecontracten willen voorzien, om die keuze mogelijk te maken."
Risicopremie
Vaste contracten komen wel vaak met een meerprijs. De Vlaamse Nutsregulator berekende dat gezinnen met een vast contract in 2024 gemiddeld 254 euro meer betaalden voor elektriciteit dan gezinnen met een variabel contract, en 375 euro meer voor aardgas.
Die meerprijs wordt uitgelegd als een 'risicopremie'. Vaste contracten zijn risicovoller voor de leveranciers: klanten kunnen van contract veranderen wanneer zij maar willen, terwijl de leveranciers gebonden zijn aan de prijs en de termijn waarvoor ze inkochten.
Maar de Vlaamse minister vreest niet dat energieleveranciers de prijzen voor hun vaste contracten nu nog duurder zullen maken. "De markt zal haar werk doen. Leveranciers zullen hun product zo interessant mogelijk maken om klanten te overtuigen. Daar heb ik vertrouwen in."
Depraetere roept consumenten voorts op om regelmatig de energiecontracten te vergelijken. Dat kan via de zogenoemde V-test op de website van de Vlaamse Nutsregulator .
"Weinig verschil voor de klant"
Voor Febeg, de federatie van Belgische elektriciteits- en gasbedrijven, is de verplichting overbodig. "Op dit moment is er een ruim aanbod vaste contracten, de klant heeft de keuze", reageert general manager Marc Van den Bosch. "De verplichting gaat op dit moment weinig verschil maken voor de klant."
De federatie herhaalt ook het pleidooi voor een verbrekingsvergoeding op federaal niveau. Tegenover een vast contract moet het engagement van de klant staan, klinkt het. Klanten die een vast contract afsluiten moeten dat contract ook uitdoen, of anders een vergoeding betalen, vindt Van den Bosch.
In zijn beleidsnota heeft minister van Consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit) zo'n verbrekingsvergoeding, pro rata, aangekondigd voor nieuwe vaste contracten gedurende een periode van twee jaar. Nadien moet een evaluatie volgen of de herinvoering van zo'n verplichting leidde tot lagere prijzen. Omdat energieleveranciers geen opzegvergoeding meer mogen vragen, zijn de prijzen voor een vast contract gestegen, luidt de redenering.
Voor Febeg gaat de Vlaamse verplichting ook verder dan wat Europa vraagt, omdat de Europese regelgeving bijvoorbeeld geen verplicht vast aanbod voor gas voorziet, maar enkel voor elektriciteit.
