Te laat alarm geslagen, lege posten bij weerdienst en besparingen van Trump: kritiek zwelt aan na overstromingsramp in Texas

Donderdagnacht werd de Amerikaanse staat Texas onverwacht getroffen door extreem noodweer. In korte tijd trad de Guadalupe River buiten haar oevers, met zware overstromingen rond San Antonio, San Angelo en Kerr County tot gevolg.

Het dodental van de zware overstromingen in de Amerikaanse staat Texas is intussen opgelopen tot 80, onder wie 28 kinderen. Op het moment van de overstroming verbleven meer dan 700 meisjes en hun begeleiders aan de rivier bij een christelijk zomerkamp.

Naar alle waarschijnlijkheid zal het dodental nog oplopen. Er zijn nog heel wat mensen vermist: van 10 meisjes en een van de leidsters van het zomerkamp is na 3 dagen zoeken nog altijd geen spoor.

De schade is enorm en het menselijk leed nog groter. Terwijl hulpverleners, veiligheidsdiensten en gewone burgers wanhopig door de modder zoeken naar vermisten, groeit de kritiek. Hadden heel wat slachtoffers niet kunnen worden vermeden? Zo ja, waar is het misgelopen?

Volgens minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem, die toezicht houdt op de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), heeft de National Weather Service (NWS) het risico te laag ingeschat. Er werd volgens haar maar een waarschuwing uitgestuurd voor "matige" overstromingen. De extreme regenval is volgens haar niet nauwkeurig genoeg voorspeld.

Noem is niet de enige die kritiek uit omdat de waarschuwingen "te laat en niet accuraat" waren. Ook Nim Kidd, hoofd van de Texaanse rampendienst, deelt die mening. Zo werd op woensdag slechts 15 tot 20 mm regen voorspeld. “De hoeveelheid die daadwerkelijk viel op deze plek zat in geen enkele voorspelling”, zei hij tijdens de persconferentie.

Het probleem bij 'flash floods' is dat ze verraderlijk snel kunnen toeslaan. Pas rond middernacht op donderdag stuurden de kantoren van San Angelo en San Antonio hun eerste waarschuwingen uit. Daarin werden burgers opgeroepen om zich onmiddellijk naar hoger gelegen terrein te begeven. Doorheen de nacht werden extra waarschuwingen uitgestuurd, telkens voor grotere gebieden.

Volgens voormalige medewerkers van de NWS waren de voorspellingen van woensdag zo accuraat als op dat moment mogelijk was, zeker gezien de uitzonderlijke regenval en de plotse intensiteit van de storm. Dat schrijft de Amerikaanse krant The New York Times op basis van interviews met NWS-medewerkers. Volgens de medewerkers ligt het echte probleem elders: aanhoudende personeelstekorten binnen de weerdienst.

Dat de waarschuwingen en evacuatiebevelen te laat zijn gekomen, ligt volgens critici aan personeelstekort op cruciale functies. Zo zouden belangrijke posten bij lokale kantoren van de NWS onbezet zijn geweest toen het noodweer Texas in de nacht van donderdag op vrijdag overviel.

Volgens Tom Fahy van de vakbond van de weerdienst gaat het specifiek over de functies van hydroloog, weersvoorspellingen-analist en coördinerend meteoroloog in de kantoren van San Angelo en San Antonio, in het hart van de zwaarst getroffen gebieden. Dat zijn verantwoordelijke functies die cruciaal zijn voor de inschatting van de weersomstandigheden en om rampenplannen voor waarschuwingen en evacuaties op te stellen met lokale diensten.

De NWS verloor sinds dit voorjaar bijna 600 medewerkers op een totaal van 4.000 werknemers. De eerste posten die sneuvelden waren die onder meer op lokale kantoren. Daardoor moesten sommige kantoren ‘s nachts de deuren sluiten of minder weerballonnen lanceren wat de weersvoorspellingen minder accuraat kan maken. Het personeelsgebrek heeft de communicatie met lokale rampendiensten bemoeilijkt, ook op donderdagnacht, zeggen ex-medewerkers van de NWS aan The New York Times.

Ondanks een aanwervingsstop kondigde de NWS vorige maand aan dat ze 126 nieuwe mensen wilde rekruteren om het agentschap te “stabiliseren”, zo zegt NWS-woordvoerster Erica Grow Cei aan de NYT. Maar tot deze week stonden die functies nog niet online op het federale aanwervingsportaal.

Het personeelstekort binnen de NWS en de NOAA is te wijten aan bezuinigingen op klimaat- en weerorganisaties onder de regering van de Amerikaanse president Donald Trump, die het afgelopen jaar honderden jobs heeft geschrapt. Net daardoor wordt het volgens critici moeilijker om noodweer goed te voorspellen en tijdig waarschuwingen uit te sturen.

De NWS stuurt medewerkers regelmatig naar bijeenkomsten met lokale rampendiensten waar rampscenario's vooraf gepland worden. Maar met minder personeel blijft daar minder tijd voor over. Ook de rekruteringsstop en het verbod op dienstreizen, opgelegd door de Trump-regering, belemmeren de samenwerking op het terrein, klinkt het.

Volgens een bron bij de NWS verliet de coördinerend meteoroloog van het NWS-kantoor in San Antonio zijn post op 30 april via een vervroegd pensioenpakket dat onder de Trump-regering bedoeld was om het federale personeelsbestand te verkleinen. Volgens Amerikaanse media zijn de personeelsvacatures bij de NWS sinds Trump president werd begin dit jaar bijna verdubbeld.

Niet alleen nationaal, ook lokaal groeit de kritiek. Zo duiken er ook vragen op over de paraatheid van lokale rampendiensten.

In Kerr County, een van de getroffen gebieden, bestaat bijvoorbeeld geen lokaal waarschuwingssysteem voor overstromingen. Rechter Rob Kelly, de hoogste verkozen functionaris van Kerr County, gaf toe dat de systemen "te duur zijn, en inwoners geen nieuwe uitgaven willen". "De belastingbetalers willen er niet voor betalen", klonk het.

Ook de relatie met lokale rampendiensten zoals die van Kerr County was onvoldoende sterk, klinkt het. Het is verder ook onduidelijk of de lokale autoriteiten meteen gehandeld hebben na de waarschuwingen. "Daarvoor zijn 'responsmechanismen' nodig waarbij lokale overheden betrokken zijn", zegt Louis W. Uccellini, voormalig directeur van de NWS (2013–2022). “Dat vereist goede relaties met rampendiensten op elk niveau en daarvoor heb je personeel nodig.”