De Vlaamse regering scherpt de regels voor consultants aan. Dat moet ervoor zorgen dat de overheid minder een beroep doet op externe consultancy en meer inzet op expertise binnen de administratie zelf. Bij gebrek aan een duidelijk kader heeft de regering op dit moment geen zicht op hoeveel geld er jaarlijks naar consultants gaat.
Na oplopende factuur: strengere regels voor inhuren consultants door Vlaamse overheid
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
Consultancybedrijven zoals Deloitte, EY en PwC werden de laatste jaren kind aan huis bij de Vlaamse overheid. Ze huurt die bedrijven in om advies te geven of bepaalde taken (tijdelijk) over te nemen. Tijdens de coronacrisis deed de administratie massaal een beroep op externe bedrijven. Maar ook daarna bleef de overheid veel consultants inschakelen.
Vorige legislatuur schrapte de overheid 1.400 jobs. Maar dat werk werd daarna vaak gewoon ingevuld door consultants die de overheid moest inhuren. Dat was niet enkel het geval voor eenmalige opdrachten, maar ook voor kerntaken, bleek uit onderzoek van het Rekenhof.
Wanneer mogen consultants nog?
De regering wil daar nu paal en perk aan stellen. Ze besliste vrijdag op de ministerraad dat de regels rond consultancy worden aangescherpt.
Er komt in de eerste plaats een zogenoemde opportuniteitstoets. Alleen als duidelijk aangetoond kan worden dat het aangewezen of efficiënter is, mag er nog een beroep gedaan worden op consultants.
De administratie moet altijd eerst nagaan of de overheid de kennis en kunde zelf in huis heeft. Bovendien moet er aan 3 voorwaarden voldaan zijn voor consultants in aanmerking komen: het moet hoofdzakelijk gaan om adviesverlening, de opdracht moet uitgevoerd worden door onafhankelijke experts en de opdracht moet beperkt zijn in de tijd.
Interne knowhow
"Externe expertise wordt enkel ingeschakeld wanneer ze een aantoonbare meerwaarde biedt", zegt minister-president Matthias Diependaele (N-VA). "De inzet van externe consultants moet vanuit de overheid een bewuste en verantwoorde keuze zijn."
De inzet van externe consultants moet vanuit de overheid een bewuste en verantwoorde keuze zijn
Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA)
De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat de interne knowhow, zeker voor kerntaken, behouden blijft en expertise beter wordt uitgewisseld tussen de overheidsdiensten.
Geen zicht op kosten
"Naast de opportuniteitstoets komt er ook een nauwkeurige registratie van de uitgaven aan consultants en een jaarlijkse rapportage", zegt Vlaams minister Hilde Crevits (CD&V).
Tot nu toe waren er geen duidelijke regels rond consultancy. Daarom had en heeft de Vlaamse regering geen zicht op hoeveel consultants precies voor de overheid werken en welke kosten dat met zich meebrengt.
Dat werd 2 jaar geleden pijnlijk duidelijk. Minister Crevits, minister Diependaele en toenmalig minister-president Jan Jambon (N-VA) gaven elk een ander antwoord in het parlement op de vraag naar het bedrag dat naar consultants ging. Het cijfer ging van 42,3 miljoen euro tot 1,5 miljard euro. Over het uiteindelijke bedrag werd nooit opheldering gegeven en navraag leert dat het ook vandaag onduidelijk is hoeveel geld naar consultancy gaat.
De regering hoopt met het nieuwe kader een veel beter zicht te krijgen op het bedrag en zo het aandeel van consultancy binnen de Vlaamse overheid veel strikter te kunnen monitoren. Er is geen maximumbedrag vastgelegd.
Ook federaal vragen rond inzet consultants
Het Rekenhof liet zich ook al kritisch uit over het gebruik van consultants op het federale niveau. Zo deed FOD Justitie massaal een beroep op consultants voor de digitalisering van Justitie.
Er zouden in totaal zo’n 500 consultants zijn aangetrokken, die uiteindelijk ook directiefuncties kregen. Bovendien zou geprobeerd zijn om contracten achteraf te regulariseren door aanbestedingen te organiseren voor opdrachten die eigenlijk al geleverd waren.
